Ho, sổ mũi, viêm họng

Viêm phế quản ở trẻ: dấu hiệu, khi nào đi khám và chăm sóc tại nhà

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Viêm phế quản cấp ở trẻ phần lớn do virus, thường bắt đầu như cảm lạnh rồi ho nhiều, có đờm; tiếng ho có thể kéo dài 2–3 tuần và thường không cần kháng sinh. Điều quan trọng nhất là đếm nhịp thở khi con nằm yên: trẻ dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày vì có thể đã là viêm phổi. Con rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú hoặc li bì thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào (rút lõm lồng ngực), cánh mũi phập phồng, hoặc con thở rên.
  • Môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay tím tái.
  • Con có lúc ngừng thở, hoặc tím, lả đi sau một cơn ho.
  • Con không bú được, không uống được, hoặc nôn ra tất cả mọi thứ.
  • Con li bì, khó đánh thức, hoặc co giật.
  • Trẻ dưới 2 tháng tuổi thở từ 60 lần/phút, sốt từ 38°C, hoặc nhiệt độ tụt dưới 36°C.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
  • Con dưới 3 tháng tuổi bị ho.
  • Sốt quá 3 ngày, hoặc đã đỡ rồi lại sốt lại.
  • Con thở khò khè lần đầu, hoặc khò khè đi khò khè lại nhiều đợt.
  • Con bú hoặc ăn ít hơn một nửa so với bình thường.
  • Ho quá 2 tuần mà không đỡ dần, hoặc ho thành từng cơn dài, có tiếng rít, nôn sau ho.

Viêm phế quản là gì

Phế quản là các ống dẫn khí từ khí quản vào hai lá phổi. Khi lớp niêm mạc trong ống bị viêm, nó sưng lên và tiết nhiều đờm, làm con ho, có khi khò khè. Người lớn hay gọi là sưng cuống phổi.

Ở trẻ nhỏ, nguyên nhân thường gặp nhất là virus gây cảm lạnh, cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV). Bệnh hay đến sau vài ngày sổ mũi, nhiều nhất vào lúc giao mùa và mùa đông xuân ở miền Bắc. Con có thể sốt nhẹ vài ngày đầu, sau đó chủ yếu là ho, đờm có thể chuyển vàng hoặc xanh. Phần lớn trẻ tự đỡ, tiếng ho giảm dần trong 2–3 tuần.

Phân biệt với những bệnh dễ nhầm

  • Viêm phế quản: con ho nhiều, có đờm, có thể sốt nhẹ, nhưng thở không nhanh, không rút lõm, vẫn chơi được khi hạ sốt.
  • Viêm tiểu phế quản: gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, viêm ở những nhánh phế quản rất nhỏ. Con khò khè, thở nhanh, bú khó; trẻ dưới 3 tháng dễ nặng.
  • Viêm phổi (ở Việt Nam hay gọi là viêm phế quản phổi): ho kèm thở nhanh, có thể rút lõm lồng ngực, sốt cao, mệt. Đây là bệnh cần bác sĩ điều trị.
  • Hen: khò khè, ho về đêm hoặc khi chạy nhảy, tái đi tái lại nhiều lần, thường không sốt cao. Trẻ được chẩn đoán viêm phế quản co thắt nhiều lần trong năm nên được khám để tìm hen.
  • Ho gà: ho thành từng tràng dài, mặt đỏ tía, cuối cơn có tiếng rít hoặc nôn, nhất là ở trẻ chưa tiêm đủ mũi.

Thuốc nào cần và không cần

Viêm phế quản cấp do virus không cần kháng sinh, kể cả khi đờm vàng, đờm xanh. Kháng sinh không làm con khỏi nhanh hơn mà dễ gây tiêu chảy, dị ứng và kháng thuốc. Bác sĩ chỉ kê khi khám thấy dấu hiệu nhiễm khuẩn, như viêm phổi hay ho gà; khi đã kê thì cho con uống đủ ngày.

Không tự cho trẻ dưới 6 tuổi dùng thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn. Bộ Y tế đã chống chỉ định các thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein cho trẻ dưới 2 tuổi, vì trẻ nhỏ chưa tự khạc được đờm, thuốc có thể làm đờm nhiều thêm và gây tắc đường thở. Thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi.

Khí dung (chạy máy xông) ở nhà chỉ dùng khi bác sĩ kê đúng thuốc và hướng dẫn cách dùng. Không tự mua thuốc giãn phế quản hay thuốc corticoid để chạy cho con. Vỗ rung lưng long đờm cũng không được khuyên làm ở nhà cho trẻ viêm phế quản, viêm tiểu phế quản.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con ho bao lâu, có sốt, có khò khè không, rồi đếm nhịp thở, tìm rút lõm, nghe phổi, xem họng và tai. Nhiều trẻ chỉ cần khám là đủ, không cần chụp phim hay xét nghiệm.

Khi nghi viêm phổi, ho gà hoặc con thở mệt, bác sĩ có thể đo nồng độ oxy bằng kẹp nhỏ ở ngón tay, chụp X-quang ngực hoặc xét nghiệm máu. Trẻ khò khè nhiều lần sẽ được theo dõi để xem có phải hen hay không.

Phòng bệnh cho con

  • Không ai hút thuốc trong nhà, kể cả ngoài ban công rồi vào bế con. Hạn chế khói bếp than tổ ong, bếp củi, khói hương nơi con ngủ; giữ nhà khô thoáng, lau sạch nấm mốc.
  • Rửa tay trước khi bế và cho trẻ nhỏ ăn; người lớn đang ho, sổ mũi nên đeo khẩu trang và hạn chế hôn bé.
  • Cho con bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu nếu được.
  • Tiêm đủ vắc xin theo lịch, đặc biệt ho gà, Hib, sởi. Vắc xin phế cầu đã có trong Tiêm chủng mở rộng, mũi đầu khi con đủ 2 tháng tuổi, đang được triển khai dần theo từng tỉnh; nơi chưa có, hỏi bác sĩ về tiêm dịch vụ. Hỏi thêm về vắc xin cúm hằng năm, tiêm được từ 6 tháng tuổi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống đủ nước, ăn đồ mềm, ấm; trẻ còn bú thì cho bú nhiều lần, mỗi lần ít hơn nếu con nghẹt mũi.
  • Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi trước khi bú và trước khi ngủ, hút nhẹ ở cửa mũi nếu dịch đặc.
  • Trẻ từ 1 tuổi có thể dùng nửa thìa đến một thìa cà phê mật ong trước khi ngủ để dịu họng. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
  • Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ.
  • Giữ phòng thoáng, không khói thuốc, không để quạt hay điều hòa thổi thẳng vào con.
  • Mỗi ngày vài lần, đếm nhịp thở trong trọn 1 phút khi con ngủ và ghi lại.

Hiểu lầm thường gặp

Viêm phế quản là phải uống kháng sinh mới khỏi.
Phần lớn viêm phế quản ở trẻ do virus và tự khỏi. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ khám thấy nhiễm khuẩn.
Con ho có đờm thì phải uống thuốc long đờm cho đờm ra.
Trẻ dưới 2 tuổi không được dùng thuốc long đờm loại acetylcystein, carbocistein. Uống đủ nước và nhỏ mũi bằng nước muối giúp đờm loãng hơn mà an toàn.
Con viêm phế quản thì phải kiêng tắm, ủ thật kín.
Con vẫn tắm được bằng nước ấm, trong phòng kín gió, tắm nhanh và lau khô ngay. Ủ quá kín làm con nóng, ra mồ hôi và khó chịu hơn.
Xông lá, bôi dầu lên ngực giúp con nhanh hết viêm phế quản.
Nồi nước sôi gần trẻ dễ gây bỏng, và tinh dầu bạc hà, long não có thể làm trẻ dưới 2 tuổi khó thở hơn. Nước muối sinh lý và phòng thoáng là đủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Viêm phế quản ở trẻ bao lâu thì khỏi?

Sốt thường hết sau vài ngày, nhưng ho có thể kéo dài 2–3 tuần. Nếu sau 3 tuần con vẫn ho nhiều, hoặc ho kèm thở nhanh, sốt lại, đưa con khám lại.

+Viêm phế quản có lây không?

Virus gây bệnh lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi và qua tay. Rửa tay, che miệng khi ho và cho con nghỉ học khi đang sốt giúp bảo vệ anh chị em, nhất là em bé trong nhà.

+Viêm phế quản và viêm phổi khác nhau thế nào?

Viêm phế quản là viêm ở ống dẫn khí, con ho nhưng thở không nhanh. Viêm phổi là viêm sâu trong phổi, con thường thở nhanh, có thể rút lõm lồng ngực. Đếm nhịp thở là cách bố mẹ phân biệt được ở nhà; bác sĩ khám mới khẳng định.

+Trẻ viêm phế quản có nên chạy khí dung ở nhà không?

Chỉ khi bác sĩ kê đúng thuốc, đúng liều và hướng dẫn cách dùng. Phần lớn trẻ viêm phế quản không khò khè không cần khí dung.

+Con viêm phế quản có được uống sữa, ăn sữa chua không?

Có. Sữa và sữa chua không làm con nhiều đờm hơn. Đang ốm con cần đủ năng lượng và nước, nên cho con ăn những gì con thích và dễ nuốt.

Nguồn tham khảo

  1. Bronchitis — NHS (Anh)
  2. Coughs and Colds: Medicines or Home Remedies? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. IMCI distance learning course (kèm IMCI Chart Booklet) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Viêm tiểu phế quản ở trẻ

    Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.

  • Viêm phổi ở trẻ em

    Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.

  • Hen phế quản ở trẻ

    Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

Chủ đề khác