Da

Trẻ ngứa nhiều về đêm, ngứa da đầu: nguyên nhân và cách xử trí

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ ngứa nhiều về đêm hay gặp nhất do ghẻ (ngứa khắp người, nốt ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, người trong nhà cùng ngứa), chấy (ngứa đầu, nhất là sau tai và gáy), giun kim (ngứa hậu môn, vùng kín), chàm và da khô, hoặc muỗi, rệp đốt. Mỗi nguyên nhân chữa một khác: ghẻ và giun kim phải chữa cho cả nhà cùng lúc, chấy cần chải lược bí theo lịch. Gọi 115 hoặc 113 nếu con nổi mẩn kèm sưng môi, lưỡi, khó thở hoặc lả đi. Đưa con đi khám khi ngứa làm con mất ngủ nhiều đêm, có mủ, hoặc không rõ nguyên nhân.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nổi mẩn ngứa kèm sưng môi, mí mắt, mặt hoặc lưỡi, khó thở, thở rít, khò khè, khàn giọng, khó nuốt.
  • Con nôn nhiều, choáng, da tái lạnh, lả đi hoặc mềm nhũn sau khi nổi mẩn.
  • Mẩn hoặc chấm đỏ tím kèm sốt, ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu.
  • Con bỏng rát, phồng rộp da đầu hoặc li bì, nôn, co giật sau khi bị bôi dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu hay thuốc trị ve chó mèo để chữa ngứa, chấy.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Ngứa nhiều về đêm, có nốt hoặc đường hang nhỏ ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, quanh rốn, mông, và người trong nhà cũng ngứa: nghi ghẻ, cần khám, nhất là trẻ dưới 2 tuổi.
  • Chỗ gãi có mủ, đóng vảy vàng như mật ong, sưng nóng đỏ lan, hoặc nổi hạch sau tai, ở gáy.
  • Nước tiểu đỏ hoặc sẫm như nước trà, mặt phù sau một đợt ghẻ hay chốc lở.
  • Ngứa làm con mất ngủ nhiều đêm liền, hoặc ngứa không đỡ sau 2 tuần chăm sóc đúng cách.
  • Ngứa khắp người mà không thấy nốt, kèm vàng da, vàng mắt, sụt cân, mệt mỏi, sốt hoặc ra mồ hôi đêm kéo dài.
  • Đã chữa ghẻ đủ hai lần mà 2–4 tuần sau vẫn ngứa nhiều hoặc vẫn mọc nốt mới; đã chải hoặc dùng thuốc trị chấy đủ lịch mà vẫn thấy chấy sống.

Vì sao ngứa hay nặng hơn về đêm

Ban đêm con nằm yên, không còn việc gì làm sao nhãng, chăn đệm làm người ấm lên, nên cảm giác ngứa rõ hơn. Một số nguyên nhân còn thật sự hoạt động mạnh về đêm: cái ghẻ, giun kim bò ra hậu môn đẻ trứng khi con ngủ, rệp giường đốt lúc con nằm.

Vì vậy, khi con ngứa về đêm, câu hỏi quan trọng là ngứa ở đâu, có nốt gì, và người trong nhà có ai cùng ngứa không.

Ngứa ở đâu, có thể là gì

  • Ngứa khắp người, dữ dội về đêm, nốt sẩn đỏ, mụn nước nhỏ ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, quanh rốn, thắt lưng, mông, bẹn; trẻ nhỏ có thể bị cả lòng bàn tay, bàn chân, đầu, mặt; người trong nhà hoặc bạn cùng lớp cũng ngứa: nghĩ đến ghẻ.
  • Ngứa da đầu, nhất là sau tai và ở gáy, thấy trứng trắng bám chặt sát chân tóc hoặc con chấy bò: chấy. Nếu ngứa da đầu kèm vảy trắng, mảng rụng tóc, có thể là gàu, viêm da dầu hoặc nấm da đầu, cần bác sĩ phân biệt.
  • Ngứa quanh hậu môn hoặc vùng kín ở bé gái, con quấy, hay thức giấc, có khi thấy giun nhỏ như sợi chỉ trắng ở hậu môn hay trong phân: giun kim.
  • Da khô, đỏ, ráp, ngứa dai dẳng ở má, khuỷu tay, khoeo chân, cổ, lúc đỡ lúc bùng: chàm (viêm da cơ địa) hoặc da khô, nặng hơn mùa hanh khô.
  • Nốt sưng đỏ ở vùng da hở như mặt, cổ, tay chân; rệp thường đốt thành hàng hoặc cụm, có vết máu nhỏ trên ga giường: muỗi, rệp, bọ chét đốt.
  • Nốt, mảng sưng gồ, lặn chỗ này mọc chỗ khác trong vài giờ: mày đay.

Ghẻ: chữa cho cả nhà cùng lúc

Ghẻ không do bẩn, lây qua tiếp xúc da kề da, và lần đầu bị phải mất tới vài tuần mới ngứa, nên người trong nhà có thể đã bị lây mà chưa thấy gì. Mọi người sống cùng nhà và người hay bế con phải bôi thuốc trong cùng một ngày, kể cả người chưa ngứa, và bôi lại lần hai sau 7 ngày. Trẻ dưới 2 tuổi cần bác sĩ khám và kê thuốc.

Ngay ngày bôi thuốc đầu, giặt toàn bộ quần áo, khăn, ga gối, chăn bằng nước nóng từ 60°C trở lên và phơi thật khô; đồ không giặt được thì cho vào túi buộc kín ít nhất 3 ngày. Ngứa có thể còn vài tuần sau khi đã chữa đúng; đó không phải là thuốc thất bại.

Chấy và giun kim

Chấy không do tóc bẩn và lây khi đầu chạm đầu. Chỉ chắc chắn con có chấy khi thấy con chấy còn sống. Cách an toàn là gội, bôi nhiều dầu xả rồi chải tóc ướt bằng lược bí vào các ngày 1, 5, 9, 13 và chải kiểm tra ngày 17; có thể dùng thuốc trị chấy ở hiệu thuốc nếu đúng giới hạn tuổi trên hộp. Không bao giờ dùng dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu hay thuốc cho chó mèo.

Giun kim lây khi con gãi hậu môn rồi đưa tay lên miệng, trứng còn bám lên quần áo, đồ chơi, ga giường và sống được khoảng 2 tuần. Cả nhà nên uống thuốc tẩy giun cùng một ngày và uống nhắc lại sau 2 tuần theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ; trẻ dưới 2 tuổi phải hỏi bác sĩ trước. Kèm theo đó: rửa hậu môn cho con mỗi sáng, cắt ngắn móng tay, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, mặc quần lót khi ngủ và thay mỗi sáng, giặt ga gối, đồ ngủ bằng nước nóng.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con ngứa ở đâu, từ bao giờ, người trong nhà có ai ngứa không, rồi khám da, da đầu, kẽ ngón tay. Ghẻ và chấy thường chẩn đoán được bằng mắt; với giun kim, bác sĩ có thể hướng dẫn dán băng dính trong vào hậu môn con lúc sáng sớm để tìm trứng. Nếu ngứa khắp người mà không có nốt, con có thể được xét nghiệm máu để kiểm tra gan, thận, tuyến giáp.

Thuốc chữa ghẻ, thuốc trị chấy, thuốc tẩy giun được chọn theo tuổi và cân nặng. Thuốc kháng histamin uống có thể giúp con dễ ngủ hơn trong vài đêm; bác sĩ hoặc dược sĩ chọn loại và liều. Thuốc bôi có corticoid chỉ dùng khi bác sĩ kê.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cắt ngắn, giũa nhẵn móng tay cho con; trẻ nhỏ có thể đeo bao tay mỏng khi ngủ để khỏi gãi trầy da.
  • Cho con ngủ trong phòng thoáng mát, mặc đồ cotton mỏng, rộng; không đắp chăn quá dày.
  • Tắm nước ấm hoặc mát, nhanh, dùng sữa tắm dịu nhẹ không mùi; thấm khô rồi bôi kem dưỡng ẩm không mùi nếu da khô.
  • Khi con ngứa, chườm khăn mát lên chỗ ngứa hoặc vỗ nhẹ thay vì gãi.
  • Xem kỹ kẽ ngón tay, cổ tay, nách của con và da đầu, sau tai của cả nhà; hỏi xem ở lớp có bạn nào bị ghẻ, chấy không.
  • Giặt ga gối, đồ ngủ, khăn tắm bằng nước nóng; kiểm tra đường viền đệm, khe giường xem có rệp.
  • Không tự bôi dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu, thuốc trị ve chó mèo, kem có corticoid hay kem trộn lên da, tóc con.

Hiểu lầm thường gặp

Ghẻ, chấy là do con bẩn, ở nhà sạch sẽ thì không bị.
Ghẻ lây qua tiếp xúc da, chấy lây khi đầu chạm đầu; trẻ sạch sẽ đến mấy cũng có thể bị. Trách con chỉ làm con ngại kể với bố mẹ.
Chỉ cần chữa cho đứa trẻ đang ngứa.
Với ghẻ và giun kim, người trong nhà thường đã nhiễm mà chưa có triệu chứng. Chữa cho cả nhà cùng lúc thì mới hết, không thì con bị lại.
Gội đầu bằng dầu hỏa hoặc xăng là cách diệt chấy nhanh nhất.
Dầu hỏa, xăng có thể gây bỏng da đầu, bắt lửa và ngộ độc nặng nếu con hít hay nuốt phải. Chải ướt bằng lược bí hoặc thuốc trị chấy đúng tuổi là cách an toàn.
Tắm lá cây là chữa được ghẻ.
Nước lá không diệt được cái ghẻ trong hang dưới da, có khi còn làm da kích ứng. Ghẻ cần thuốc bôi đặc hiệu cho cả nhà.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ ngứa nhiều về đêm là bị gì?

Hay gặp nhất là ghẻ, chấy, giun kim, chàm hoặc da khô, và côn trùng đốt. Xem con ngứa ở đâu và người trong nhà có ngứa không là cách nhanh nhất để đoán; nếu không rõ, hãy đưa con đi khám.

+Làm sao biết con bị ghẻ hay chỉ là muỗi đốt?

Ghẻ ngứa dữ dội về đêm, nốt ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, bẹn, kéo dài nhiều tuần và người trong nhà cũng ngứa. Muỗi đốt là nốt sưng ở vùng da hở, tự lặn sau vài ngày.

+Con ngứa hậu môn về đêm có phải bị giun kim không?

Rất có thể. Giun kim bò ra hậu môn đẻ trứng khi con ngủ; đôi khi thấy giun trắng nhỏ như sợi chỉ. Cả nhà uống thuốc cùng ngày, nhắc lại sau 2 tuần, và giữ vệ sinh tay, móng.

+Con ngứa đầu về đêm mà không thấy chấy thì sao?

Hãy chải ướt bằng lược bí để tìm cho kỹ, vì chấy rất nhanh. Nếu vẫn không thấy chấy sống mà con ngứa, có gàu, vảy trắng hay mảng rụng tóc, nên cho con đi khám da liễu.

+Có nên cho con uống thuốc chống ngứa để dễ ngủ không?

Một số thuốc kháng histamin có thể giúp con ngủ hơn trong vài đêm, nhưng không chữa nguyên nhân. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để chọn loại và liều theo tuổi, cân nặng của con.

Nguồn tham khảo

  1. Scabies — NHS (Anh)
  2. Head lice and nits — NHS (Anh)
  3. Threadworms — NHS (Anh)
  4. Itchy skin — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị ghẻ

    Ghẻ do một loại cái ghẻ rất nhỏ đào hang dưới da, gây ngứa dữ dội, nhất là về đêm, với nốt sẩn, mụn nước ở kẽ ngón tay, cổ tay, nách, quanh rốn, mông, bẹn; trẻ nhỏ có thể bị cả lòng bàn tay, bàn chân, đầu, cổ. Ghẻ không do bẩn và lây qua tiếp xúc da kề da. Muốn khỏi, mọi người sống cùng nhà phải bôi thuốc cùng một lúc, kể cả người chưa ngứa, và bôi lại lần hai sau 7 ngày. Trẻ dưới 2 tuổi cần bác sĩ khám và kê thuốc.

  • Trẻ bị chấy tóc

    Chấy rất hay gặp ở trẻ mầm non, tiểu học, không phải do tóc bẩn và lây chủ yếu qua chạm đầu vào nhau. Chỉ chắc chắn con có chấy khi tìm thấy con chấy còn sống. Cách an toàn nhất là chải tóc ướt bằng lược bí theo lịch vào các ngày 1, 5, 9, 13 và kiểm tra lại ngày 17; có thể dùng thuốc gội, xịt trị chấy ở hiệu thuốc, làm đúng hướng dẫn và giới hạn tuổi trên hộp. Không bao giờ dùng dầu hỏa, xăng, thuốc trừ sâu, thuốc cho chó mèo hay thuốc nhuộm tóc để trị chấy.

  • Trẻ bị giun

    Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì; nhiễm lâu có thể gây đau bụng, thiếu máu, chậm lớn. Ở Việt Nam, trẻ từ 2 tuổi thường được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần; giun kim cần tẩy cho cả nhà và uống nhắc lại sau 2 tuần, kèm giữ vệ sinh. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, bụng chướng, không đi ngoài được, hoặc đau dưới sườn phải kèm vàng da.

  • Chàm sữa, viêm da cơ địa

    Chàm sữa (lác sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ: da khô, đỏ, ráp, rất ngứa, hay bắt đầu ở má, trán, da đầu ngay từ những tháng đầu đời, lớn hơn thì ở khuỷu tay, khoeo chân, cổ. Bệnh lúc đỡ lúc bùng, không lây, nhiều trẻ đỡ dần khi lớn. Việc quan trọng nhất là bôi kem dưỡng ẩm nhiều và đều mỗi ngày, kể cả khi da đã đẹp; khi da viêm đỏ, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chống viêm dùng trong thời gian ngắn. Không tự bôi kem có corticoid, kem trộn, không đắp lá lên da con; đi khám ngay nếu vùng chàm đau, nặng lên nhanh, có nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn kèm sốt.

  • Trẻ bị côn trùng đốt

    Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.

  • Trẻ bị nổi mẩn ngứa

    Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác