Buồng trứng đa nang ở tuổi dậy thì: dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Hội chứng buồng trứng đa nang là một rối loạn nội tiết thường bắt đầu từ tuổi dậy thì, với các dấu hiệu chính là kinh thưa hoặc rất không đều, kèm mụn nhiều, lông mọc nhiều ở mặt, ngực, bụng, hoặc tăng cân khó giảm. Ở tuổi teen, kinh chưa đều là bình thường trong vài năm đầu, nên bác sĩ chẩn đoán thận trọng dựa vào lịch kinh và dấu hiệu nội tiết nam, thường không dựa vào siêu âm. Nên đưa con đi khám khi vòng kinh thường dài hơn 45 ngày, có lần hơn 90 ngày mới có kinh, hoặc kinh thưa kèm mụn, lông nhiều. Đi cấp cứu nếu con đau bụng dữ dội đột ngột hoặc ra máu ướt đẫm băng mỗi giờ kèm chóng mặt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đau bụng dưới dữ dội đột ngột, nhất là lệch một bên, kèm nôn, vã mồ hôi.
- Con ra máu rất nhiều, ướt đẫm băng vệ sinh trong vòng 1 giờ, kèm chóng mặt, da tái, tim đập nhanh hoặc ngất.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Vòng kinh thường xuyên dài hơn 45 ngày, hoặc có lần hơn 90 ngày mới có kinh.
- Kinh thưa kèm mụn trứng cá nhiều, khó chữa, hoặc lông mọc nhiều ở mặt, cằm, ngực, bụng.
- Con tăng cân nhanh, nhất là vùng bụng, hoặc có mảng da sẫm, dày như nhung ở gáy, nách.
- Con hay khát, đi tiểu nhiều, mệt: cần kiểm tra đường huyết.
- Con buồn bã, lo âu kéo dài, tự ti về ngoại hình, ăn uống thất thường.
- Kinh mất hơn 3 tháng, hoặc mỗi kỳ kéo dài quá 7 ngày.
Buồng trứng đa nang là gì
Đây là rối loạn nội tiết khá thường gặp ở nữ giới, triệu chứng thường bắt đầu quanh tuổi dậy thì. Cơ thể tạo nhiều nội tiết tố nam (androgen) hơn bình thường và thường kèm tình trạng đề kháng insulin. Hệ quả là buồng trứng không rụng trứng đều, kinh thưa hoặc thất thường, và có thể nổi mụn, mọc nhiều lông.
Tên gọi dễ gây hiểu lầm: "nang" ở đây là nhiều nang trứng nhỏ chưa rụng, không phải u nang cần mổ. Một số tổ chức y tế đã đổi tên thành hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết (PMOS) để nhấn mạnh đây là bệnh nội tiết và chuyển hóa. Nguyên nhân chưa rõ, bệnh hay gặp hơn khi trong nhà có người bị và ở người châu Á.
Dấu hiệu ở tuổi dậy thì
- Kinh thưa, vòng kinh thường dài hơn 45 ngày, có lúc vài tháng mới có kinh, hoặc kinh rất thất thường sau vài năm đầu.
- Lông mọc nhiều và rậm ở mặt, cằm, quanh núm vú, ngực, bụng, đùi.
- Mụn trứng cá nhiều, nặng, khó đáp ứng với cách chữa thông thường.
- Tăng cân, nhất là vùng bụng, khó giảm cân.
- Da sẫm màu, dày như nhung ở gáy, nách, bẹn (dấu hiệu đề kháng insulin).
- Rụng tóc, tóc mỏng ở đỉnh đầu; mệt mỏi, buồn bã, lo âu.
Chẩn đoán ở tuổi teen khác người lớn thế nào
Ở tuổi dậy thì, kinh chưa đều và mụn là chuyện thường gặp, và buồng trứng của các bạn gái khỏe mạnh cũng hay có nhiều nang nhỏ. Vì vậy bác sĩ không chẩn đoán chỉ vì siêu âm thấy nhiều nang. Chẩn đoán dựa chủ yếu vào kinh nguyệt không đều kéo dài so với số năm từ khi có kinh, cộng với dấu hiệu hoặc xét nghiệm cho thấy nội tiết tố nam cao.
Bác sĩ sẽ hỏi lịch kinh, khám da, lông, cân nặng, vòng bụng, huyết áp và cho xét nghiệm máu: nội tiết tố, tuyến giáp, prolactin, đường huyết, mỡ máu. Nếu dấu hiệu chưa đủ rõ, bác sĩ có thể theo dõi thêm và hẹn đánh giá lại sau, thay vì vội kết luận. Siêu âm có thể được làm để loại trừ bệnh khác.
Điều trị và theo dõi
Chưa có thuốc chữa khỏi hẳn, nhưng các triệu chứng kiểm soát được. Bước đầu tiên luôn là lối sống: ăn uống cân bằng, vận động đều, ngủ đủ; nếu con thừa cân, giảm được một ít cân cũng có thể giúp kinh đều hơn và bớt mụn, bớt lông.
Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể kê thuốc nội tiết để điều hòa kinh và giảm mụn, lông; thuốc giúp cơ thể dùng insulin tốt hơn; thuốc trị mụn. Thuốc nào, bao lâu do bác sĩ quyết định và theo dõi. Về lâu dài, con cần khám định kỳ vì bệnh làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu, huyết áp cao, và nếu kinh quá thưa trong thời gian dài thì niêm mạc tử cung có thể dày lên bất thường.
Nếu em đang đọc bài này
Được chẩn đoán buồng trứng đa nang có thể làm em hoang mang, nhất là khi lên mạng đọc thấy chữ "vô sinh". Nhiều người có hội chứng này vẫn có con, có khi cần bác sĩ giúp, có khi không. Điều em làm được ngay là ăn uống, vận động, ngủ đều và tái khám đúng hẹn.
Mụn, lông và cân nặng có thể làm em tự ti. Cảm giác buồn, lo kéo dài là điều nên nói với bác sĩ, vì đó cũng là một phần của bệnh và có thể được giúp đỡ. Nếu em là sinh viên, phòng tư vấn tâm lý của trường cũng là nơi em có thể tìm đến.
Chăm sóc con tại nhà
- Giúp con ghi lịch kinh nhiều tháng liền: ngày bắt đầu, số ngày, khoảng cách giữa các kỳ.
- Cả nhà cùng ăn uống lành mạnh: nhiều rau, đạm nạc, ngũ cốc nguyên hạt; bớt đồ ngọt, nước ngọt, đồ chiên.
- Khuyến khích con vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày bằng môn con thích.
- Không chê bai cân nặng, mụn hay lông của con; tập trung vào sức khỏe chứ không phải ngoại hình.
- Không tự mua thuốc nội tiết, thuốc điều kinh, thuốc giảm cân hay thực phẩm chức năng cho con.
- Đưa con tái khám đúng hẹn để kiểm tra đường huyết, mỡ máu, huyết áp.
Hiểu lầm thường gặp
- Buồng trứng đa nang là có u nang, phải mổ.
- Các "nang" là nang trứng nhỏ chưa rụng, không phải khối u. Bệnh được điều trị chủ yếu bằng thay đổi lối sống và thuốc; mổ chỉ dành cho một số ít trường hợp khó có con ở tuổi trưởng thành.
- Bị buồng trứng đa nang là chắc chắn vô sinh.
- Bệnh có thể làm việc có thai khó hơn vì không rụng trứng đều, nhưng nhiều người vẫn có con tự nhiên hoặc nhờ điều trị.
- Siêu âm thấy nhiều nang là bị buồng trứng đa nang.
- Ở tuổi teen, buồng trứng bình thường cũng hay có nhiều nang nhỏ. Chẩn đoán cần dựa vào lịch kinh và dấu hiệu nội tiết, không chỉ dựa vào siêu âm.
- Uống thuốc nội tiết để điều kinh khi còn nhỏ sẽ làm sau này khó có con.
- Thuốc nội tiết được bác sĩ kê để điều hòa kinh không làm mất khả năng sinh con về sau. Khi ngừng thuốc, chu kỳ trở về theo tình trạng vốn có của cơ thể.
Bố mẹ hay hỏi
+Con gái 15 tuổi kinh không đều có phải buồng trứng đa nang không?
Chưa chắc. Kinh chưa đều trong vài năm đầu là bình thường. Nên đi khám nếu vòng kinh thường dài hơn 45 ngày, có lần hơn 90 ngày mới có kinh, hoặc kèm mụn nhiều, lông mọc nhiều.
+Buồng trứng đa nang có chữa khỏi được không?
Chưa có cách chữa khỏi hẳn, nhưng các triệu chứng kiểm soát được tốt bằng lối sống và thuốc khi cần. Con cần được theo dõi lâu dài.
+Con gầy có bị buồng trứng đa nang được không?
Có. Bệnh hay gặp hơn ở người thừa cân, nhưng người có cân nặng bình thường hay gầy vẫn có thể bị.
+Buồng trứng đa nang có cần kiêng ăn gì không?
Không cần kiêng một món cụ thể. Nên ăn cân bằng, nhiều rau, đạm nạc, ngũ cốc nguyên hạt, bớt đồ ngọt và đồ uống có đường, và không ăn kiêng khắt khe.
+Khám buồng trứng đa nang ở khoa nào?
Có thể khám phụ khoa nhi và vị thành niên, sản phụ khoa, hoặc nội tiết. Nếu chưa biết đi đâu, bắt đầu từ bác sĩ nhi hoặc bác sĩ gia đình.
Nguồn tham khảo
- Polyendocrine metabolic ovarian syndrome (PMOS) — NHS (Anh)
- Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) — Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG)
- Heavy and Abnormal Periods — Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Kinh nguyệt không đều tuổi dậy thì
Trong vài năm đầu sau lần có kinh đầu tiên, kinh nguyệt chưa đều là bình thường: vòng kinh ở tuổi teen thường dài 21–45 ngày, mỗi kỳ 2–7 ngày, và có thể mất đến 6 năm mới đều hẳn. Nên đưa con đi khám nếu vòng kinh ngắn hơn 21 ngày hoặc dài hơn 45 ngày, có lần hơn 90 ngày mới có kinh, đã đều rồi lại thất thường hay mất kinh hơn 3 tháng, hoặc mỗi kỳ kéo dài quá 7 ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con ra máu ướt đẫm băng trong vòng 1 giờ kèm chóng mặt, ngất, hoặc đau bụng dữ dội.
- Mụn tuổi dậy thì
Mụn tuổi dậy thì rất phổ biến, do nội tiết tố làm da tiết nhiều dầu, lỗ chân lông bị bít và vi khuẩn phát triển; không phải do con bẩn hay ăn đồ nóng. Mụn nhẹ thường cải thiện với rửa mặt nhẹ nhàng hai lần mỗi ngày và các sản phẩm bôi có hoạt chất trị mụn bán tại hiệu thuốc, nhưng cần dùng đều 6–8 tuần mới thấy rõ hiệu quả. Không nặn mụn; nên đưa con đến bác sĩ da liễu khi mụn bọc, mụn để lại sẹo, không đỡ sau 2–3 tháng, hoặc khi mụn làm con buồn bã, ngại đến trường.
- Trẻ thừa cân, béo phì
Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì. Với trẻ đang lớn, mục tiêu thường là giữ cân hoặc tăng chậm lại trong khi con cao lên, không phải ăn kiêng giảm cân nhanh. Thay đổi hiệu quả nhất là cả nhà cùng làm: bớt nước ngọt, ăn đủ rau, vận động 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ và giảm màn hình. Nếu con khát và đi tiểu rất nhiều, sụt cân nhanh, nôn, thở nhanh sâu hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Con gái nhiều lông, mọc ria
Ở tuổi dậy thì, nhiều bạn gái thấy lông tơ mảnh ở môi trên, tay, chân đậm hơn trước; điều này thường bình thường, nhất là khi mẹ, bà hay chị em trong nhà cũng vậy. Nếu lông dày, sẫm màu, mọc theo kiểu nam giới ở cằm, ria mép, ngực, bụng, lưng (rậm lông), nhất là kèm kinh thưa hoặc mụn nhiều, hãy đưa con đi khám, vì nguyên nhân hay gặp nhất là hội chứng buồng trứng đa nang, một rối loạn nội tiết điều trị được. Cần khám sớm hơn nếu lông mọc nhanh trong vài tháng, giọng con trầm đi, cơ bắp to lên hoặc âm vật to ra.
- U nang buồng trứng tuổi dậy thì
Phần lớn u nang buồng trứng ở tuổi dậy thì là nang cơ năng: túi dịch hình thành theo chu kỳ kinh, lành tính và thường tự hết sau vài tháng mà không cần điều trị, bác sĩ chỉ hẹn siêu âm lại. Một số ít là u thật, hay gặp nhất là u quái lành tính, cần mổ nội soi và bác sĩ sẽ cố giữ lại buồng trứng. U nang ít khi làm giảm khả năng có con sau này. Hãy đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đột ngột đau dữ dội một bên bụng dưới, nhất là kèm nôn, vì đó có thể là xoắn buồng trứng hoặc vỡ nang.
- Con tự ti về ngoại hình
Ở tuổi dậy thì, cơ thể thay đổi nhanh, cộng với mạng xã hội và những lời trêu chọc, nên rất nhiều em thấy không hài lòng về ngoại hình. Đáng lo khi con nhịn ăn, ăn rồi tìm cách nôn, tập luyện quá sức, tự mua thuốc giảm cân, hoặc mất hàng giờ mỗi ngày soi gương, tránh ra ngoài vì một khuyết điểm. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách thôi bình luận về cân nặng, vóc dáng của con và của người khác, và đưa con đi khám khi thấy các dấu hiệu trên. Nếu con ngất, hoặc nói muốn chết, muốn tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Chủ đề khác