Trẻ bị loạn thị: dấu hiệu, khám mắt và đeo kính thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Loạn thị là khi giác mạc hoặc thể thủy tinh của mắt cong không đều, nên con nhìn mờ hoặc méo cả ở xa lẫn ở gần, hay kèm cận thị hoặc viễn thị. Loạn thị rất hay gặp, phần lớn có từ nhỏ và mang tính gia đình; trẻ thường không biết mình nhìn mờ mà chỉ nheo mắt, nghiêng đầu, kêu nhức mắt, đau đầu khi học. Cho con khám mắt mỗi năm, đeo kính đúng độ theo chỉ định để mắt phát triển tốt và tránh nhược thị. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, đau mắt dữ dội hoặc mắt bị va đập, hóa chất bắn vào, cần đi khám mắt ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đột ngột nhìn mờ hẳn, nhìn méo nhiều hoặc mất một phần tầm nhìn ở một mắt.
- Con đau mắt dữ dội, mắt đỏ, chảy nước mắt nhiều và rất sợ ánh sáng.
- Mắt bị va đập mạnh, bị vật nhọn đâm vào, hoặc bị hóa chất bắn vào: rửa ngay dưới vòi nước sạch liên tục ít nhất 20 phút rồi đưa con đến cơ sở y tế.
- Con thấy chớp sáng, nhiều đốm đen bay trước mắt tăng lên đột ngột, hoặc như có tấm màn che một phần tầm nhìn.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con hay nheo mắt, nghiêng đầu, dí sát sách vở hoặc ngồi sát màn hình để nhìn.
- Con kêu nhức mắt, mỏi mắt, đau đầu sau giờ học, hay dụi mắt, đọc chậm hoặc hay nhảy dòng.
- Con nhìn chữ thấy nhòe, bóng đôi, đường thẳng bị nghiêng hoặc méo.
- Con nhìn lệch một mắt, hoặc che một mắt thì con khó chịu, kêu không nhìn được.
- Con đã đeo kính mà vẫn nhìn mờ, hoặc độ loạn thị tăng rõ giữa hai lần khám.
- Đã hơn một năm con chưa được khám mắt.
Loạn thị là gì
Ở mắt bình thường, giác mạc (lớp trong suốt phía trước tròng đen) cong đều như mặt quả bóng tròn, ánh sáng hội tụ đúng vào một điểm trên võng mạc. Ở mắt loạn thị, giác mạc hoặc thể thủy tinh cong theo hình bầu dục, giống quả bóng bầu dục, nên ánh sáng hội tụ ở nhiều điểm. Hình ảnh vì vậy bị nhòe hoặc méo, cả khi nhìn xa lẫn khi nhìn gần.
Loạn thị thường đi cùng cận thị hoặc viễn thị. Trên đơn kính, độ loạn thị nằm ở ô "trụ" (CYL), còn ô "cầu" (SPH) là độ cận hoặc viễn. Loạn thị nhẹ rất phổ biến và không phải ai cũng cần kính.
Vì sao con bị loạn thị
Phần lớn loạn thị có từ khi sinh ra. Bác sĩ chưa biết rõ vì sao hình dạng giác mạc khác nhau giữa người này với người khác, nhưng nguy cơ loạn thị có tính di truyền: bố mẹ loạn thị thì con dễ bị hơn. Một số ít trường hợp loạn thị xuất hiện sau chấn thương mắt, bệnh ở mắt hoặc sau phẫu thuật mắt.
Đọc sách nơi thiếu ánh sáng hay ngồi gần tivi không gây ra loạn thị và cũng không làm loạn thị nặng thêm, dù những thói quen đó vẫn làm mắt con mỏi.
Loạn thị ảnh hưởng đến con thế nào
Trẻ nhỏ hầu như không kêu nhìn mờ, vì con nghĩ ai cũng nhìn như mình. Bố mẹ thường chỉ thấy con nheo mắt, nghiêng đầu, hay dụi mắt, kêu đau đầu, hoặc học chậm hơn, kém tập trung khi đọc và viết.
Nếu loạn thị nặng, hoặc một mắt loạn thị nhiều hơn hẳn mắt kia mà không được đeo kính, não sẽ quen dùng mắt nhìn rõ hơn và bỏ qua mắt kia. Mắt kém đó có thể bị nhược thị: không đạt được thị lực tốt dù về sau có đeo kính đúng. Nhược thị chữa được tốt nhất khi phát hiện lúc con còn nhỏ, lý tưởng là trước khoảng 7 tuổi, vì vậy đừng chờ con kêu mới đi khám.
Bác sĩ sẽ khám và chữa thế nào
Bác sĩ mắt cho con đọc bảng thị lực, đo khúc xạ bằng máy và bằng các mắt kính thử. Trẻ nhỏ thường cần nhỏ thuốc liệt điều tiết trước khi đo để biết đúng độ; thuốc làm con hơi chói và nhìn gần mờ vài giờ. Bác sĩ có thể đo độ cong và bản đồ bề mặt giác mạc để tìm những bất thường như giác mạc hình chóp.
Cách chỉnh loạn thị thường dùng cho trẻ là kính gọng đúng độ. Kính áp tròng loại dành cho loạn thị có thể dùng cho trẻ lớn biết tự giữ vệ sinh kỹ, theo chỉ định của bác sĩ mắt. Phẫu thuật khúc xạ bằng laser chỉ làm cho người từ 18 tuổi trở lên khi độ mắt đã ổn định, không làm cho trẻ đang đi học.
Khi nào nghĩ đến giác mạc hình chóp
Giác mạc hình chóp (keratoconus) là bệnh giác mạc mỏng dần và phồng ra như hình nón, làm loạn thị tăng nhanh, nhìn méo nhiều. Bệnh thường bắt đầu ở cuối tuổi thiếu niên đến đầu tuổi 20, hay gặp hơn ở người dị ứng mắt, hay dụi mắt mạnh và kéo dài, hoặc có người thân bị bệnh này.
Nếu độ loạn thị của con tăng rõ sau mỗi lần khám, kính mới làm vẫn không nhìn rõ, hoặc con dị ứng mắt và dụi mắt suốt ngày, hãy nói với bác sĩ mắt. Phát hiện sớm, bác sĩ có thể làm thủ thuật tăng độ cứng giác mạc để bệnh không tiến triển thêm.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con đeo kính đều theo hướng dẫn của bác sĩ, không chỉ đeo lúc nhìn bảng nếu bác sĩ dặn đeo thường xuyên.
- Vài ngày đầu đeo kính loạn thị, con có thể thấy sàn nhà hơi nghiêng hoặc hơi chóng mặt; khuyến khích con đeo tiếp và quay lại nơi khám nếu sau khoảng 1–2 tuần vẫn không quen.
- Giữ tròng kính sạch, thay gọng khi chật hoặc lệch; kính lệch tâm làm con nhìn kém dù đúng độ.
- Nhắc con nghỉ mắt khi học: khoảng 20 phút nhìn gần thì nhìn ra xa vài chục giây, học nơi đủ sáng.
- Nếu con hay dụi mắt vì ngứa, đưa con khám để chữa dị ứng mắt thay vì để con dụi mãi.
- Ghi lịch khám mắt mỗi năm, mang theo kính cũ và đơn kính cũ để bác sĩ so sánh độ.
Hiểu lầm thường gặp
- Đeo kính sẽ làm loạn thị nặng thêm, mắt phụ thuộc vào kính.
- Kính đúng độ chỉ giúp ánh sáng hội tụ đúng chỗ, không làm thay đổi hình dạng giác mạc. Không đeo kính khi cần mới làm con mỏi mắt, học vất vả và có nguy cơ nhược thị.
- Loạn thị là do con đọc sách thiếu sáng, ngồi gần tivi.
- Loạn thị chủ yếu do hình dạng giác mạc từ nhỏ và có tính gia đình. Thói quen nhìn gần không gây loạn thị, nhưng vẫn nên sửa để con bớt mỏi mắt.
- Tập mắt, xoa mắt hay uống thuốc bổ mắt có thể chữa hết loạn thị.
- Không có bài tập hay thực phẩm chức năng nào làm giác mạc cong đều lại được. Kính đúng độ là cách chỉnh chính ở tuổi đi học.
- Loạn thị nhẹ ở trẻ thì để lớn sẽ tự hết, không cần khám.
- Loạn thị không tự mất đi khi con lớn. Có độ nhẹ không cần kính, nhưng chỉ bác sĩ mắt mới biết sau khi đo, nhất là khi hai mắt chênh nhau.
Bố mẹ hay hỏi
+Loạn thị bao nhiêu độ thì phải đeo kính?
Không có một con số chung cho mọi trẻ. Bác sĩ mắt cân nhắc độ loạn thị, độ cận hoặc viễn đi kèm, tuổi của con, hai mắt có chênh nhau không và con có triệu chứng hay không. Ở trẻ nhỏ, bác sĩ có thể cho đeo kính sớm hơn để phòng nhược thị.
+Loạn thị có chữa khỏi được không?
Kính đúng độ giúp con nhìn rõ nhưng không làm mất loạn thị. Khi đã trưởng thành và độ mắt ổn định, có thể cân nhắc phẫu thuật khúc xạ với bác sĩ mắt.
+Loạn thị có tăng độ không?
Loạn thị có thể thay đổi theo thời gian, nhất là khi đi kèm cận thị ở tuổi đang lớn. Độ loạn thị tăng nhanh giữa các lần khám là lý do để bác sĩ kiểm tra giác mạc kỹ hơn.
+Trẻ loạn thị có đeo kính áp tròng được không?
Trẻ lớn biết giữ vệ sinh có thể dùng kính áp tròng cho loạn thị theo chỉ định và hẹn tái khám của bác sĩ mắt. Đeo kính áp tròng không sạch có thể gây nhiễm trùng giác mạc, vì vậy bố mẹ không tự mua cho con.
+Con bị cả cận và loạn thị thì đeo một kính hay hai kính?
Chỉ cần một đôi kính. Tròng kính được làm để chỉnh cùng lúc cả độ cận và độ loạn thị theo đơn của bác sĩ.
Nguồn tham khảo
- Astigmatism — NHS (Anh)
- Astigmatism — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
- Lazy eye — NHS (Anh)
- What Is Keratoconus? — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Cận thị ở học sinh
Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.
- Nhược thị ở trẻ
Nhược thị (mắt lười) là khi thị lực của một mắt, ít khi cả hai mắt, không phát triển bình thường trong thời thơ ấu vì não quen dùng mắt kia, thường do lác mắt, hai mắt chênh độ kính nhiều hoặc có gì che mắt như sụp mi, đục thủy tinh thể. Nhiều trẻ không có dấu hiệu gì và chỉ phát hiện khi khám mắt, nên trẻ cần được kiểm tra mắt từ nhỏ và khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1. Nhược thị chữa được bằng kính đúng độ, dán che mắt tốt hoặc thuốc nhỏ làm mờ mắt tốt, và cho kết quả tốt nhất khi bắt đầu trước khoảng 7 tuổi; để muộn, mắt yếu có thể kém suốt đời. Đi khám mắt ngay nếu thấy ánh trắng trong con ngươi hoặc con đột nhiên nhìn mờ, nhìn đôi.
- Viễn thị ở trẻ
Phần lớn trẻ nhỏ có viễn thị nhẹ, và đó là bình thường: mắt trẻ còn điều tiết tốt nên vẫn nhìn rõ cả gần lẫn xa, độ viễn thường giảm dần khi nhãn cầu lớn lên. Viễn thị cần chú ý khi độ cao, khi hai mắt chênh độ nhiều, hoặc khi con bị lác mắt vào trong, vì nếu không đeo kính kịp thời con có thể bị nhược thị suốt đời. Chỉ khám mắt có nhỏ thuốc liệt điều tiết mới đo đúng độ viễn, nên mọi trẻ cần được khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1. Đưa con đi khám sớm nếu mắt con lệch vào trong, con nheo mắt, dụi mắt, kêu mỏi mắt, đau đầu khi đọc.
- Khám mắt lần đầu cho trẻ
Mắt của con được kiểm tra từ khi mới sinh trong các lần khám sức khỏe, rồi kiểm tra lại trong năm đầu và những năm mẫu giáo. Đo thị lực từng mắt nên làm từ khoảng 3–5 tuổi, ngay khi con hợp tác được, và mọi trẻ nên được khám mắt đầy đủ trước khi vào lớp 1, sau đó khám định kỳ khi đi học. Trẻ sinh non, có bố mẹ hay anh chị bị lác, nhược thị, đục thủy tinh thể hay đeo kính độ cao từ nhỏ cần được khám mắt sớm hơn. Đưa con đi khám ngay, ở bất kỳ tuổi nào, nếu thấy ánh trắng trong con ngươi, mắt lệch rõ, hoặc con đột ngột nhìn mờ.
- Mổ mắt cận
Phẫu thuật khúc xạ bằng laser (LASIK, PRK, SMILE) chỉ làm cho người từ 18 tuổi trở lên, tốt nhất là sau khoảng 21 tuổi, khi độ cận gần như không thay đổi trong ít nhất một năm, giác mạc đủ dày và mắt không có bệnh. Học sinh THPT đang tăng độ chưa nên mổ; đeo kính đúng độ và làm chậm tăng độ cận là hướng chính. Mổ giúp bớt phụ thuộc kính nhưng không chữa nguyên nhân cận và có thể có tác dụng phụ. Sau mổ, nếu đau mắt nhiều, đỏ mắt tăng, nhìn mờ đột ngột, thấy chớp sáng hay đốm đen bay, cần đến khám mắt ngay.
- Viêm kết mạc dị ứng
Trẻ ngứa mắt, dụi mắt nhiều, hai mắt đỏ, chảy nước mắt, mi hơi sưng, thường kèm hắt hơi, sổ mũi, hay gặp nhất là viêm kết mạc dị ứng. Bệnh không lây, do mắt phản ứng với bụi nhà, mạt bụi, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa hay khói. Rửa mặt, chườm mát, nhỏ nước mắt nhân tạo và tránh thứ gây dị ứng giúp con đỡ nhiều; thuốc nhỏ mắt chống dị ứng dùng theo tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ, không tự dùng thuốc có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt, nhìn mờ, sợ ánh sáng, hoặc chỉ một mắt đỏ nhiều.
Chủ đề khác