Da

Trẻ bị chấy tóc: cách bắt chấy an toàn và những cách không nên dùng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Chấy rất hay gặp ở trẻ mầm non, tiểu học, không phải do tóc bẩn và lây chủ yếu qua chạm đầu vào nhau. Chỉ chắc chắn con có chấy khi tìm thấy con chấy còn sống. Cách an toàn nhất là chải tóc ướt bằng lược bí theo lịch vào các ngày 1, 5, 9, 13 và kiểm tra lại ngày 17; có thể dùng thuốc gội, xịt trị chấy ở hiệu thuốc, làm đúng hướng dẫn và giới hạn tuổi trên hộp. Không bao giờ dùng dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu, thuốc cho chó mèo hay thuốc nhuộm tóc để trị chấy.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nuốt, hít phải hoặc bị đổ dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng lên người: gọi 115 hoặc 113, không cố cho con nôn.
  • Con ho sặc, khó thở, lơ mơ, co giật sau khi tóc, da đầu bị bôi những chất này.
  • Sưng mặt, môi hoặc khó thở sau khi gội hay xịt thuốc trị chấy.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Trẻ dưới 2 tháng tuổi có chấy: hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc nào.
  • Da đầu sưng đỏ, đau, có mủ, đóng vảy vàng, hoặc nổi hạch ở gáy, sau tai.
  • Da đầu bỏng rát, phồng rộp sau khi bôi một chất nào đó lên tóc.
  • Đã chải ướt đủ lịch hoặc dùng thuốc đủ hai lần mà vẫn thấy chấy sống.
  • Da đầu còn ngứa hoặc nổi mẩn quá 1 tuần sau khi đã hết chấy.

Nhận biết chấy và trứng chấy

Chấy là loài côn trùng nhỏ, dài đến khoảng 3 mm, sống trên da đầu và hút máu. Chúng không bay, không nhảy, chỉ bò từ đầu này sang đầu kia khi hai đầu chạm nhau. Ngứa đầu là dấu hiệu hay gặp, nhất là sau tai và ở gáy, nhưng có trẻ có chấy mà chưa ngứa.

Trứng chấy màu trắng hoặc vàng nâu, bám chặt vào sợi tóc sát da đầu, không phủi đi được như gàu. Trứng nằm xa da đầu hơn khoảng 1 cm thường chỉ là vỏ trứng đã nở. Chỉ thấy trứng mà không thấy chấy sống thì chưa chắc con đang có chấy.

Chải ướt bằng lược bí

  • Gội đầu bằng dầu gội thường, rồi bôi nhiều dầu xả (loại nào cũng được) để chấy chậm lại.
  • Chải từng phần tóc bằng lược bí răng thật sát, từ chân tóc đến ngọn, lau lược vào khăn giấy sau mỗi lần chải để xem có chấy.
  • Tóc ngắn mất khoảng 10 phút, tóc dài, xoăn mất 20–30 phút. Chải hết đầu rồi chải lại thêm một lượt.
  • Làm vào ngày 1, 5, 9 và 13 để bắt cả chấy mới nở; ngày 17 chải kiểm tra lại cho chắc đã hết.
  • Kiểm tra đầu mọi người trong nhà và người hay chơi gần con; ai có chấy sống thì bắt đầu chữa trong cùng ngày.

Thuốc trị chấy

Nếu chải ướt không hiệu quả hoặc khó làm, có thể dùng thuốc gội, thuốc xịt trị chấy bán ở hiệu thuốc. Đọc kỹ hộp xem loại đó dùng được cho tuổi của con không, làm đúng thời gian để thuốc trên tóc rồi xả sạch. Nhiều loại cần dùng lại sau khoảng 7–10 ngày để diệt chấy mới nở. Khi dùng thuốc, không dùng dầu xả trước và sau đó theo đúng lời dặn trên hộp, vì dầu xả có thể làm thuốc kém tác dụng.

Một số loại thuốc trị chấy dễ bắt lửa: để con tránh xa bếp, lửa, máy sấy tóc khi đang bôi. Không bôi thuốc khi da đầu có vết trầy, không để thuốc chảy vào mắt. Không dùng thuốc trị chấy để phòng ngừa khi con chưa có chấy vì dễ kích ứng da đầu.

Nếu đã dùng thuốc đúng cách mà vẫn còn chấy sống, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để đổi cách chữa thay vì tăng liều hay dùng liên tục.

Những thứ tuyệt đối không dùng

Dầu hỏa, xăng, dầu thông có thể gây bỏng da đầu, cháy tóc khi gần lửa, và ngộ độc rất nặng nếu con hít hay nuốt phải. Thuốc trừ sâu, thuốc xịt muỗi, thuốc diệt côn trùng trong nhà và thuốc trị ve rận cho chó mèo không dành cho người, có thể ngấm qua da đầu gây ngộ độc.

Thuốc nhuộm, thuốc tẩy tóc, giấm đặc không diệt được trứng chấy mà dễ gây bỏng, dị ứng da đầu ở trẻ. Gội bằng lá cây giã nát, hạt na, tinh dầu cũng chưa được chứng minh là có tác dụng, lại có thể kích ứng da và mắt.

Đi học và phòng lây

Con không cần nghỉ học vì chấy. Báo cho cô giáo để các bạn trong lớp được kiểm tra. Chấy lây chủ yếu trong nhà và khi chơi đầu chạm đầu, nên chữa cùng lúc cho mọi người có chấy trong nhà là quan trọng nhất.

Chấy rời khỏi đầu chỉ sống được khoảng 1–2 ngày. Không cần giặt tất cả đồ đạc bằng nước nóng hay phun thuốc trong nhà; chỉ cần giặt ga gối, mũ, khăn con dùng gần đây và không dùng chung lược, mũ, dây buộc tóc. Không có cách nào phòng chấy chắc chắn; chải ướt kiểm tra đều đặn giúp phát hiện sớm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Kiểm tra đầu con dưới ánh sáng tốt, nhất là sau tai và gáy; dùng lược bí trên tóc ướt có dầu xả.
  • Chải ướt theo lịch ngày 1, 5, 9, 13 và kiểm tra lại ngày 17.
  • Nếu dùng thuốc trị chấy, đọc kỹ giới hạn tuổi, làm đúng hướng dẫn trên hộp và dùng lại đúng hẹn.
  • Kiểm tra mọi người trong nhà và chữa cùng ngày cho ai có chấy sống.
  • Không dùng chung lược, mũ, khăn, dây buộc tóc; giặt ga gối, mũ con dùng gần đây.
  • Cất dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng xa tầm tay trẻ và không bao giờ bôi lên tóc con.

Hiểu lầm thường gặp

Có chấy là do con ở bẩn, gội đầu không sạch.
Chấy bám vào tóc sạch hay bẩn như nhau. Gội đầu thường xuyên không làm chấy chết.
Gội dầu hỏa, thuốc trừ sâu hay thuốc trị ve cho chó là hết chấy nhanh.
Những chất này có thể gây bỏng, cháy tóc và ngộ độc nặng ở trẻ. Chỉ dùng lược bí hoặc thuốc trị chấy dành cho người, đúng hướng dẫn.
Nhuộm tóc, tẩy tóc thì trứng chấy chết.
Không có bằng chứng thuốc nhuộm diệt được chấy và trứng, trong khi da đầu trẻ dễ bỏng, dị ứng với hóa chất nhuộm.
Con có chấy thì phải cạo trọc đầu.
Không cần cạo đầu. Chải ướt đúng lịch hoặc dùng thuốc trị chấy đúng cách là đủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị chấy có phải nghỉ học không?

Không cần. Bắt đầu chữa ngay khi phát hiện và báo cho cô giáo để kiểm tra các bạn.

+Gội đầu bằng lá na có trị được chấy không?

Chưa có bằng chứng hiệu quả, và lá, hạt na có thể làm cay mắt, kích ứng da đầu trẻ. Chải ướt bằng lược bí an toàn hơn.

+Trẻ dưới 2 tuổi bị chấy có dùng thuốc được không?

Nhiều loại thuốc có giới hạn tuổi riêng; với trẻ nhỏ nên chải ướt bằng lược bí, và hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng thuốc. Trẻ dưới 2 tháng cần hỏi bác sĩ.

+Chấy có lây qua gối, mũ không?

Có thể nhưng ít. Chấy lây chủ yếu khi hai đầu chạm nhau; chấy rời đầu chỉ sống khoảng 1–2 ngày.

+Hết chấy rồi mà con vẫn ngứa đầu là sao?

Ngứa có thể còn vài ngày sau khi hết chấy. Nếu quá 1 tuần vẫn ngứa, nổi mẩn, hoặc lại thấy chấy sống, đưa con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Head lice and nits — NHS (Anh)
  2. Head Lice: What Parents Need to Know — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Head Lice (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Poisoning — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị ghẻ

    Ghẻ do một loại cái ghẻ rất nhỏ đào hang dưới da, gây ngứa dữ dội, nhất là về đêm, với nốt sẩn, mụn nước ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, quanh rốn, mông, bẹn; trẻ nhỏ có thể bị cả lòng bàn tay, bàn chân, đầu, cổ. Ghẻ không do bẩn và lây qua tiếp xúc da kề da. Muốn khỏi, mọi người sống cùng nhà phải bôi thuốc cùng một lúc, kể cả người chưa ngứa, và bôi lại lần hai sau 7 ngày. Trẻ dưới 2 tuổi cần bác sĩ khám và kê thuốc.

  • Trẻ bị chốc lở

    Chốc lở là nhiễm khuẩn ở lớp nông của da, rất hay lây ở trẻ nhỏ: nốt đỏ hoặc mụn nước vỡ nhanh, rỉ dịch rồi đóng vảy vàng nâu như mật ong, hay ở quanh mũi, miệng và tay. Bệnh thường không nặng nhưng cần đi khám để được kê kem kháng sinh hoặc thuốc khác phù hợp; trẻ dưới 1 tuổi, có nhiều nốt, hoặc kèm sốt cần khám sớm. Đi khám ngay nếu con sốt kèm vùng đỏ lan rộng, hoặc nước tiểu chuyển màu hồng, đỏ hay như nước trà. Không tự bôi kem 3 trong 1 có corticoid hay kem trộn.

  • Học sinh bị gàu

    Gàu là những vảy da trắng bong ra từ da đầu, có khi kèm ngứa; rất hay gặp ở tuổi dậy thì khi da đầu tiết nhiều dầu. Gàu vô hại, không lây và không phải do bẩn, thường liên quan đến một loại nấm men sống sẵn trên da và viêm da dầu. Dầu gội trị gàu có ketoconazole, selenium sulfide, kẽm pyrithione hoặc axit salicylic, dùng đều trong 4 tuần, giúp phần lớn trường hợp. Đi khám nếu sau 4 tuần không đỡ, da đầu đỏ, sưng, chảy dịch, rụng tóc thành mảng, hoặc mảng đỏ bong vảy lan ra mặt, người.

  • Trẻ ngứa về đêm

    Trẻ ngứa nhiều về đêm hay gặp nhất do ghẻ (ngứa khắp người, nốt ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, người trong nhà cùng ngứa), chấy (ngứa đầu, nhất là sau tai và gáy), giun kim (ngứa hậu môn, vùng kín), chàm và da khô, hoặc muỗi, rệp đốt. Mỗi nguyên nhân chữa một khác: ghẻ và giun kim phải chữa cho cả nhà cùng lúc, chấy cần chải lược bí theo lịch. Gọi 115 hoặc 113 nếu con nổi mẩn kèm sưng môi, lưỡi, khó thở hoặc lả đi. Đưa con đi khám khi ngứa làm con mất ngủ nhiều đêm, có mủ, hoặc không rõ nguyên nhân.

  • Trẻ bị nổi mẩn ngứa

    Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác