Học sinh bị gàu, ngứa da đầu: nguyên nhân và cách gội đúng
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Gàu là những vảy da trắng bong ra từ da đầu, có khi kèm ngứa; rất hay gặp ở tuổi dậy thì khi da đầu tiết nhiều dầu. Gàu vô hại, không lây và không phải do bẩn, thường liên quan đến một loại nấm men sống sẵn trên da và viêm da dầu. Dầu gội trị gàu có ketoconazole, selenium sulfide, kẽm pyrithione hoặc axit salicylic, dùng đều trong 4 tuần, giúp phần lớn trường hợp. Đi khám nếu sau 4 tuần không đỡ, da đầu đỏ, sưng, chảy dịch, rụng tóc thành mảng, hoặc mảng đỏ bong vảy lan ra mặt, người.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sau khi nhuộm tóc hoặc dùng một sản phẩm mới lên tóc, mặt, mí mắt, môi sưng nhanh hoặc con khó thở, khò khè: gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Đã gội dầu trị gàu đều 4 tuần mà không đỡ.
- Da đầu đỏ, sưng, đau, chảy dịch, đóng vảy vàng hoặc có mủ.
- Có mảng rụng tóc, tóc gãy sát da, hoặc vảy dày kèm chấm đen ở chân tóc.
- Mảng đỏ bong vảy ở lông mày, cánh mũi, sau tai, ngực, hoặc vảy dày màu bạc lan ra ngoài chân tóc.
- Ngứa da đầu nhiều, nhất là sau gáy, sau tai, hoặc nhiều người trong nhà cùng ngứa.
- Da đầu ngứa, đỏ, rát sau khi nhuộm tóc, dùng gel, keo, sáp vuốt tóc.
Vì sao tuổi teen hay bị gàu
Vào tuổi dậy thì, tuyến bã nhờn ở da đầu hoạt động mạnh. Một loại nấm men sống sẵn trên da người phát triển nhiều hơn ở vùng da dầu, làm da đầu viêm nhẹ và bong vảy nhanh. Khi kèm đỏ, vảy vàng nhờn, bác sĩ gọi là viêm da dầu (viêm da tiết bã), cùng một nhóm với cứt trâu ở trẻ sơ sinh.
Gàu nặng hơn khi căng thẳng, mệt, thiếu ngủ, trời lạnh hanh khô, và trông rõ hơn khi lâu không gội. Gàu không phải do bẩn và không lây qua lược hay mũ.
Những bệnh dễ nhầm với gàu
- Chấy: ngứa nhiều, nhất là sau gáy, sau tai; thấy trứng chấy bám chặt vào sợi tóc gần chân tóc, gạt không rơi như vảy gàu. Thường nhiều trẻ trong lớp hoặc trong nhà cùng bị.
- Nấm da đầu: bong vảy kèm mảng rụng tóc, tóc gãy sát da, có khi sưng mủ. Bệnh lây và cần thuốc uống theo đơn.
- Vảy nến da đầu: mảng đỏ, vảy dày màu trắng bạc, ranh giới rõ, hay lan ra trán, sau tai.
- Viêm da tiếp xúc: đỏ, ngứa, rát sau khi dùng thuốc nhuộm, dầu gội mới, gel, keo, sáp.
- Chàm, da khô: vảy nhỏ, khô, ngứa, hay kèm da khô ở nơi khác.
Dùng dầu gội trị gàu thế nào
- Chọn dầu gội trị gàu bán ở hiệu thuốc có một trong các hoạt chất: ketoconazole, selenium sulfide, kẽm pyrithione, axit salicylic. Hỏi dược sĩ nếu không chắc.
- Làm theo hướng dẫn trên chai: thường xoa kỹ vào da đầu, không chỉ lên tóc, để vài phút rồi xả sạch.
- Dùng đều trong khoảng 4 tuần rồi mới đánh giá. Một loại không hợp thì có thể thử loại có hoạt chất khác.
- Khi đã đỡ, nhiều bạn vẫn cần gội dầu trị gàu một hai lần mỗi tuần để gàu không quay lại, xen với dầu gội thường.
- Tránh để dầu gội dính vào mắt; ngừng dùng nếu da đầu đỏ rát, sưng.
Khi nào cần bác sĩ
Bác sĩ chủ yếu nhìn da đầu là biết, đôi khi cạo vảy để tìm nấm. Với viêm da dầu nặng, bác sĩ có thể kê dầu gội hoặc thuốc bôi mạnh hơn, có khi là thuốc chống viêm bôi trong thời gian ngắn; loại thuốc và cách dùng do bác sĩ quyết định.
Viêm da dầu thường kéo dài, lúc nặng lúc nhẹ, nhưng kiểm soát được. Nếu gàu, ngứa làm con ngại đi học, ngại gặp bạn, hãy cho con đi khám sớm thay vì thử hết loại này đến loại khác.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con gội đầu thường xuyên hơn khi tóc bết dầu, nhất là sau khi đổ mồ hôi, đội mũ bảo hiểm lâu, tập thể thao.
- Gội bằng nước ấm, xoa nhẹ bằng đầu ngón tay; không cào da đầu bằng móng.
- Sấy hoặc để tóc khô trước khi đi ngủ, buộc tóc.
- Hạn chế gel, sáp, keo vuốt tóc khi đang nhiều gàu; gội sạch nếu đã dùng.
- Giúp con ngủ đủ và có giờ nghỉ trong mùa thi, vì căng thẳng, mệt làm gàu nặng hơn.
- Không xát chanh, giấm, cồn lên da đầu; không tự bôi thuốc có corticoid.
Hiểu lầm thường gặp
- Bị gàu là do lười gội, đầu bẩn.
- Gàu chủ yếu do da đầu tiết dầu và một loại nấm men sống sẵn trên da. Gội thường xuyên giúp gàu bớt lộ, nhưng người sạch sẽ vẫn có thể bị gàu.
- Gàu lây qua lược, mũ.
- Gàu không lây. Nhưng nấm da đầu và chấy thì lây, nên nếu kèm rụng tóc thành mảng hay ngứa nhiều sau gáy, hãy cho con đi khám.
- Xát chanh, giấm lên da đầu là hết gàu.
- Chanh và giấm có thể làm da đầu kích ứng, rát, nhất là khi con đã gãi trầy. Dầu gội trị gàu có hoạt chất phù hợp hiệu quả hơn.
Bố mẹ hay hỏi
+Học sinh bị gàu nên gội đầu mấy lần một tuần?
Tùy da đầu của con. Da đầu nhiều dầu có thể cần gội hằng ngày hoặc cách ngày; khi dùng dầu gội trị gàu, làm theo số lần ghi trên chai.
+Gàu có gây rụng tóc không?
Gàu thông thường không làm rụng tóc vĩnh viễn, dù gãi nhiều có thể làm tóc gãy. Nếu có mảng rụng tóc, hãy cho con đi khám để loại trừ nấm da đầu.
+Dầu gội trị gàu dùng bao lâu thì thấy đỡ?
Thường cần dùng đều khoảng 4 tuần. Nếu sau đó không đỡ, nên đi khám da liễu.
+Làm sao phân biệt gàu với trứng chấy?
Vảy gàu bong ra, phủi là rơi. Trứng chấy bám chặt vào sợi tóc gần chân tóc, phải tuốt dọc sợi tóc mới ra.
+Trẻ dưới 12 tuổi có dùng được dầu gội trị gàu của người lớn không?
Nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước, nhất là với loại có thuốc. Gàu ở trẻ nhỏ cũng hay là nấm da đầu hoặc chấy, cần khám để chữa đúng.
Nguồn tham khảo
- Dandruff — NHS (Anh)
- Seborrheic dermatitis — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
- Head lice and nits — NHS (Anh)
- Ringworm — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị nấm da đầu
Nấm da đầu là bệnh nấm ở da đầu và chân tóc, hay gặp ở trẻ mầm non và tiểu học: từng mảng tóc rụng hoặc gãy sát da, có vảy như gàu, có khi thấy chấm đen chỗ tóc gãy, ngứa, đôi khi sưng nổi hạch sau gáy. Bệnh lây qua tiếp xúc, dùng chung lược, mũ, gối, và từ chó mèo bị nấm. Khác với nấm ở da thân mình, nấm da đầu cần đi khám vì thường phải uống thuốc chống nấm theo đơn trong nhiều tuần; dầu gội chống nấm chỉ giúp giảm lây. Đi khám sớm nếu da đầu có khối sưng mềm, rỉ mủ, vì để lâu có thể gây rụng tóc vĩnh viễn.
- Trẻ bị chấy tóc
Chấy rất hay gặp ở trẻ mầm non, tiểu học, không phải do tóc bẩn và lây chủ yếu qua chạm đầu vào nhau. Chỉ chắc chắn con có chấy khi tìm thấy con chấy còn sống. Cách an toàn nhất là chải tóc ướt bằng lược bí theo lịch vào các ngày 1, 5, 9, 13 và kiểm tra lại ngày 17; có thể dùng thuốc gội, xịt trị chấy ở hiệu thuốc, làm đúng hướng dẫn và giới hạn tuổi trên hộp. Không bao giờ dùng dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu, thuốc cho chó mèo hay thuốc nhuộm tóc để trị chấy.
- Trẻ sơ sinh bị cứt trâu
Cứt trâu là những mảng vảy nhờn màu vàng hoặc trắng bám trên da đầu trẻ, bác sĩ gọi là viêm da tiết bã; vảy có thể có ở lông mày, sau tai, nếp cổ, vùng tã. Cứt trâu rất hay gặp, thường bắt đầu khi con được 3 tuần đến 2 tháng tuổi, không ngứa, không lây, không do bẩn, và thường tự hết sau vài tuần đến vài tháng, phần lớn trước 1 tuổi. Có thể làm mềm vảy bằng kem dưỡng ẩm hoặc dầu dừa rồi chải nhẹ, gội sạch; không cạy, không cạo bằng móng tay hay lược sắc. Đưa con đi khám nếu vảy rỉ dịch, chảy máu, sưng, có mủ, có mùi hôi, lan khắp người, hoặc con ngứa, gãi nhiều.
- Viêm da tiếp xúc ở trẻ
Viêm da tiếp xúc là khi da đỏ, ngứa, khô nứt hoặc nổi mụn nước đúng ở chỗ đã chạm vào một chất nào đó: xà phòng, nước tẩy rửa, kim loại ở khuyên tai hay khóa quần, mỹ phẩm, thuốc nhuộm tóc, cao su, nhựa cây. Cách chữa quan trọng nhất là tìm ra và tránh chất đó, rửa sạch da, dưỡng ẩm; phần lớn trường hợp khỏi sau 2–3 tuần. Không tự bôi thuốc có corticoid cho con; đưa con đi khám khi da phồng rộp, chảy dịch, lan rộng, ở mặt hay vùng kín, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng. Gọi 115 hoặc 113 nếu con sưng môi, mặt, khó thở.
- Học sinh rụng tóc nhiều
Mỗi ngày rụng khoảng 50–100 sợi tóc là bình thường. Ở học sinh, rụng tóc nhiều thường là tạm thời, hay gặp sau một đợt ốm, căng thẳng kéo dài, sụt cân nhanh hoặc thiếu sắt, và tóc mọc lại khi nguyên nhân được giải quyết. Nên đưa con đi khám khi tóc rụng thành mảng tròn, da đầu đỏ, bong vảy, có mủ, con hay tự giật tóc, hoặc rụng tóc kèm mệt, xanh xao, sụt cân, nhịn ăn hay kinh nguyệt rối loạn.
- Vảy nến ở trẻ
Vảy nến là bệnh da mạn tính do hệ miễn dịch hoạt động quá mức: những mảng da đỏ, dày, ranh giới rõ, phủ vảy trắng bạc, hay ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối, thắt lưng, có khi kèm móng bị rỗ. Bệnh không lây, không do bẩn, lúc nặng lúc nhẹ và hiện chưa chữa khỏi hẳn được, nhưng kiểm soát tốt nếu dùng đúng thuốc bác sĩ kê và giữ ẩm da đều đặn. Không tự mua kem có corticoid, kem trộn hay thuốc quảng cáo chữa dứt điểm. Đưa con đi khám khi nghi vảy nến lần đầu hoặc con đau sưng khớp; đi cấp cứu ngay nếu da đỏ rực lan nhanh khắp người hoặc nổi nhiều mụn mủ kèm sốt.
Chủ đề khác