Dùng thuốc cho con

Có nên cho trẻ chạy khí dung tại nhà: khi nào cần và dùng thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Chỉ cho con chạy khí dung (máy xông, máy phun sương thuốc) ở nhà khi bác sĩ đã kê đúng thuốc, đúng liều và hướng dẫn cách dùng. Phần lớn đợt ho, sổ mũi, viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ không cần khí dung, và với trẻ khò khè hay hen, bình xịt qua buồng đệm có mặt nạ thường hiệu quả như máy khí dung mà nhanh, gọn hơn. Không tự pha corticoid, kháng sinh, tinh dầu hay nước muối vào máy. Nếu con khó thở, rút lõm lồng ngực, tím tái hoặc đã dùng thuốc theo kế hoạch mà không đỡ, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay, không tiếp tục chạy máy ở nhà rồi chờ.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đã dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ dặn mà không đỡ, hoặc vừa đỡ lại nặng lên ngay.
  • Con thở nhanh, thở rít, phần dưới lồng ngực hoặc hõm cổ lõm vào khi hít vào, cánh mũi phập phồng.
  • Môi, lưỡi hoặc da tím tái, tái xám.
  • Con khó thở đến mức không bú, không ăn uống, không nói hết câu được.
  • Con li bì, lơ mơ, mệt lả, hoặc có những cơn ngừng thở.
  • Con run nhiều, tim đập rất nhanh, vật vã sau khi chạy khí dung, hoặc dùng nhầm thuốc, quá liều.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con khò khè lần đầu, hoặc khò khè, ho đêm tái đi tái lại.
  • Con phải chạy khí dung hoặc xịt thuốc cắt cơn nhiều hơn 2 lần một tuần.
  • Con vừa qua một đợt khó thở phải dùng thuốc, kể cả khi đã đỡ: đi khám lại trong vòng 2 ngày.
  • Bé dưới 3 tháng ho, hoặc ho kéo dài quá 3 tuần.
  • Bố mẹ không chắc cách dùng máy, mặt nạ không vừa mặt con, hoặc thuốc sắp hết.

Khí dung là gì, dùng để làm gì

Máy khí dung biến thuốc dạng lỏng thành sương mịn để con hít vào phổi qua mặt nạ hoặc ống ngậm. Máy chỉ là dụng cụ đưa thuốc; tác dụng là của thuốc bác sĩ kê, thường là thuốc giãn phế quản để cắt cơn khò khè, hoặc corticoid dạng hít để dự phòng hen.

Khí dung cần thiết khi con bị hen, khò khè do co thắt phế quản, hoặc một số bệnh hô hấp mạn tính mà bác sĩ chỉ định. Với cảm lạnh, sổ mũi, ho thông thường, phần lớn viêm phế quản không khò khè và viêm tiểu phế quản, chạy khí dung không làm con khỏi nhanh hơn.

Máy khí dung hay bình xịt có buồng đệm

Với thuốc cắt cơn và thuốc dự phòng hen, bình xịt định liều dùng qua buồng đệm hiệu quả như máy khí dung khi dùng đúng cách, lại nhanh hơn, gọn hơn và mang theo được. Trẻ dưới khoảng 4 tuổi dùng buồng đệm có mặt nạ úp kín mũi miệng; trẻ lớn hơn chuyển dần sang buồng đệm có ống ngậm. Bác sĩ có thể chọn máy khí dung khi con còn quá nhỏ, không thở được qua buồng đệm, hoặc đang khó thở nặng.

Dù dùng cách nào, hãy xin bác sĩ một kế hoạch viết rõ thuốc gì, bao nhiêu, khi nào dùng, và khi nào phải đi cấp cứu. Nhờ bác sĩ, điều dưỡng xem con dùng thử một lần ngay tại phòng khám.

Cách chạy khí dung đúng

  • Rửa tay, cho đúng thuốc và đúng lượng bác sĩ kê vào cốc đựng thuốc. Chỉ pha loãng bằng nước muối sinh lý khi bác sĩ dặn.
  • Cho con ngồi thẳng hoặc bế con ở tư thế nửa ngồi, không cho con nằm ngửa.
  • Úp mặt nạ kín quanh mũi và miệng. Không cầm ống phun hướng về phía mặt con từ xa, vì cách này gần như không đưa được thuốc vào phổi.
  • Cho con thở bình thường đến khi hết sương, thường 5–10 phút. Trẻ quấy khóc nhiều thì hít được ít thuốc hơn; dỗ con, cho con xem sách hay nghe hát trong lúc chạy máy.
  • Sau khi dùng corticoid, lau mặt và cho con súc miệng hoặc uống nước để tránh nấm miệng.
  • Rửa cốc thuốc và mặt nạ bằng nước ấm sau mỗi lần dùng, để khô tự nhiên; thay ống, mặt nạ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không dùng chung mặt nạ giữa các con.

Những điều không nên làm

  • Không tự mua thuốc khí dung theo đơn cũ hoặc theo lời người quen, kể cả khi triệu chứng giống lần trước.
  • Không tự cho corticoid, kháng sinh hay thuốc long đờm vào máy khí dung khi bác sĩ không kê.
  • Không cho tinh dầu, dầu gió, nước lá, nước gừng tỏi vào máy khí dung; những thứ này có thể làm co thắt phế quản và tổn thương đường thở.
  • Không chạy khí dung nước muối hằng ngày cho trẻ sổ mũi để phòng bệnh. Rửa hoặc nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý là đủ.
  • Không xông hơi nước nóng cho trẻ nhỏ vì dễ bỏng và không giúp con thở dễ hơn.
  • Không chạy khí dung nhiều lần liên tiếp ở nhà để cố cắt một cơn khó thở không đỡ. Đó là lúc phải đi cấp cứu.

Chăm sóc con tại nhà

  • Chỉ dùng khí dung theo đúng đơn và kế hoạch của bác sĩ; ghi lại giờ, thuốc và số lần dùng.
  • Luôn có sẵn thuốc cắt cơn, buồng đệm hoặc máy khí dung và mặt nạ vừa cỡ ở nhà và khi đi xa, nếu con bị hen.
  • Khi con sổ mũi, nghẹt mũi, nhỏ hoặc rửa mũi bằng nước muối sinh lý, hút mũi nhẹ cho trẻ nhỏ trước khi bú.
  • Cho con bú, uống nước đủ; giữ phòng thông thoáng, không khói thuốc lá, không đốt hương, than trong phòng con.
  • Vệ sinh máy, cốc thuốc và mặt nạ sau mỗi lần dùng, cất nơi khô sạch.
  • Theo dõi nhịp thở của con khi ngủ; đếm nhịp thở trong một phút khi con nằm yên để báo bác sĩ nếu cần.

Hiểu lầm thường gặp

Con ho là phải chạy khí dung cho nhanh khỏi.
Phần lớn cơn ho ở trẻ do cảm lạnh và tự khỏi. Khí dung chỉ có ích khi con khò khè, co thắt phế quản và được bác sĩ kê đúng thuốc.
Chạy khí dung càng nhiều, con càng nhanh khỏi.
Dùng quá liều thuốc giãn phế quản làm con run, tim đập nhanh. Nếu dùng đúng kế hoạch mà không đỡ, con cần đi cấp cứu.
Khí dung nước muối sinh lý hằng ngày giúp con không bị ốm.
Không có bằng chứng khí dung nước muối giúp trẻ khỏe mạnh phòng bệnh. Rửa tay, tiêm chủng đủ và tránh khói thuốc mới là cách phòng.
Máy khí dung tốt hơn bình xịt nên dùng máy cho chắc.
Bình xịt qua buồng đệm dùng đúng cách hiệu quả như máy khí dung với phần lớn trẻ, nhanh và gọn hơn. Bác sĩ sẽ chọn cách hợp với tuổi và tình trạng của con.

Bố mẹ hay hỏi

+Có nên mua máy khí dung để sẵn ở nhà không?

Chỉ khi bác sĩ khuyên, thường là với trẻ bị hen hoặc khò khè tái đi tái lại cần thuốc hít thường xuyên. Với phần lớn trẻ, bình xịt có buồng đệm là đủ.

+Trẻ sơ sinh có chạy khí dung được không?

Được, nếu bác sĩ chỉ định và kê thuốc. Trẻ sơ sinh ho, khò khè, thở nhanh cần được khám trước, không tự chạy khí dung ở nhà.

+Một ngày chạy khí dung mấy lần?

Theo đúng đơn của bác sĩ. Nếu con cần thuốc cắt cơn nhiều hơn kế hoạch dặn, hoặc phải dùng nhiều lần trong vài giờ, hãy đưa con đi khám ngay.

+Chạy khí dung nước muối sinh lý có tốt cho trẻ sổ mũi không?

Không cần. Nhỏ hoặc rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp thông mũi. Khí dung nước muối, nếu cần trong một số bệnh, do bác sĩ quyết định.

+Con khóc khi chạy khí dung có sao không?

Khi khóc con hít được ít thuốc hơn. Hãy bế con, dỗ cho con bình tĩnh rồi úp mặt nạ kín; nếu con luôn quấy, hỏi bác sĩ có nên chuyển sang bình xịt qua buồng đệm không.

Nguồn tham khảo

  1. Asthma Devices for Kids: How to Use Inhalers & Nebulizers Effectively — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Asthma — NHS (Anh)
  3. Bronchiolitis — NHS (Anh)
  4. Asthma & Respiratory Viruses: How to Keep Kids Healthy — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Hen phế quản ở trẻ

    Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Viêm tiểu phế quản ở trẻ

    Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.

  • Viêm phế quản ở trẻ

    Viêm phế quản cấp ở trẻ phần lớn do virus, thường bắt đầu như cảm lạnh rồi ho nhiều, có đờm; tiếng ho có thể kéo dài 2–3 tuần và thường không cần kháng sinh. Điều quan trọng nhất là đếm nhịp thở khi con nằm yên: trẻ dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày vì có thể đã là viêm phổi. Con rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú hoặc li bì thì đến cấp cứu ngay.

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Cách dùng bình xịt hen

    Trẻ dùng bình xịt hen định liều nên xịt qua buồng đệm: trẻ dưới khoảng 4 tuổi dùng buồng đệm có mặt nạ úp kín mũi miệng, trẻ lớn hơn dùng buồng đệm có ống ngậm. Mỗi lần chỉ xịt một nhát, lắc bình ngay trước mỗi nhát, rồi cho con thở 5–6 hơi qua buồng đệm; xịt thẳng vào miệng trẻ nhỏ thì phần lớn thuốc đọng lại ở miệng họng. Thuốc nào, bao nhiêu nhát, dùng khi nào do bác sĩ ghi trong kế hoạch hành động hen. Nếu con đã dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch mà không đỡ, nói không hết câu hoặc môi tím, gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác