Da

Nấm da, hắc lào ở trẻ: nhận biết, bôi thuốc đúng và phòng lây

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Hắc lào là bệnh nấm da: mảng tròn hoặc bầu dục, viền đỏ hơi gồ có vảy, giữa nhạt hơn, ngứa, lan rộng dần ra ngoài. Bệnh lây qua tiếp xúc da, dùng chung khăn, quần áo, mũ, lược, và từ chó mèo bị nấm. Mảng nhỏ trên thân mình, tay chân thường khỏi với kem chống nấm bán ở hiệu thuốc, bôi đều mỗi ngày, thường trong 2–4 tuần, và không ngừng ngay khi mảng vừa nhạt. Nấm da đầu (rụng tóc thành mảng có vảy) phải đi khám vì cần thuốc uống; không bôi kem có corticoid hay kem trộn vì làm nấm lan rộng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Một vùng da sưng đỏ, nóng, đau lan rộng nhanh, kèm sốt cao, con mệt lả.
  • Sưng môi, mặt, mí mắt hoặc khó thở sau khi bôi hay uống một thuốc mới.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mảng nấm ở da đầu, tóc gãy rụng thành mảng có vảy hoặc chấm đen; hoặc một khối sưng mềm, rỉ mủ trên da đầu.
  • Đã bôi kem chống nấm đều đặn 2 tuần mà mảng không nhỏ đi, hoặc vẫn lan thêm.
  • Nhiều mảng rải rác, mảng ở mặt, hoặc vùng bẹn, mông lan rộng.
  • Mảng có mủ, rỉ dịch, đóng vảy vàng, đau, hoặc con sốt.
  • Con đang dùng thuốc hoặc có bệnh làm giảm miễn dịch, hoặc bị tiểu đường.
  • Đã lỡ bôi kem có corticoid hay kem trộn, mảng da biến đổi, khó nhận ra.

Hắc lào là gì

Hắc lào là nhiễm nấm ở lớp ngoài của da, tóc hoặc móng. Tên tiếng Anh có chữ giun nhưng bệnh không liên quan đến giun. Mảng điển hình có hình vòng: viền ngoài đỏ hoặc nâu, hơi nổi, có vảy hoặc mụn nước nhỏ, phần giữa nhạt hơn, ngứa, to dần ra theo thời gian. Trên da sẫm màu, viền có thể nâu xám hơn là đỏ.

Ở trẻ tiểu học, nấm hay gặp ở thân mình, tay chân, mặt và da đầu. Ở tuổi THCS, nhất là khi con chơi thể thao, ra nhiều mồ hôi, nấm hay ở bẹn, đùi trong (nấm bẹn) và kẽ ngón chân (nấm kẽ chân: da trắng ẩm, nứt, bong, ngứa, có mùi).

Con bị lây từ đâu

  • Tiếp xúc da kề da với người bị nấm, kể cả bạn cùng lớp, người trong nhà.
  • Dùng chung khăn tắm, quần áo, mũ, lược, gối, mũ bảo hiểm.
  • Chó, mèo, nhất là chó mèo con, có mảng rụng lông; con hay ôm ấp thú nuôi thì dễ bị ở mặt, cổ, tay.
  • Sàn ẩm ở bể bơi, phòng thay đồ, nhà tắm chung khi đi chân trần.
  • Khí hậu nóng ẩm, mặc quần áo bó, đồ ướt mồ hôi lâu, đi giày kín cả ngày.

Dễ nhầm với gì

Lang ben cũng là nấm nhưng khác: những đốm trắng hoặc nâu nhạt, ranh giới rõ, ở lưng, ngực, vai, ít ngứa, thường thấy rõ hơn sau khi đi nắng. Chàm hình đồng xu, vảy phấn hồng, viêm da tiếp xúc, vảy nến cũng có thể tạo mảng tròn có vảy. Nếu bôi kem chống nấm 2 tuần không đỡ, bác sĩ có thể cạo nhẹ vảy da để soi tìm nấm.

Kem có corticoid làm mảng nấm đỡ ngứa và nhạt đi lúc đầu, nhưng nấm lại phát triển mạnh hơn bên dưới, mảng lan rộng và mất hình dạng điển hình, khiến chẩn đoán khó hơn. Ở Việt Nam, các loại kem bôi đa năng chứa cả corticoid, kháng sinh và kháng nấm được bán rất rộng rãi; không dùng loại này cho con khi chưa có bác sĩ kê.

Bôi thuốc chống nấm thế nào cho đúng

Với mảng ở thân mình, tay chân, bẹn, kẽ chân, có thể mua kem chống nấm không cần đơn (nhóm azol hoặc terbinafin) và hỏi dược sĩ loại hợp với tuổi của con. Rửa và lau thật khô vùng da, bôi một lớp mỏng lên cả mảng và rộng ra khoảng 1–2 cm vùng da lành xung quanh, theo số lần ghi trên hướng dẫn, rồi rửa tay.

Mảng thường cần 2–4 tuần bôi đều để hết. Bôi đủ thời gian ghi trên hướng dẫn hoặc dược sĩ dặn, kể cả khi da trông đã bình thường; dừng sớm khi vừa hết ngứa dễ làm nấm quay lại. Vết thâm có thể còn thêm vài tuần rồi mới mờ.

Nấm da đầu và nấm móng không khỏi được bằng kem bôi. Bác sĩ sẽ kê thuốc uống trong vài tuần, kèm dầu gội chống nấm, và có thể khám cả người trong nhà. Không cần cạo trọc đầu con.

Phòng tái nhiễm và lây cho người khác

Con có thể đi học bình thường khi đã bắt đầu bôi thuốc. Dặn con không dùng chung khăn, mũ, lược, quần áo; giặt khăn, ga gối, quần áo của con thường xuyên, phơi khô dưới nắng.

Nếu nghi lây từ chó mèo, đưa thú nuôi đi khám thú y, kể cả khi chưa thấy mảng rụng lông, nhất là khi con bị đi bị lại. Để ý người khác trong nhà có mảng tương tự không để chữa cùng lúc.

Chăm sóc con tại nhà

  • Bôi kem chống nấm đều đặn theo hướng dẫn, đủ số ngày được dặn kể cả khi mảng đã hết.
  • Giữ vùng da sạch và khô; sau tắm, lau kỹ các nếp bẹn và kẽ ngón chân.
  • Cho con mặc đồ cotton rộng, thay ngay quần áo, tất ướt mồ hôi; thay tất mỗi ngày.
  • Mỗi người một khăn, một lược, một mũ; giặt và phơi nắng khăn, ga gối, quần áo của con.
  • Cho con đi dép ở bể bơi, nhà tắm chung, phòng thay đồ.
  • Cắt ngắn móng tay, nhắc con không gãi vì nấm có thể lây sang chỗ khác trên người.

Hiểu lầm thường gặp

Hắc lào bôi kem đa năng cho nhanh khỏi.
Kem đa năng thường có corticoid. Mảng đỡ ngứa vài hôm rồi lan rộng hơn, khó chữa hơn. Chỉ dùng kem chống nấm đơn thuần, hoặc thuốc bác sĩ kê.
Bôi cồn, tỏi, lá cây giã nát hay thuốc hắc lào tự pha là khỏi.
Những thứ này làm xót, bỏng, viêm da trẻ, có khi để lại thâm, mà không diệt nấm tận gốc. Kem chống nấm đúng cách vừa nhẹ nhàng vừa hiệu quả hơn.
Hết ngứa, hết đỏ là khỏi, ngừng thuốc được.
Nấm còn ở da sau khi hết triệu chứng. Bôi đủ thời gian được dặn, kể cả khi da trông đã bình thường, giúp tránh tái phát.
Hắc lào là do con bẩn.
Trẻ sạch sẽ vẫn có thể bị lây từ bạn bè, thú nuôi, nơi công cộng. Giữ da khô và không dùng chung đồ quan trọng hơn tắm nhiều lần.

Bố mẹ hay hỏi

+Hắc lào ở trẻ có lây không?

Có, lây qua tiếp xúc da và đồ dùng chung, nhưng khả năng lây giảm nhiều khi đã bắt đầu bôi thuốc. Con vẫn có thể đi học nếu giữ vệ sinh và không dùng chung đồ.

+Hắc lào bao lâu thì khỏi?

Mảng ở da thường hết sau 2–4 tuần bôi thuốc đều. Nấm da đầu cần thuốc uống và lâu hơn, thường vài tuần đến vài tháng.

+Trẻ bị hắc lào có được đi bơi không?

Có thể đi bơi khi đã bôi thuốc vài ngày và mảng được che kín bằng băng không thấm nước. Đi dép trong khu tắm, thay đồ và lau khô người ngay sau khi bơi.

+Con bị hắc lào có cần cạo trọc đầu không?

Không cần. Nấm da đầu được chữa bằng thuốc uống và dầu gội chống nấm theo đơn của bác sĩ.

+Chó mèo có lây hắc lào cho trẻ không?

Có, chó mèo là nguồn lây hay gặp. Nếu con bị nhiều lần, hãy đưa thú nuôi đi khám thú y và rửa tay cho con sau khi chơi với thú.

Nguồn tham khảo

  1. Ringworm — NHS (Anh)
  2. Tinea Infections (Ringworm, Athlete's Foot & Jock Itch) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Athlete's foot — NHS (Anh)
  4. Pityriasis versicolor — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị nổi mẩn ngứa

    Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.

  • Chàm sữa, viêm da cơ địa

    Chàm sữa (lác sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ: da khô, đỏ, ráp, rất ngứa, hay bắt đầu ở má, trán, da đầu ngay từ những tháng đầu đời, lớn hơn thì ở khuỷu tay, khoeo chân, cổ. Bệnh lúc đỡ lúc bùng, không lây, nhiều trẻ đỡ dần khi lớn. Việc quan trọng nhất là bôi kem dưỡng ẩm nhiều và đều mỗi ngày, kể cả khi da đã đẹp; khi da viêm đỏ, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chống viêm dùng trong thời gian ngắn. Không tự bôi kem có corticoid, kem trộn, không đắp lá lên da con; đi khám ngay nếu vùng chàm đau, nặng lên nhanh, có nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn kèm sốt.

  • Trẻ bị rôm sảy

    Rôm sảy là những nốt đỏ li ti hoặc mụn nước nhỏ ở cổ, gáy, lưng, ngực, nách và các nếp gấp, xuất hiện khi con bị nóng và ra nhiều mồ hôi. Cách chữa chính là làm mát cho con: mặc thoáng, tắm nước mát, để phòng thông gió; rôm thường lặn sau vài ngày mà không cần thuốc. Không đắp lá, không bôi kem có corticoid hay kem không rõ nguồn gốc lên da con. Đưa con đi khám nếu nốt mưng mủ, vùng da sưng nóng đau, con sốt, hoặc rôm không đỡ sau 3–4 ngày dù đã giữ mát; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Trẻ bị côn trùng đốt

    Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.

  • Mụn tuổi dậy thì

    Mụn tuổi dậy thì rất phổ biến, do nội tiết tố làm da tiết nhiều dầu, lỗ chân lông bị bít và vi khuẩn phát triển; không phải do con bẩn hay ăn đồ nóng. Mụn nhẹ thường cải thiện với rửa mặt nhẹ nhàng hai lần mỗi ngày và các sản phẩm bôi có hoạt chất trị mụn bán tại hiệu thuốc, nhưng cần dùng đều 6–8 tuần mới thấy rõ hiệu quả. Không nặn mụn; nên đưa con đến bác sĩ da liễu khi mụn bọc, mụn để lại sẹo, không đỡ sau 2–3 tháng, hoặc khi mụn làm con buồn bã, ngại đến trường.

Chủ đề khác