Kiểm soát cận thị cho con: kính Ortho-K, thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Kiểm soát cận thị là các cách làm chậm tốc độ tăng độ ở trẻ đang cận: thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp, kính gọng có tròng thiết kế riêng, kính áp tròng mềm đa tiêu cự và kính áp tròng cứng đeo ban đêm (Ortho-K). Các cách này giúp độ tăng chậm hơn, không làm mất độ cận đã có, và phải dùng đều nhiều năm dưới sự theo dõi của bác sĩ mắt. Thuốc là thuốc kê đơn, kính Ortho-K phải do bác sĩ mắt đo lắp và hẹn khám; bố mẹ không tự mua. Nếu con đang đeo kính áp tròng mà mắt đỏ, đau, chảy nước, sợ ánh sáng hay nhìn mờ, tháo kính ra và đi khám mắt ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đang đeo kính áp tròng hoặc Ortho-K mà mắt đỏ, đau, chảy nước nhiều, sợ ánh sáng, có ghèn hoặc nhìn mờ: tháo kính, đi khám mắt ngay, mang theo kính và hộp đựng.
- Thấy một đốm trắng trên lòng đen của mắt, kèm đau và đỏ mắt.
- Con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần tầm nhìn.
- Trẻ nhỏ lỡ uống hoặc nhỏ quá nhiều thuốc nhỏ mắt, rồi đỏ bừng mặt, sốt, tim đập nhanh, kích động hoặc lơ mơ: gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Độ cận của con tăng nhanh giữa hai lần khám, hoặc con bị cận từ trước 8–9 tuổi.
- Đang dùng thuốc nhỏ mà con chói mắt nhiều, nhìn gần mờ ảnh hưởng việc học, hoặc mắt đỏ, ngứa quanh mắt.
- Đeo Ortho-K mà buổi chiều vẫn nhìn mờ, thấy quầng sáng, hoặc kính hay bị lệch, khó tháo.
- Kính, hộp đựng bị nứt, hoặc đã quá hạn thay mà chưa thay.
- Quá hẹn tái khám theo lịch của bác sĩ mắt.
Vì sao cần làm chậm tăng độ
Trẻ cận thường tăng độ trong những năm còn lớn và ổn định dần vào đầu tuổi 20. Con cận càng sớm thì thường càng có nhiều năm tăng độ, và độ cận cuối cùng càng cao. Cận nặng không chỉ là kính dày: nó làm tăng nguy cơ bong võng mạc, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể về sau.
Kính gọng đơn tròng thông thường giúp con nhìn rõ nhưng không làm chậm tăng độ. Vì vậy với trẻ cận sớm, tăng độ nhanh hoặc có bố mẹ cùng cận, bác sĩ mắt có thể bàn với gia đình thêm một cách kiểm soát cận thị. Mục tiêu là giảm tốc độ tăng độ, không làm hết cận.
Các cách kiểm soát cận thị hiện nay
- Thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp: nhỏ mỗi tối trước khi ngủ, dùng cho trẻ khoảng 5–18 tuổi, liên tục nhiều năm. Đây là thuốc kê đơn với nồng độ rất thấp do bác sĩ chọn. Tác dụng phụ có thể gặp: chói mắt, đồng tử to, nhìn gần hơi mờ, đỏ hoặc ngứa quanh mắt. Dừng thuốc đột ngột có thể làm độ tăng lại.
- Kính gọng kiểm soát cận: tròng kính có vùng giữa giúp nhìn rõ và vùng xung quanh được thiết kế để làm chậm nhãn cầu dài ra. Thường dùng cho trẻ khoảng 6–12 tuổi, phải đeo cả ngày khi thức mới có tác dụng tốt nhất. Có thể hơi mờ hoặc thấy quầng sáng lúc đầu, không có nguy cơ nhiễm trùng.
- Kính áp tròng mềm đa tiêu cự: đeo ban ngày, thường cho trẻ từ khoảng 8 tuổi, nhiều giờ mỗi ngày. Con cần tự đeo, tháo và giữ vệ sinh được, vì mọi kính áp tròng đều có nguy cơ nhiễm trùng giác mạc.
- Kính Ortho-K: kính áp tròng cứng đeo khi ngủ để làm phẳng tạm thời giác mạc, ban ngày con nhìn rõ không cần kính. Có thể dùng cho trẻ từ khoảng 6 tuổi. Ngừng đeo thì giác mạc trở lại như cũ và độ cận quay lại. Lắp kính khó hơn kính thường, cần tái khám nhiều lần, và đeo qua đêm có nguy cơ nhiễm trùng giác mạc nặng.
Chọn cách nào cho con
Không có cách nào hợp với mọi trẻ. Bác sĩ mắt sẽ cân nhắc tuổi của con, độ cận và tốc độ tăng, độ loạn, con có tự giữ vệ sinh kính được không, nếp sinh hoạt, chi phí và mong muốn của gia đình. Một số trẻ được kết hợp hai cách, hoặc đổi cách nếu độ vẫn tăng nhanh.
Trước khi bắt đầu, con được đo khúc xạ có nhỏ thuốc liệt điều tiết, và thường đo cả chiều dài trục nhãn cầu bằng máy để theo dõi về sau. Bố mẹ nên hỏi rõ: cách này cần dùng bao lâu, mỗi ngày làm gì, lịch tái khám thế nào, chi phí mỗi năm, khi nào thì dừng. Hãy chọn cơ sở có bác sĩ mắt khám và theo dõi trực tiếp, không chỉ bán kính.
Ortho-K và kính áp tròng: an toàn là trên hết
- Chỉ đeo Ortho-K khi bác sĩ mắt đã khám, đo lắp kính và hẹn lịch tái khám; không mua kính Ortho-K trôi nổi hay qua mạng.
- Chỉ Ortho-K được thiết kế để đeo khi ngủ. Không bao giờ để con ngủ, kể cả ngủ trưa, với kính áp tròng thường.
- Rửa tay bằng xà phòng và lau khô trước khi chạm vào kính. Rửa, chà và ngâm kính bằng dung dịch đúng loại bác sĩ chỉ định, mỗi lần dùng dung dịch mới.
- Không để kính, hộp đựng dính nước máy, không đeo kính khi tắm, đi bơi; không rửa kính bằng nước hay ngậm kính vào miệng.
- Thay hộp đựng ít nhất 3 tháng một lần, thay kính theo đúng hạn.
- Mắt đỏ, đau, chảy nước, sợ ánh sáng, nhìn mờ: tháo kính ngay và đi khám mắt trong ngày, không chờ xem có tự đỡ không. Khi con ốm, cảm cúm, tạm ngừng kính.
Nền tảng vẫn là ngoài trời và thói quen nhìn gần
Dù con dùng cách nào, ra ngoài trời ban ngày khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khoảng 20 phút một lần khi nhìn gần, không đọc quá sát và hạn chế màn hình giải trí vẫn là nền tảng. Các cách kiểm soát cận thị không thay thế được những thói quen này.
Cần tái khám đúng hẹn để bác sĩ biết cách đang dùng có hiệu quả không. Không tự ý dừng thuốc hay bỏ kính khi thấy con đã nhìn rõ.
Chăm sóc con tại nhà
- Nhỏ thuốc đúng giờ mỗi tối theo đơn, cất lọ thuốc xa tầm tay em nhỏ, không dùng chung lọ với người khác.
- Với Ortho-K hay kính áp tròng: giám sát con rửa tay, vệ sinh kính, thay dung dịch mỗi lần, thay hộp đựng ít nhất 3 tháng một lần.
- Không để kính hay hộp đựng tiếp xúc với nước máy; không cho con đeo kính khi tắm, đi bơi.
- Chuẩn bị sẵn một chiếc kính gọng dự phòng đúng độ cho những ngày con không đeo được kính áp tròng.
- Duy trì cho con ra ngoài trời ban ngày khoảng 2 giờ mỗi ngày và nghỉ mắt khi học.
- Ghi lịch tái khám, mang theo kính, đơn kính và lọ thuốc đang dùng khi đi khám.
Hiểu lầm thường gặp
- Đeo Ortho-K là chữa khỏi cận thị.
- Ortho-K chỉ làm phẳng giác mạc tạm thời, ngừng đeo thì độ cận quay lại. Nó có thể giúp độ tăng chậm hơn, nhưng không làm hết cận.
- Mua thuốc nhỏ atropine ở hiệu thuốc về nhỏ cho con để khỏi tăng độ.
- Thuốc dùng để kiểm soát cận có nồng độ rất thấp và do bác sĩ mắt kê, theo dõi. Tự mua, tự pha hay dùng lọ atropine thông thường có thể gây tác dụng phụ nặng.
- Con đã dùng thuốc hay đeo kính kiểm soát cận thì không cần ra ngoài trời nữa.
- Ra ngoài trời ban ngày và nghỉ mắt khi nhìn gần vẫn là nền tảng, dùng song song với mọi cách kiểm soát cận thị.
- Đeo kính áp tròng thường đi ngủ cũng giống như Ortho-K.
- Kính áp tròng thường không được thiết kế để đeo khi ngủ. Ngủ với kính làm tăng rõ nguy cơ nhiễm trùng giác mạc, có thể để lại sẹo và giảm thị lực.
Bố mẹ hay hỏi
+Ortho-K có an toàn cho trẻ không?
Ortho-K có thể dùng cho trẻ khi được bác sĩ mắt đo lắp và theo dõi sát. Nguy cơ chính là nhiễm trùng giác mạc khi vệ sinh không kỹ, nên con và bố mẹ phải làm đúng từng bước.
+Thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp phải dùng bao lâu?
Thường nhiều năm, đến khi độ cận ổn định. Bác sĩ mắt quyết định nồng độ, thời gian dùng và cách dừng thuốc.
+Trẻ mấy tuổi thì bắt đầu kiểm soát cận thị được?
Tùy cách: thuốc nhỏ thường từ khoảng 5 tuổi, kính gọng và Ortho-K từ khoảng 6 tuổi, kính áp tròng mềm từ khoảng 8 tuổi. Bác sĩ mắt sẽ xem con có phù hợp không.
+Kiểm soát cận thị có làm giảm độ cận không?
Không làm giảm độ đã có. Mục tiêu là làm độ tăng chậm hơn trong những năm con còn lớn.
+Con đeo Ortho-K mà mắt đỏ thì làm sao?
Tháo kính ngay, cho con đeo kính gọng dự phòng và đi khám mắt trong ngày, mang theo kính và hộp đựng.
Nguồn tham khảo
- Myopia Control in Children — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
- Childhood Myopia Treatments: 5 Options to Slow Nearsightedness in Kids — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
- IMI Clinical Management Guidelines Report — Viện Cận thị Quốc tế (IMI)
- Myopia (Nearsightedness) in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Cận thị ở học sinh
Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.
- Kính áp tròng an toàn
Kính áp tròng an toàn khi được bác sĩ mắt khám, đo và kê đúng loại, rồi giữ vệ sinh kỹ mỗi ngày. Ba điều quan trọng nhất: rửa tay trước khi chạm vào kính, không để kính dính nước máy, nước bể bơi, và không bao giờ ngủ với kính áp tròng thường; chỉ kính Ortho-K do bác sĩ mắt chỉ định mới được đeo qua đêm. Không mua kính màu, kính giãn tròng trôi nổi không qua khám mắt. Nếu mắt đỏ, đau, chảy nước, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, tháo kính ngay và đi khám mắt trong ngày.
- Mỏi mắt do màn hình
Nhìn màn hình lâu khiến mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua và đau đầu, vì khi tập trung nhìn gần ta chớp mắt ít hơn và mắt phải điều tiết liên tục. Tình trạng này thường đỡ khi nghỉ mắt đúng cách: quy tắc 20-20-20, để màn hình xa vừa tầm, chớp mắt chủ động và ngủ đủ. Nếu con đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi, đau mắt nhiều hoặc nhìn mờ kéo dài cả khi đã nghỉ, cần đi khám mắt.
- Thời gian màn hình
Tổ chức Y tế Thế giới khuyên trẻ dưới 2 tuổi không xem màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và càng ít càng tốt. Với trẻ lớn hơn, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không chỉ đếm số giờ mà chú ý con xem gì, dùng thế nào, và giữ thời gian không màn hình cho giấc ngủ, vận động, bữa ăn và việc học. Cách làm hiệu quả là cả nhà cùng thống nhất một kế hoạch dùng màn hình: giờ nào được dùng, chỗ nào không dùng, và tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
- Ánh sáng góc học tập
Góc học tốt cần hai nguồn sáng cùng lúc: đèn trần hoặc ánh sáng ban ngày cho cả phòng, và một đèn bàn chiếu từ phía đối diện tay cầm bút để không có bóng che trang vở. Đèn không chiếu thẳng vào mắt, màn hình không quay về phía cửa sổ và không sáng hơn hẳn căn phòng. Không có loại đèn nào chống được cận thị; điều giúp mắt nhiều nhất vẫn là ra ngoài trời ban ngày khoảng 2 giờ mỗi ngày và nghỉ mắt khi nhìn gần. Nếu con nheo mắt, dí sát vở hay kêu nhức mắt dù góc học đã đủ sáng, hãy đưa con đi khám mắt.
Chủ đề khác