Mắt, tai, răng

Trẻ ngứa mắt, dụi mắt nhiều: viêm kết mạc dị ứng và cách chăm sóc

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ ngứa mắt, dụi mắt nhiều, hai mắt đỏ, chảy nước mắt, mi hơi sưng, thường kèm hắt hơi, sổ mũi, hay gặp nhất là viêm kết mạc dị ứng. Bệnh không lây, do mắt phản ứng với bụi nhà, mạt bụi, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa hay khói. Rửa mặt, chườm mát, nhỏ nước mắt nhân tạo và tránh thứ gây dị ứng giúp con đỡ nhiều; thuốc nhỏ mắt chống dị ứng dùng theo tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ, không tự dùng thuốc có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt, nhìn mờ, sợ ánh sáng, hoặc chỉ một mắt đỏ nhiều.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đau mắt nhiều, nhìn mờ đi, hoặc rất sợ ánh sáng, không mở được mắt.
  • Mi mắt sưng đỏ, nóng, căng kèm sốt, hoặc con đau khi đưa mắt sang các phía.
  • Mắt bị hóa chất bắn vào: rửa ngay dưới vòi nước sạch liên tục ít nhất 20 phút rồi đưa con đến cơ sở y tế.
  • Mắt, môi, mặt sưng nhanh kèm khó thở, thở rít, nổi mề đay khắp người sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị ong đốt: gọi 115 hoặc 113.
  • Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt, chảy ghèn hoặc sưng mi.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mi mắt sưng gần kín, hoặc thấy bọng nước trong trên lòng trắng mắt.
  • Ghèn vàng, xanh, đặc, dính chặt mi mắt, hoặc chỉ một mắt đỏ nhiều.
  • Con vẫn ngứa nhiều sau khoảng 2 ngày dùng thuốc chống dị ứng.
  • Con ngứa mắt, dụi mắt gần như quanh năm, hoặc kêu nhìn mờ, nhìn méo dần.
  • Con đeo kính áp tròng mà bị đỏ, ngứa mắt.
  • Con chưa từng được bác sĩ khám và xác định là dị ứng mắt.

Viêm kết mạc dị ứng là gì

Kết mạc là lớp màng mỏng phủ lòng trắng mắt và mặt trong mi mắt. Khi mắt tiếp xúc với một chất gây dị ứng (dị nguyên), các tế bào ở kết mạc tiết ra histamin, làm mắt ngứa, đỏ, chảy nước mắt, mi sưng nhẹ. Ghèn nếu có thường trong, dai thành sợi. Con không sốt, không đau.

Bệnh không lây sang người khác. Trẻ bị dị ứng mắt thường cũng có viêm mũi dị ứng, chàm hoặc hen, và trong nhà hay có bố mẹ bị dị ứng. Bố mẹ cùng bị dị ứng thì con dễ bị hơn.

Những thứ hay gây dị ứng mắt ở trẻ

  • Bụi nhà và mạt bụi trong chăn, gối, nệm, thảm, thú nhồi bông: gây ngứa mắt quanh năm, hay nặng hơn vào buổi sáng.
  • Nấm mốc ở nơi ẩm, nhất là những ngày nồm ẩm ở miền Bắc.
  • Lông, vảy da, nước bọt của chó, mèo và các con vật nuôi khác.
  • Phấn hoa, cỏ, khi con ra ngoài trời lúc gió nhiều.
  • Khói thuốc lá, khói bếp, khói hương, bụi đường làm mắt kích ứng và dị ứng nặng thêm.
  • Mỹ phẩm, nước hoa, một số thuốc nhỏ mắt có chất bảo quản.

Phân biệt với đau mắt đỏ do virus hay vi khuẩn

Ngứa là dấu hiệu nổi bật nhất của dị ứng mắt, thường cả hai mắt cùng lúc, kèm hắt hơi, ngứa mũi, và hay lặp lại theo mùa hoặc khi con gặp bụi, con vật. Đau mắt đỏ do virus thường cộm như có cát, chảy nước mắt, có thể kèm sốt nhẹ, đau họng, bắt đầu ở một mắt rồi lan sang mắt kia và lây trong lớp. Do vi khuẩn thì ghèn vàng xanh, đặc, dính mi vào buổi sáng.

Khi chưa chắc, hãy đưa con đi khám. Bác sĩ soi mắt bằng đèn khe để tìm dấu hiệu dị ứng ở kết mạc và mặt trong mi, đồng thời loại trừ nhiễm trùng hay tổn thương giác mạc. Nếu dị ứng nặng hoặc không rõ thứ gây dị ứng, bác sĩ có thể cho con làm test dị ứng trên da hoặc xét nghiệm máu.

Vì sao cần giúp con bớt dụi mắt

Dụi mắt chỉ đỡ ngứa trong chốc lát, sau đó mắt kích ứng thêm, mi sưng hơn và con lại càng muốn dụi. Tay bẩn còn đưa vi khuẩn vào mắt.

Dụi mắt mạnh, kéo dài nhiều năm liên quan với bệnh giác mạc hình chóp, một bệnh làm giác mạc mỏng dần, gây loạn thị và nhìn méo tăng dần. Vì vậy với trẻ ngứa mắt gần như quanh năm, việc kiểm soát dị ứng để con bớt dụi mắt quan trọng không kém việc làm con dễ chịu.

Thuốc: dùng gì và không tự dùng gì

  • Nước mắt nhân tạo, tốt nhất loại không chất bảo quản, giúp rửa trôi dị nguyên và đỡ khô rát. Dùng được cho trẻ và không cần đơn.
  • Thuốc nhỏ mắt kháng histamin, có loại kèm chất ổn định tế bào mast, giúp giảm ngứa và phòng cơn dị ứng. Nhiều loại chỉ dùng từ 2 tuổi; trẻ dưới 2 tuổi cần bác sĩ khám và kê. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để chọn đúng thuốc và cách dùng theo tuổi của con.
  • Nếu con có cả ngứa mũi, hắt hơi, sổ mũi, thuốc kháng histamin dạng uống loại ít gây buồn ngủ có thể đỡ cả mũi lẫn mắt. Bác sĩ hoặc dược sĩ chọn thuốc và liều theo tuổi, cân nặng của con.
  • Không tự dùng thuốc nhỏ mắt làm hết đỏ mắt (thuốc co mạch) cho con: thuốc chỉ đỡ đỏ tạm thời và dùng nhiều ngày lại làm mắt khó chịu hơn.
  • Không tự mua hay dùng lại thuốc nhỏ mắt có corticoid. Corticoid nhỏ mắt chỉ dùng khi bác sĩ mắt khám, kê đơn và hẹn theo dõi, vì có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và làm nặng một số bệnh nhiễm trùng ở mắt.
  • Khi dị ứng nặng kéo dài dù đã tránh dị nguyên và dùng thuốc, bác sĩ chuyên khoa dị ứng có thể bàn về liệu pháp miễn dịch.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi con ngứa mắt, rửa mặt và lau mi bằng khăn sạch thấm nước sạch, rồi đặt khăn mát lên mắt vài phút.
  • Nhỏ nước mắt nhân tạo hoặc nước muối sinh lý 0,9% để rửa trôi bụi, phấn hoa; mỗi người một lọ riêng, đầu lọ không chạm vào mắt.
  • Sau khi đi chơi ngoài trời về, cho con rửa mặt, rửa tay, tắm gội và thay quần áo. Khi ra đường nhiều bụi, cho con đeo kính.
  • Giặt chăn, ga, vỏ gối bằng nước nóng hằng tuần, lau nhà bằng khăn ẩm thay vì quét khô, bớt thảm và thú nhồi bông trong phòng ngủ.
  • Giữ nhà khô thoáng, lau sạch chỗ ẩm mốc; không để chó mèo vào phòng ngủ của con, và cho con rửa tay sau khi chơi với con vật.
  • Không hút thuốc trong nhà, hạn chế đốt hương, và cắt ngắn móng tay để con dụi mắt ít gây xước hơn.

Hiểu lầm thường gặp

Nhỏ sữa mẹ, nước lá trầu không hay nước chè vào mắt giúp hết ngứa, hết đỏ.
Những thứ này không chữa được dị ứng và có thể đưa vi khuẩn vào mắt. Rửa bằng nước sạch, nước mắt nhân tạo hoặc nước muối sinh lý an toàn hơn.
Con đỏ mắt là bị đau mắt đỏ, phải nghỉ học để khỏi lây cho bạn.
Dị ứng mắt không lây. Con vẫn đi học bình thường nếu không mệt; chỉ cần đưa con đi khám khi chưa rõ là dị ứng hay nhiễm trùng.
Lọ thuốc nhỏ mắt lần trước làm con đỡ đỏ nhanh thì lần sau cứ thế mà dùng.
Nhiều lọ thuốc làm đỡ đỏ nhanh có chứa corticoid hoặc chất co mạch. Dùng không có bác sĩ theo dõi có thể gây hại cho mắt lâu dài.
Ngứa mắt là do nóng gan, cho con uống nước mát gan là khỏi.
Ngứa mắt thường do mắt phản ứng với bụi, mạt bụi, lông thú, phấn hoa. Tránh những thứ này và dùng thuốc phù hợp mới giúp con đỡ.

Bố mẹ hay hỏi

+Viêm kết mạc dị ứng có lây không?

Không lây. Con có thể đi học, đi chơi bình thường. Nếu mắt có ghèn vàng xanh đặc hoặc cả lớp cùng đau mắt, hãy cho con đi khám vì có thể là đau mắt đỏ do nhiễm trùng.

+Trẻ bị dị ứng mắt có chữa khỏi hẳn được không?

Dị ứng mắt thường hay tái lại khi con gặp lại thứ gây dị ứng hoặc khi vào mùa. Mục tiêu là tránh dị nguyên và dùng thuốc phù hợp để con ít ngứa, ít dụi mắt và sinh hoạt, học tập bình thường.

+Có nên cho con làm xét nghiệm dị ứng không?

Khi con bị nhiều, kéo dài, hoặc bố mẹ không biết con dị ứng với thứ gì, bác sĩ có thể cho làm test dị ứng trên da hoặc xét nghiệm máu để biết cần tránh gì.

+Nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ dị ứng mắt có được không?

Được. Nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước mắt nhân tạo giúp rửa trôi bụi và phấn hoa khỏi mắt. Nếu con vẫn ngứa nhiều, hỏi bác sĩ về thuốc nhỏ mắt chống dị ứng.

+Trẻ dị ứng mắt có đi bơi được không?

Được, nếu con không đau mắt. Cho con đeo kính bơi kín và rửa mặt bằng nước sạch sau khi bơi. Trong đợt mắt đang đỏ, sưng nhiều thì tạm nghỉ bơi.

Nguồn tham khảo

  1. Eye Allergies: Why Are My Eyes Itchy? — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
  2. Eye Allergy (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Conjunctivitis — NHS (Anh)
  4. What Is Keratoconus? — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Đau mắt đỏ

    Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) ở trẻ phần lớn do virus, lây rất nhanh qua tay và đồ dùng chung, thường tự khỏi sau 1–2 tuần. Chăm sóc tại nhà là lau mắt bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên, dùng khăn riêng và cho con nghỉ học. Không nhỏ sữa mẹ, không đắp lá, không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, mi mắt sưng đỏ kèm sốt, hoặc trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn.

  • Viêm mũi dị ứng ở trẻ

    Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.

  • Chàm sữa, viêm da cơ địa

    Chàm sữa (lác sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ: da khô, đỏ, ráp, rất ngứa, hay bắt đầu ở má, trán, da đầu ngay từ những tháng đầu đời, lớn hơn thì ở khuỷu tay, khoeo chân, cổ. Bệnh lúc đỡ lúc bùng, không lây, nhiều trẻ đỡ dần khi lớn. Việc quan trọng nhất là bôi kem dưỡng ẩm nhiều và đều mỗi ngày, kể cả khi da đã đẹp; khi da viêm đỏ, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chống viêm dùng trong thời gian ngắn. Không tự bôi kem có corticoid, kem trộn, không đắp lá lên da con; đi khám ngay nếu vùng chàm đau, nặng lên nhanh, có nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn kèm sốt.

  • Trẻ bị loạn thị

    Loạn thị là khi giác mạc hoặc thể thủy tinh của mắt cong không đều, nên con nhìn mờ hoặc méo cả ở xa lẫn ở gần, hay kèm cận thị hoặc viễn thị. Loạn thị rất hay gặp, phần lớn có từ nhỏ và mang tính gia đình; trẻ thường không biết mình nhìn mờ mà chỉ nheo mắt, nghiêng đầu, kêu nhức mắt, đau đầu khi học. Cho con khám mắt mỗi năm, đeo kính đúng độ theo chỉ định để mắt phát triển tốt và tránh nhược thị. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, đau mắt dữ dội hoặc mắt bị va đập, hóa chất bắn vào, cần đi khám mắt ngay.

  • Khô mắt ở học sinh

    Khô mắt là khi mắt không đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, làm mắt cộm, rát, ngứa, đỏ, mỏi, nhìn mờ thoáng qua, đôi khi lại chảy nước mắt nhiều. Ở học sinh, nguyên nhân hay gặp là nhìn màn hình lâu ít chớp mắt, ngồi phòng điều hòa, đeo kính áp tròng, thức khuya và viêm bờ mi. Phần lớn đỡ khi nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, vệ sinh bờ mi, chỉnh chỗ ngồi học và dùng nước mắt nhân tạo khi cần. Đi khám mắt ngay nếu mắt đau nhiều, đỏ, sợ ánh sáng, nhìn mờ không hết khi chớp, nhất là khi đang đeo kính áp tròng.

  • Viêm bờ mi

    Viêm bờ mi là tình trạng bờ mi đỏ, ngứa, rát, có vảy hoặc gỉ bám ở chân lông mi, mi dính vào nhau khi mới ngủ dậy. Bệnh không lây, thường không nguy hiểm nhưng hay tái lại, và chăm sóc chính là vệ sinh mi mắt mỗi ngày: chườm ấm 5–10 phút, xoa nhẹ bờ mi rồi lau sạch vảy dọc chân lông mi, ngày 2 lần, kể cả khi đã đỡ. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt, nhìn mờ đi, mắt rất đỏ, hoặc mi mắt sưng đỏ lan rộng kèm sốt.

Chủ đề khác