Mắt, tai, răng

Trẻ bị nhiệt miệng: chăm con tại nhà và khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Nhiệt miệng (loét áp-tơ) là vết loét nhỏ, tròn, đáy trắng hoặc vàng, viền đỏ, ở má trong, môi trong, lưỡi hay lợi; rất đau nhưng không lây và thường tự lành sau 1–2 tuần. Cho con ăn đồ mềm, nguội, tránh đồ chua, cay, mặn, uống đủ nước, dùng paracetamol khi con đau. Đưa con đi khám nếu vết loét quá 2 tuần chưa lành, con có nhiều vết loét kèm sốt, lợi sưng đỏ, hoặc có nốt phỏng ở tay chân (có thể là tay chân miệng). Đến viện ngay nếu con không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu, giật mình chới với hoặc li bì.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con không uống được vì đau miệng, môi miệng khô, khóc không có nước mắt, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Loét miệng kèm phỏng nước ở tay chân hoặc mông, và con giật mình chới với (dù một lần), sốt từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng.
  • Con mệt lả, không đứng dậy được, lơ mơ, khó đánh thức hoặc co giật.
  • Loét miệng xuất hiện sau khi con ngậm, uống phải hóa chất hay thuốc tẩy rửa.
  • Loét miệng kèm da phồng rộp, bong tróc, ban đỏ lan nhanh, mắt đỏ, nhất là sau khi mới dùng một thuốc.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Vết loét quá 2 tuần chưa lành, hoặc khác hẳn những lần trước (to hơn, sâu trong họng).
  • Có từ 4 vết loét trở lên, hoặc loét kèm sốt, sưng mặt, nổi hạch to dưới hàm.
  • Lợi sưng đỏ, đau, chảy máu, có vảy máu trên môi, hoặc loét cả ở môi ngoài và da quanh miệng (hay gặp khi trẻ 1–3 tuổi nhiễm virus herpes lần đầu).
  • Vết loét chảy máu, đỏ và đau nhiều hơn, hoặc một vết loét ở lợi cạnh chiếc răng đang đau.
  • Con bị nhiệt miệng tái đi tái lại nhiều lần, kèm xanh xao, sụt cân, đau bụng hay tiêu chảy kéo dài, hoặc loét ở chỗ khác trên cơ thể, sưng đau khớp.
  • Loét miệng bắt đầu sau khi con dùng một thuốc mới.

Nhiệt miệng trông như thế nào

Nhiệt miệng là những vết loét nông, tròn hoặc bầu dục, thường nhỏ hơn 6 mm, đáy trắng hoặc vàng, viền đỏ. Chúng hay nằm ở mặt trong môi, má, trên lưỡi hoặc lợi. Thường chỉ có 1 vết, đôi khi 2–3 vết cùng lúc.

Vết loét đau rát, nhất là khi ăn đồ chua, mặn, cay, nên trẻ nhỏ hay bỏ ăn, quấy, chảy nước dãi. Nhiệt miệng đơn thuần không kèm sốt hay mệt.

Nhiệt miệng không lây sang người khác, nên con vẫn đi học được nếu chỉ có vài vết loét và không sốt.

Vì sao con hay bị

  • Va chạm trong miệng: cắn vào má, lưỡi khi nhai, chải răng mạnh, bàn chải cứng, mắc cài niềng răng hay răng sắc cọ vào.
  • Bỏng nhẹ do đồ ăn, đồ uống quá nóng, hoặc trầy do đồ ăn cứng, giòn.
  • Mệt mỏi, căng thẳng, thiếu ngủ, như những tuần ôn thi.
  • Một số đồ ăn gây kích ứng, dị ứng thức ăn, hoặc kem đánh răng có chất tạo bọt làm một số trẻ dễ loét.
  • Thiếu sắt, kẽm, axit folic, vitamin B12 hay vitamin D, nhất là ở trẻ kén ăn.
  • Yếu tố gia đình: có nhà nhiều người hay bị nhiệt miệng. Nhiều lần không tìm được nguyên nhân rõ.

Phân biệt với những bệnh dễ nhầm

  • Tay chân miệng: hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, nhiều vết loét ở lưỡi, lợi, má trong, kèm sốt và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Bệnh này lây và có thể chuyển nặng trong vài ngày đầu, cần cho con đi khám.
  • Viêm lợi miệng do virus herpes lần đầu: hay gặp ở trẻ 1–3 tuổi, thường sau khi được người lớn có mụn rộp ở môi hôn; nhiều vết loét trên lợi, lưỡi, môi, lợi sưng đỏ chảy máu, sốt, đau, khó nuốt. Cần đi khám vì trẻ dễ bỏ ăn uống và mất nước.
  • Mụn rộp môi: mụn nước thành chùm ở môi ngoài, quanh miệng, hay tái lại ở cùng chỗ. Mụn rộp lây qua tiếp xúc.
  • Nấm miệng ở em bé: mảng trắng như váng sữa bám ở lưỡi, má trong, lau không đi.
  • Vết thương do cắn, do bỏng: khi lành cũng có màu trắng, nên dễ bị nhầm là nhiệt miệng.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám miệng, da, lòng bàn tay, bàn chân để tìm tay chân miệng hay nhiễm virus khác, và đánh giá con có mất nước không. Với nhiệt miệng đơn thuần, bác sĩ hướng dẫn giảm đau và chăm sóc tại nhà.

Với vết loét nặng, kéo dài hoặc bị nhiễm trùng, bác sĩ hoặc nha sĩ có thể kê thuốc bôi, thuốc súc miệng hay thuốc giảm đau phù hợp tuổi. Nếu con hay bị lại nhiều lần, bác sĩ có thể cho xét nghiệm máu để tìm thiếu máu, thiếu vi chất hay bệnh tiêu hóa.

Một vết loét kéo dài nhiều tuần cần được bác sĩ xem, vì hiếm khi đó là dấu hiệu của bệnh khác cần điều trị.

Phòng nhiệt miệng

  • Dùng bàn chải lông mềm, chải nhẹ; báo nha sĩ nếu răng sắc, mắc cài hay khí cụ cọ vào má.
  • Để đồ ăn, đồ uống nguội bớt trước khi cho con ăn.
  • Cho con ăn đủ chất, nhiều loại rau, quả, thịt, cá, trứng, đậu; ngủ đủ, nhất là mùa thi.
  • Nếu thấy một loại thức ăn hay kem đánh răng làm con hay loét, thử tránh và hỏi bác sĩ, nha sĩ.
  • Khám răng định kỳ theo hẹn của nha sĩ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con ăn đồ mềm, nguội, ít nhai như cháo, súp, sữa, sữa chua; tránh đồ chua, cay, mặn, quá nóng và đồ cứng, giòn.
  • Cho con uống đủ nước mát, sữa; trẻ lớn có thể uống bằng ống hút. Với em bé đau khi bú bình, có thể cho uống bằng cốc hoặc thìa.
  • Khi con đau, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau 4–6 giờ.
  • Vẫn chải răng 2 lần mỗi ngày bằng bàn chải mềm, chải nhẹ quanh vết loét.
  • Trẻ đã biết súc và nhổ có thể súc miệng bằng nước muối ấm (nửa thìa cà phê muối trong một cốc nước), rồi nhổ ra. Không dùng nước súc miệng của người lớn vì làm xót.
  • Không tự bôi gel gây tê, thuốc bôi mua ngoài cho trẻ nhỏ; hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ loại phù hợp với tuổi của con.

Hiểu lầm thường gặp

Nhiệt miệng là do nóng trong, phải uống thuốc mát, nước mát gan.
Nhiệt miệng hay do va chạm trong miệng, mệt mỏi, thiếu vi chất hoặc virus. Thuốc mát không làm vết loét lành nhanh hơn; ăn uống mềm, đủ nước và giảm đau là đủ với phần lớn trẻ.
Bôi xanh methylen, chanh, muối hay thuốc tím vào vết loét cho mau khô.
Chanh, muối làm xót và tổn thương thêm. Không tự bôi xanh methylen lên miệng con; trẻ thiếu men G6PD tuyệt đối không được dùng xanh methylen. Chỉ bôi thuốc khi bác sĩ, dược sĩ hướng dẫn.
Bôi mật ong vào chỗ loét cho em bé.
Trẻ dưới 1 tuổi không được dùng mật ong dưới bất kỳ hình thức nào vì nguy cơ ngộ độc botulinum.
Loét miệng nào cũng là nhiệt miệng, để tự khỏi.
Loét miệng kèm sốt, phỏng nước tay chân có thể là tay chân miệng; nhiều vết loét kèm lợi sưng đỏ có thể là nhiễm virus herpes. Những trường hợp này cần cho con đi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị nhiệt miệng bao lâu thì khỏi?

Thường tự lành sau 1–2 tuần. Nếu quá 2 tuần chưa lành, cho con đi khám.

+Trẻ bị nhiệt miệng nên ăn gì?

Đồ mềm, nguội, ít gia vị như cháo, súp, sữa, sữa chua, trứng. Uống đủ nước quan trọng hơn ăn được nhiều. Tránh đồ chua, cay, mặn và đồ cứng.

+Nhiệt miệng có lây không, con có phải nghỉ học không?

Nhiệt miệng không lây và không cần nghỉ học. Nếu con sốt, có nhiều vết loét hoặc phỏng nước ở tay chân, cho con đi khám trước khi đi học lại.

+Con hay bị nhiệt miệng có phải thiếu chất không?

Có thể, như thiếu sắt, kẽm, axit folic, vitamin B12. Nếu con bị lại nhiều lần, nhất là kèm xanh xao, kén ăn, hãy cho con đi khám để bác sĩ quyết định có cần xét nghiệm không, thay vì tự mua thuốc bổ.

+Trẻ bị nhiệt miệng có dùng ibuprofen được không?

Trẻ từ 6 tháng có thể dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ, nhưng không dùng khi con đang sốt mà chưa loại trừ sốt xuất huyết. Paracetamol là lựa chọn an toàn hơn trong trường hợp đó.

Nguồn tham khảo

  1. Mouth ulcers — NHS (Anh)
  2. Mouth Ulcers (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Hand, foot and mouth disease — NHS (Anh)
  4. Tài liệu tập huấn chẩn đoán và điều trị bệnh tay chân miệng (theo Quyết định 292/QĐ-BYT) — Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tay chân miệng

    Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.

  • Trẻ bị nóng trong

    Nóng trong là cách nói dân gian, không phải một bệnh. Những gì bố mẹ hay gọi là nóng trong, như nhiệt miệng, táo bón, rôm sảy, mụn nhọt, nước tiểu vàng sẫm, chảy máu cam, mỗi thứ có nguyên nhân riêng; nhiều nhất là con uống ít nước, ăn ít rau quả, trời nóng ra nhiều mồ hôi. Cho con uống đủ nước, ăn đủ rau quả, mặc thoáng thường giúp được nhiều hơn các loại thuốc mát. Đi khám ngay nếu con loét miệng kèm sốt, nổi bóng nước ở tay chân, giật mình, hoặc mệt lả, hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Mụn rộp môi (herpes môi)

    Mụn rộp ở môi do virus herpes simplex gây ra: thường bắt đầu bằng cảm giác ngứa, rát ở môi, rồi nổi một chùm mụn nước nhỏ, vỡ ra, đóng vảy và tự lành sau khoảng 1–2 tuần mà không để sẹo. Bệnh lây qua nước bọt và tiếp xúc da, từ lúc mới thấy ngứa rát cho đến khi vết rộp lành hẳn, nên người đang có mụn rộp không được hôn em bé. Trẻ sơ sinh và trẻ đang bị chàm nếu nhiễm virus này có thể bệnh nặng: em bé dưới 3 tháng nổi mụn nước hoặc sốt, hay trẻ bị chàm mà vùng da nổi nhiều mụn nước, cần đi khám ngay. Con không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu, li bì hoặc co giật thì đến cấp cứu ngay.

  • Nấm miệng, tưa lưỡi

    Nấm miệng (tưa lưỡi) do nấm Candida, hay gặp ở trẻ trong những tháng đầu: mảng trắng như váng sữa đông bám ở lưỡi, má trong, môi trong, lau không đi, lau mạnh để lại nền đỏ có thể rớm máu. Lưỡi chỉ phủ một lớp trắng mỏng đều, lau nhẹ là đi, còn má và môi trong vẫn hồng thường là cặn sữa, không phải nấm. Nấm miệng thường nhẹ nhưng nên cho con đi khám để bác sĩ kê thuốc chống nấm hợp tuổi; trẻ dưới 4 tháng không tự mua thuốc bôi. Đưa con đi khám ngay nếu con bỏ bú, bú ít hẳn, sốt, hoặc sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt.

  • Trẻ thiếu men G6PD

    Thiếu men G6PD là bệnh di truyền làm hồng cầu dễ vỡ khi gặp một số chất, gặp nhiều ở bé trai. Phần lớn trẻ sống hoàn toàn khỏe mạnh nếu tránh đậu tằm, băng phiến, xanh methylen và một số thuốc, và luôn báo cho bác sĩ, dược sĩ biết con thiếu G6PD trước khi dùng thuốc. Trẻ sơ sinh thiếu G6PD dễ vàng da nặng. Nếu con đột ngột xanh tái, vàng da vàng mắt, nước tiểu sẫm màu như nước trà hay nước ngọt cola, mệt lả hoặc khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ thiếu máu thiếu sắt

    Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác