Chàm sữa, viêm da cơ địa ở trẻ: chăm da tại nhà và khi nào đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Chàm sữa (lác sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ: da khô, đỏ, ráp, rất ngứa, hay bắt đầu ở má, trán, da đầu ngay từ những tháng đầu đời, lớn hơn thì ở khuỷu tay, khoeo chân, cổ. Bệnh lúc đỡ lúc bùng, không lây, nhiều trẻ đỡ dần khi lớn. Việc quan trọng nhất là bôi kem dưỡng ẩm nhiều và đều mỗi ngày, kể cả khi da đã đẹp; khi da viêm đỏ, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chống viêm dùng trong thời gian ngắn. Không tự bôi kem có corticoid, kem trộn, không đắp lá lên da con; đi khám ngay nếu vùng chàm đau, nặng lên nhanh, có nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn kèm sốt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Vùng chàm đột ngột đau, nặng lên nhanh, xuất hiện nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn giống nhau, con sốt hoặc mệt lả: có thể nhiễm virus herpes trên da chàm, cần khám ngay trong ngày.
- Con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều hoặc lả đi sau khi ăn một thức ăn.
- Con dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Một vùng da sưng đỏ, nóng, đau lan rộng nhanh kèm sốt cao.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Chàm rỉ dịch vàng, đóng vảy vàng như mật ong, có mụn mủ: có thể đã nhiễm khuẩn.
- Đã dưỡng ẩm đúng cách 1–2 tuần mà da vẫn đỏ, ngứa nhiều, hoặc đang dùng thuốc bác sĩ kê mà không đỡ.
- Ngứa làm con mất ngủ, quấy khóc nhiều đêm liền.
- Chàm nặng lên rõ sau khi ăn một thức ăn, hoặc con kèm nôn, tiêu chảy kéo dài, phân có máu, chậm tăng cân.
- Chàm xuất hiện sớm và nặng ở bé chưa đến 6 tháng tuổi: nên khám trước khi bắt đầu ăn dặm.
Chàm sữa, viêm da cơ địa là gì
Viêm da cơ địa (còn gọi là chàm thể tạng) là bệnh da mạn tính khi lớp hàng rào bảo vệ của da yếu, da dễ mất nước và dễ bị kích ứng. Gọi là chàm sữa vì hay gặp ở tuổi còn bú, không phải do sữa gây ra.
Ở trẻ dưới 1 tuổi, chàm thường ở hai má, trán, da đầu, mặt ngoài tay chân: da đỏ, ráp, có thể rỉ dịch, đóng vảy. Từ khoảng 1–2 tuổi, chàm chuyển vào các nếp gấp như khuỷu tay, khoeo chân, cổ tay, cổ chân, da khô dày lên vì gãi. Con hay cọ mặt vào gối, vào vai người bế, ngủ không yên vì ngứa.
Trẻ có bố mẹ, anh chị em bị hen, viêm mũi dị ứng hay chàm thì dễ bị hơn. Phần lớn trẻ đỡ nhiều trước tuổi đi học, một số vẫn bị đến lớn.
Những gì làm chàm bùng lên
- Xà phòng, sữa tắm tạo nhiều bọt, có mùi thơm; tắm nước quá nóng hoặc quá lâu.
- Thời tiết hanh khô (mùa đông miền Bắc), hoặc nóng làm con ra nhiều mồ hôi.
- Quần áo len, vải thô, vải tổng hợp; bột giặt, nước xả còn sót trên quần áo.
- Khói thuốc lá, bụi nhà, mạt bụi.
- Nhiễm trùng, mọc răng, thay đổi thói quen sinh hoạt.
- Ở một số ít trẻ, nhất là chàm nặng xuất hiện sớm, một thức ăn như sữa bò, trứng có thể làm chàm nặng thêm. Chỉ bác sĩ mới xác định được điều này.
Dưỡng ẩm: việc quan trọng nhất
Kem dưỡng ẩm giúp vá lại hàng rào da, giảm ngứa và giảm số lần bùng. Chọn loại kem hoặc mỡ dưỡng ẩm không mùi thơm, không chứa hương liệu; loại càng đặc càng giữ ẩm tốt. Bôi lượng nhiều, thoa nhẹ theo chiều lông, không chà xát, ít nhất 2–3 lần mỗi ngày và ngay trong vài phút sau khi tắm, khi da còn hơi ẩm.
Dưỡng ẩm cả khi da đã đẹp, vì đó là lúc phòng đợt bùng tiếp theo. Trẻ bị chàm nhiều có thể dùng hết vài hộp kem lớn mỗi tháng; dùng nhiều như vậy là bình thường. Nếu kem làm da đỏ rát, đổi sang loại khác và hỏi bác sĩ.
Thuốc bác sĩ có thể kê
Khi da đang viêm đỏ, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chống viêm, thường là corticoid bôi loại nhẹ hoặc vừa, cho đúng vùng da và trong số ngày nhất định. Dùng đúng như vậy thì an toàn và giúp con đỡ khổ vì ngứa; sợ thuốc mà bỏ dở làm chàm kéo dài và dễ nhiễm trùng. Một số trẻ được kê loại thuốc bôi chống viêm không chứa corticoid cho vùng mặt.
Điều nguy hiểm là tự mua kem có corticoid, kem trộn, kem không rõ thành phần, hoặc kem đa năng bán theo lời mách bảo. Bôi kéo dài, nhất là trên mặt và nếp gấp của trẻ nhỏ, làm da mỏng, rạn, giãn mạch, nhiễm nấm, và chàm bùng nặng hơn khi ngừng. Thuốc kháng histamin uống, kháng sinh khi da nhiễm khuẩn cũng do bác sĩ quyết định.
Chàm và chuyện ăn uống
Phần lớn trẻ bị chàm không do thức ăn. Kiêng tràn lan trứng, sữa, tôm, cá, thịt bò làm con thiếu chất mà chàm không đỡ. Mẹ cho con bú cũng không cần kiêng gì, trừ khi bác sĩ đã xác định con dị ứng với một thức ăn cụ thể.
Khi ăn dặm từ khoảng 6 tháng, vẫn nên cho con làm quen dần với trứng nấu chín kỹ, cá, lạc dạng bơ pha loãng (không bao giờ cho trẻ nhỏ ăn hạt lạc nguyên), mỗi lần một món mới. Bằng chứng hiện nay cho thấy cho ăn sớm trong năm đầu có thể giảm nguy cơ dị ứng. Với bé bị chàm nặng hoặc đã từng phản ứng với một thức ăn, hãy hỏi bác sĩ trước khi cho thử trứng và lạc.
Chăm sóc con tại nhà
- Tắm nhanh 5–10 phút bằng nước ấm, dùng rất ít sữa tắm dịu nhẹ không mùi, xả sạch.
- Thấm khô bằng khăn mềm, bôi kem dưỡng ẩm ngay trong vài phút sau tắm, và thêm 2–3 lần trong ngày.
- Cắt ngắn móng tay; với bé nhỏ có thể đeo bao tay cotton khi ngủ để hạn chế cào gãi.
- Mặc đồ cotton mềm, rộng; tránh len, vải thô; dùng bột giặt dịu nhẹ không mùi, xả thật sạch, không dùng nước xả vải.
- Giữ phòng mát vừa phải, không ủ ấm khiến con ra mồ hôi; không ai hút thuốc trong nhà.
- Ghi lại những lần chàm bùng và những gì xảy ra trước đó để bác sĩ cùng tìm yếu tố làm nặng.
Hiểu lầm thường gặp
- Chàm sữa là do sữa mẹ nóng hoặc mẹ ăn đồ tanh, phải cai sữa.
- Chàm là do da của con dễ kích ứng. Sữa mẹ vẫn là thức ăn tốt nhất cho con; không cai sữa, mẹ cũng không cần kiêng khem nếu bác sĩ chưa xác định con dị ứng.
- Tắm lá trầu không, chè xanh hay đắp lá giã nát lên chỗ chàm sẽ khỏi.
- Da chàm đã yếu và hay trầy xước, lá có thể gây kích ứng, dị ứng và nhiễm trùng. Nước sạch và kem dưỡng ẩm là đủ.
- Trẻ bị chàm phải kiêng tắm, kiêng nước.
- Tắm nhanh bằng nước ấm rồi dưỡng ẩm ngay giúp da sạch, giảm vi khuẩn và giữ ẩm tốt hơn.
- Thuốc có corticoid lúc nào cũng hại, không bao giờ nên dùng cho trẻ.
- Corticoid bôi do bác sĩ kê, đúng loại, đúng chỗ, đúng số ngày là an toàn và cần thiết khi chàm viêm đỏ. Cái hại đến từ việc tự mua, bôi kéo dài, hoặc dùng kem trộn không rõ thành phần.
- Chàm sữa sẽ tự hết, không cần chữa.
- Nhiều trẻ đỡ dần khi lớn, nhưng trong lúc chờ con vẫn ngứa, mất ngủ và dễ nhiễm trùng. Chăm da đúng cách giúp con dễ chịu hơn ngay từ bây giờ.
Bố mẹ hay hỏi
+Chàm sữa có tự khỏi không?
Nhiều trẻ đỡ dần khi lớn, có trẻ bắt đầu đỡ từ khoảng 4 tuổi, một số vẫn khô da, nhạy cảm đến lớn. Dưỡng ẩm đều và xử trí sớm khi bùng giúp con ít khổ hơn trong thời gian đó.
+Trẻ bị chàm sữa bôi gì?
Hằng ngày là kem dưỡng ẩm không mùi, bôi nhiều và đều. Khi da viêm đỏ, đưa con đi khám để bác sĩ kê thuốc bôi phù hợp; không tự mua kem có corticoid hay kem trộn.
+Trẻ bị chàm có nên tắm hằng ngày không?
Có thể tắm hằng ngày, miễn là tắm nhanh, nước ấm, ít sữa tắm và bôi kem dưỡng ẩm ngay sau khi tắm.
+Chàm sữa có lây không?
Không. Chàm không lây qua tiếp xúc, con vẫn đi nhà trẻ, chơi với bạn bình thường.
+Trẻ bị chàm có tiêm phòng được không?
Phần lớn trẻ bị chàm vẫn tiêm chủng đầy đủ theo lịch. Báo bác sĩ khám sàng lọc nếu con đang bùng nặng hoặc từng dị ứng với một vắc xin.
+Mẹ cho con bú nên kiêng gì khi con bị chàm?
Thường không cần kiêng gì. Chỉ kiêng một thức ăn khi bác sĩ đã xác định con dị ứng với nó, và nên được hướng dẫn để mẹ không thiếu chất.
Nguồn tham khảo
- Atopic eczema — NHS (Anh)
- Emollients — NHS (Anh)
- How to Treat & Control Eczema Rashes in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Food allergies in babies and young children — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị nổi mẩn ngứa
Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.
- Trẻ dị ứng thức ăn
Dị ứng thức ăn là khi hệ miễn dịch của con phản ứng với một thức ăn, hay gặp nhất với sữa bò, trứng, lạc, các loại hạt, tôm cua, cá, đậu nành, lúa mì và vừng. Phản ứng thường xảy ra trong vài phút đến 2 giờ sau khi ăn: mẩn ngứa, mày đay, sưng môi mắt, nôn, đau bụng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, khò khè, khàn tiếng, sưng lưỡi, choáng hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự kiêng tràn lan; đưa con đi khám để bác sĩ xác định đúng thức ăn cần tránh.
- Trẻ bị rôm sảy
Rôm sảy là những nốt đỏ li ti hoặc mụn nước nhỏ ở cổ, gáy, lưng, ngực, nách và các nếp gấp, xuất hiện khi con bị nóng và ra nhiều mồ hôi. Cách chữa chính là làm mát cho con: mặc thoáng, tắm nước mát, để phòng thông gió; rôm thường lặn sau vài ngày mà không cần thuốc. Không đắp lá, không bôi kem có corticoid hay kem không rõ nguồn gốc lên da con. Đưa con đi khám nếu nốt mưng mủ, vùng da sưng nóng đau, con sốt, hoặc rôm không đỡ sau 3–4 ngày dù đã giữ mát; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Nấm da, hắc lào
Hắc lào là bệnh nấm da: mảng tròn hoặc bầu dục, viền đỏ hơi gồ có vảy, giữa nhạt hơn, ngứa, lan rộng dần ra ngoài. Bệnh lây qua tiếp xúc da, dùng chung khăn, quần áo, mũ, lược, và từ chó mèo bị nấm. Mảng nhỏ trên thân mình, tay chân thường khỏi với kem chống nấm bán ở hiệu thuốc, bôi đều mỗi ngày, thường trong 2–4 tuần, và không ngừng ngay khi mảng vừa nhạt. Nấm da đầu (rụng tóc thành mảng có vảy) phải đi khám vì cần thuốc uống; không bôi kem có corticoid hay kem trộn vì làm nấm lan rộng.
- Lịch tiêm chủng
Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.
Chủ đề khác