Sức khỏe học đường

Sinh viên đi hiến máu lần đầu: điều kiện, chuẩn bị và chăm sóc sau hiến

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Theo quy định của Bộ Y tế, người hiến máu phải từ đủ 18 đến 60 tuổi, nữ nặng ít nhất 42 kg, nam ít nhất 45 kg, và giữa hai lần hiến máu toàn phần cách nhau ít nhất 12 tuần; học sinh chưa đủ 18 tuổi chưa được hiến. Lần đầu đi hiến, con nên ngủ đủ đêm trước, ăn một bữa nhẹ ít dầu mỡ, uống đủ nước, mang theo căn cước hoặc thẻ sinh viên và khai báo sức khỏe trung thực. Sau khi hiến, nghỉ tại chỗ cho đến khi thấy khỏe, uống nhiều nước, không vận động nặng trong 24 giờ. Nếu ngất không tỉnh sau khoảng 1 phút, đau ngực hay khó thở, gọi 115 hoặc 113.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Ngất mà không tỉnh lại sau khoảng 1 phút, hoặc tỉnh rồi vẫn lơ mơ, lú lẫn, co giật.
  • Đau ngực, khó thở, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp trong hay sau khi hiến máu.
  • Ngất rồi ngã đập đầu, chảy máu hoặc bị thương.
  • Sưng môi, mặt, nổi mề đay khắp người, khò khè khi đang hiến hay ngay sau đó.
  • Chỗ chọc kim chảy máu nhiều, không cầm dù đã ấn chặt liên tục 10 phút.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Vết bầm ở khuỷu tay to dần, căng đau, hoặc cánh tay sưng, nóng đỏ, chảy mủ, kèm sốt.
  • Tê, kiến bò, đau như điện giật lan xuống cẳng tay, bàn tay và không hết sau vài giờ.
  • Hôm sau vẫn chóng mặt, choáng váng mỗi khi đứng dậy, hoặc mệt nhiều hơn hẳn mọi khi.
  • Trong khoảng 2 tuần sau hiến, con bị ốm, sốt, hoặc nhớ ra một bệnh, một nguy cơ chưa khai: báo lại cho nơi tiếp nhận máu.
  • Được báo huyết sắc tố thấp nên chưa hiến được: đi khám để tìm nguyên nhân thiếu máu.

Ai được hiến máu

  • Tuổi: từ đủ 18 tuổi đến 60 tuổi. Học sinh lớp 12 chưa đủ 18 tuổi chưa được hiến, kể cả khi trường tổ chức ngày hội hiến máu.
  • Cân nặng: nữ từ 42 kg, nam từ 45 kg. Người nặng từ 42 đến dưới 45 kg chỉ được hiến không quá 250 ml mỗi lần; từ 45 kg trở lên hiến không quá 9 ml cho mỗi kg cân nặng và không quá 500 ml.
  • Khoảng cách: giữa hai lần hiến máu toàn phần ít nhất 12 tuần.
  • Sức khỏe: tỉnh táo, không sốt, không đang mắc bệnh cấp tính hay mạn tính về tim, phổi, gan, thận, máu, không mang thai. Huyết áp, nhịp tim và lượng huyết sắc tố phải đạt mức quy định; nhân viên y tế đo và xét nghiệm nhanh ngay tại điểm hiến.
  • Bác sĩ khám tuyển chọn là người quyết định cuối cùng con có hiến được hôm đó hay không.

Những trường hợp phải hoãn hiến máu

Quy định của Bộ Y tế cho hoãn hiến trong một thời gian với nhiều tình huống sinh viên hay gặp. Hoãn 7 ngày sau khi khỏi cảm cúm, cảm lạnh, viêm họng, hoặc sau phần lớn các mũi tiêm vắc xin. Hoãn 4 tuần sau khi khỏi sốt xuất huyết, viêm phổi, viêm đường tiết niệu, viêm dạ dày ruột, hoặc sau tiêm vắc xin sởi, quai bị, rubella, thủy đậu.

Hoãn 6 tháng sau khi xăm hình, xỏ khuyên tai, khuyên mũi, khuyên rốn, hoặc sau khi bị dính máu của người có nguy cơ nhiễm bệnh qua đường máu. Hoãn 12 tháng sau phẫu thuật, sau khi tiêm xong vắc xin phòng dại vì bị động vật cắn, hoặc sau khi được truyền máu. Những trường hợp khác do bác sĩ khám tuyển quyết định.

Chuẩn bị trước ngày hiến

  • Ngủ đủ đêm hôm trước. Thức khuya ôn thi rồi đi hiến máu dễ bị choáng.
  • Ăn một bữa nhẹ trước khi đi, tránh đồ nhiều dầu mỡ. Không nhịn đói đi hiến máu.
  • Uống nước đều trong ngày hôm trước và sáng hôm đó; tại điểm hiến, con thường được mời uống thêm nước.
  • Không vận động nặng, không mang vác nặng trước khi hiến.
  • Mang theo một giấy tờ tùy thân: căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe, thẻ sinh viên hoặc thẻ hiến máu.
  • Mặc áo có tay dễ xắn cao lên quá khuỷu.

Tại điểm hiến máu

Con sẽ điền bảng hỏi sức khỏe, được đo cân nặng, huyết áp, nhịp tim, được bác sĩ khám và lấy một ít máu để xét nghiệm nhanh huyết sắc tố. Người hiến lần đầu còn được xét nghiệm nhanh viêm gan B. Hãy trả lời bảng hỏi thật trung thực: máu của con sẽ được truyền cho người bệnh, và mọi thông tin đều được giữ bí mật.

Lúc lấy máu, con nằm hoặc ngồi trên ghế ngả. Nếu thấy choáng, nóng người, vã mồ hôi, buồn nôn, hãy báo ngay cho nhân viên. Sau khi rút kim, nhân viên sẽ băng ép chỗ chọc cho con. Máu của con được xét nghiệm lại đầy đủ; nếu có kết quả bất thường, cơ sở tiếp nhận máu sẽ báo và tư vấn riêng.

Sau khi hiến máu

  • Nghỉ ở khu chăm sóc, ăn nhẹ và uống nước được mời cho đến khi thấy hoàn toàn khỏe. Đừng vội đứng dậy đi ngay.
  • Uống nhiều nước hơn bình thường trong cả ngày hôm đó.
  • Giữ miếng băng ép khoảng 30 phút và băng dán khoảng 6 giờ. Không xách đồ nặng bằng tay vừa hiến trong ngày hôm đó.
  • Không tập thể thao nặng, đá bóng, tập tạ, leo cao trong 24 giờ; không tắm nước quá nóng ngay sau khi hiến.
  • Nếu thấy choáng, chóng mặt, nóng, vã mồ hôi: nằm xuống ngay, kê cao chân, nghỉ đến khi đỡ và uống thêm nước. Cảm giác này đôi khi đến muộn vài giờ, nên trong ngày đó chỉ đi xe máy khi thấy khỏe hẳn.
  • Chỗ chọc chảy máu lại: ngồi xuống, giơ cao tay, ấn chặt lên chỗ chọc ít nhất 5 phút.
  • Ăn uống đủ bữa, nhiều thịt, cá, trứng, đậu, rau xanh để cơ thể bù lại sắt.

Nếu bạn là sinh viên

Hiến máu là việc tốt và an toàn với người đủ điều kiện, nhưng không ai được ép bạn hiến. Nếu hôm đó bạn mệt, mất ngủ, đói hay đang ốm, hãy hẹn lần khác. Bạn nữ đang có kinh nhiều, hay mệt, da xanh có thể nhờ bác sĩ kiểm tra thiếu máu trước.

Hãy nhắn cho bố mẹ hoặc bạn cùng phòng biết bạn đi hiến máu, và đi cùng một người bạn nếu đây là lần đầu. Giữ lại thẻ hiến máu để lần sau đăng ký nhanh hơn, và nhớ khoảng cách ít nhất 12 tuần giữa hai lần hiến máu toàn phần.

Chăm sóc con tại nhà

  • Uống thêm nước trong suốt ngày hiến máu.
  • Nghỉ ngơi, không vận động nặng trong 24 giờ, không xách nặng bằng tay vừa hiến trong ngày.
  • Choáng thì nằm xuống, kê cao chân ngay, không cố đứng.
  • Vết bầm nhỏ ở khuỷu tay thường tự tan dần; theo dõi nếu to lên, sưng nóng hoặc đau tăng.
  • Ăn đủ bữa với thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, cá, trứng, đậu, rau lá xanh đậm.
  • Báo lại cho nơi tiếp nhận máu nếu bạn bị ốm trong khoảng 2 tuần sau khi hiến.

Hiểu lầm thường gặp

Hiến máu làm cơ thể yếu đi, mất sức lâu ngày.
Người hiến chỉ được lấy một lượng máu giới hạn theo cân nặng, không quá 9 ml cho mỗi kg và tối đa 500 ml, sau khi đã được khám và xét nghiệm. Quy định cách ít nhất 12 tuần giữa hai lần hiến máu toàn phần là để cơ thể có đủ thời gian bù lại.
Đi hiến máu có thể bị lây bệnh.
Việc lấy máu phải bảo đảm vô trùng theo quy định, kim và túi lấy máu được kiểm tra trước khi dùng. Nếu lo lắng, bạn cứ hỏi nhân viên y tế tại điểm hiến.
Nhịn ăn sáng thì máu sạch hơn, xét nghiệm chính xác hơn.
Nhịn đói làm dễ choáng, ngất khi hiến. Hãy ăn một bữa nhẹ, ít dầu mỡ trước khi đi.
Hiến máu xong phải uống thật nhiều thuốc bổ máu.
Người khỏe chỉ cần ăn uống đủ bữa, đa dạng. Chỉ dùng thuốc bổ sung sắt khi bác sĩ khám và thấy cần.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh 17 tuổi có được đi hiến máu không?

Chưa. Quy định của Bộ Y tế yêu cầu người hiến máu phải từ đủ 18 tuổi. Con có thể tham gia ngày hội hiến máu bằng cách làm tình nguyện viên.

+Nặng bao nhiêu kg thì được hiến máu?

Nữ từ 42 kg, nam từ 45 kg. Người từ 42 đến dưới 45 kg chỉ được hiến tối đa 250 ml mỗi lần.

+Hiến máu bao lâu thì được hiến lại?

Với máu toàn phần, hai lần hiến cách nhau ít nhất 12 tuần.

+Mới xăm hình hay xỏ khuyên tai có được hiến máu không?

Phải chờ 6 tháng kể từ khi xăm hoặc xỏ khuyên rồi mới được hiến.

+Đang bị cảm có hiến máu được không?

Không. Chờ ít nhất 7 ngày sau khi khỏi cảm cúm, cảm lạnh, viêm họng rồi mới đăng ký hiến.

+Hiến máu xong có được đi xe máy về không?

Chỉ đi khi bạn đã nghỉ đủ và thấy hoàn toàn khỏe. Nếu còn choáng, chóng mặt, hãy nằm nghỉ thêm hoặc nhờ người đưa về.

Nguồn tham khảo

  1. Thông tư 26/2013/TT-BYT hướng dẫn hoạt động truyền máu — Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh)
  2. Fainting — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Học sinh ngất xỉu

    Phần lớn học sinh ngất ở trường là ngất phản xạ (ngất phế vị), do đứng lâu dưới nắng, nhịn ăn sáng, uống ít nước, thiếu ngủ hoặc sợ hãi, đau đột ngột; con thường tỉnh lại trong vòng 1 phút. Khi con ngất, đặt con nằm ngửa và nâng hai chân lên cao. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con ngất khi đang chạy, chơi thể thao hay đang nằm, không tỉnh sau 1 phút, khó thở, đau ngực, tim đập loạn, co giật, hoặc bị thương khi ngã. Con đã tỉnh và khỏe lại vẫn nên đi khám sau lần ngất đầu tiên.

  • Trẻ thiếu máu thiếu sắt

    Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Thiếu máu do kinh nhiều

    Kinh ra nhiều là nguyên nhân rất hay gặp gây thiếu máu thiếu sắt ở con gái tuổi dậy thì. Kinh được coi là nhiều khi phải thay băng mỗi 1–2 giờ, kéo dài quá 7 ngày, có cục máu đông to cỡ đồng xu, thấm ra quần áo, ga giường; con thiếu máu thường mệt, da xanh, hụt hơi, tim đập nhanh, khó tập trung. Cần đưa con đi khám để xét nghiệm máu, tìm nguyên nhân ra máu nhiều (kể cả rối loạn đông máu) và điều trị cả hai việc; không tự mua sắt cho con uống vì ở Việt Nam nhiều trẻ mang gen thalassemia. Đi cấp cứu ngay nếu con ướt đẫm băng trong vòng 1 giờ nhiều giờ liền, chóng mặt, ngất hoặc khó thở.

  • Con muốn xăm hình

    Hình xăm gần như vĩnh viễn: xóa đi tốn kém, đau, phải làm nhiều lần và thường để lại sẹo, trong khi cơ thể và sở thích của tuổi teen còn thay đổi. Nguy cơ sức khỏe lớn nhất là kim, mực và dụng cụ không vô khuẩn có thể truyền viêm gan B, viêm gan C, HIV và gây nhiễm trùng da. Nếu con vẫn muốn xăm, hãy khuyên con chờ ít nhất đến 18 tuổi, tiêm đủ vắc xin viêm gan B và uốn ván, chọn cơ sở có giấy phép dùng kim và mực mới, không bao giờ xăm ở nhà hay tự xăm. Đi khám trong ngày nếu chỗ xăm sưng đỏ lan rộng, chảy mủ, hoặc con sốt.

  • Bấm lỗ tai, xỏ khuyên cho con

    Không có tuổi bắt buộc để bấm lỗ tai; Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên nên chờ đến khi con đủ lớn để tự giữ sạch lỗ bấm. Nếu bấm sớm, hãy chờ con tiêm đủ các mũi vắc xin có uốn ván và viêm gan B theo lịch, chỉ bấm ở dái tai, ở nơi có dụng cụ vô khuẩn, và giữ nguyên khuyên 4–6 tuần. Đỏ nhẹ, hơi đau, đóng vảy trong vài tuần đầu là bình thường; lỗ bấm sưng, nóng, đau tăng, chảy mủ hoặc con sốt là dấu hiệu nhiễm trùng, cần cho con đi khám trong ngày.

  • Sinh viên ăn uống đủ chất

    Sinh viên ăn đủ chất không cần đắt: mỗi bữa có tinh bột (cơm, bún, bánh mì), một món đạm (trứng, đậu phụ, thịt, cá) và rau, cả ngày thêm trái cây, ăn đủ ba bữa và không bỏ bữa sáng. Hạn chế mì gói, đồ chiên, trà sữa, nước ngọt; muối dưới 5 g mỗi ngày, đường tự do dưới 10% năng lượng. Bạn nữ cần chú ý sắt, bạn ăn chay cần chú ý vitamin B12. Nếu sau khi ăn hoặc uống rượu bia mà khó thở, sưng môi mặt, nôn liên tục, lơ mơ, co giật hay nhìn mờ, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác