Tâm lý và cảm xúc

Con tuổi teen hay gây gổ, đánh nhau: vì sao và bố mẹ nên làm gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Tuổi teen dễ nóng nảy vì thay đổi hormone, áp lực học hành và bạn bè, nhưng đánh nhau, đe dọa, đập phá thì luôn cần được xem nghiêm túc, không nên bỏ qua như "chuyện con nít". Con hay gây gổ thường có lý do: bị bắt nạt, chứng kiến hay chịu bạo lực ở nhà, dùng rượu bia, chất kích thích, trầm cảm, tăng động giảm chú ý, hay bị kéo vào một nhóm bạn đánh nhau. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách giữ bình tĩnh, giữ an toàn, đặt giới hạn rõ là không dùng bạo lực, không đánh lại con, và cùng nhà trường tìm nguyên nhân; nếu con đánh nhau nhiều lần, mang hung khí hay dọa làm hại người khác, hãy đưa con gặp bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý sớm. Khi có người bị thương nặng hoặc có nguy hiểm trước mắt, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả gia đình.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con hoặc bạn bị đánh vào đầu rồi bất tỉnh, lơ mơ, không tỉnh táo, co giật, nôn nhiều lần, nói khó, yếu tay chân, hay chảy máu, chảy dịch trong ở tai, mũi: gọi 115 hoặc 113.
  • Có vết thương do dao, vật nhọn, chảy máu nhiều không cầm được, hoặc bị đánh vào bụng, ngực rồi đau dữ dội, khó thở: gọi 115 hoặc 113.
  • Con cầm dao, gậy hay hung khí đe dọa, tấn công người khác, hoặc nói có kế hoạch làm hại ai: tách mọi người ra, giữ khoảng cách an toàn, cất vật nguy hiểm, gọi 113.
  • Con đang bị một nhóm khác hẹn đánh, đe dọa trả thù, tống tiền, hoặc bị giữ lại: gọi 113 và báo nhà trường.
  • Con nói muốn chết, tự làm đau mình sau khi đánh nhau hay bị kỷ luật: ở bên con, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu con không an toàn.
  • Con say rượu bia hoặc dùng chất gì đó rồi lơ mơ, khó đánh thức, nôn, thở chậm: gọi 115 hoặc 113, đặt con nằm nghiêng, không để con một mình.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đánh nhau, xô xát nhiều lần, bị nhà trường mời phụ huynh hay kỷ luật.
  • Con nổi nóng dữ dội gần như hằng ngày, đập phá đồ, chửi bới, đe dọa người trong nhà.
  • Con mang theo dao, dao bấm, vật nhọn "để phòng thân", hay chơi với nhóm bạn hay đánh nhau.
  • Con buồn bã, cáu gắt, mất ngủ, bỏ học, mất hứng thú kéo dài hơn 2 tuần.
  • Con uống rượu bia, hút thuốc lá điện tử, hay có dấu hiệu dùng chất kích thích.
  • Con quay, đăng clip đánh nhau, hành hạ con vật, cố ý đốt hay phá đồ của người khác.

Vì sao tuổi teen dễ nóng nảy

Giận là cảm xúc bình thường, giúp con nhận ra điều gì đó không công bằng. Ở tuổi dậy thì, hormone thay đổi, giấc ngủ thường thiếu, áp lực thi cử, điểm số và chuyện bạn bè dồn lại, nên con dễ bùng nổ hơn. Nhiều khi cơn giận của con là nỗi sợ mất kiểm soát, và chính con cũng bối rối, hoảng vì cảm xúc của mình.

Nóng nảy trở thành vấn đề khi con không kiểm soát được, dùng tay chân, đe dọa, đập phá, hay làm người khác và chính con bị tổn thương. Hành vi bạo lực ở bất kỳ tuổi nào cũng cần được xem nghiêm túc, không nên chỉ chờ "lớn lên sẽ hết".

Những điều có thể nằm sau hành vi gây gổ

  • Con đang bị bắt nạt, bị trêu chọc, bị cô lập, ở trường hay trên mạng, và đánh lại để tự vệ.
  • Con chứng kiến bố mẹ, người thân đánh nhau, hoặc chính con bị đánh, bị xâm hại.
  • Con dùng rượu bia, thuốc lá điện tử, chất kích thích.
  • Con bị trầm cảm hoặc lo âu; ở tuổi teen, trầm cảm hay biểu hiện bằng cáu gắt hơn là khóc.
  • Con có tăng động giảm chú ý, khó kiềm chế, hay có rối loạn học tập làm con thấy bất lực ở lớp.
  • Con chơi với một nhóm bạn coi đánh nhau là chuyện oai, hay bị khiêu khích trên mạng xã hội, hẹn nhau ra đánh rồi quay clip.
  • Áp lực gia đình: bố mẹ ly hôn, khó khăn tiền bạc, mất người thân.
  • Từng bị chấn thương đầu, hoặc xem rất nhiều nội dung bạo lực.

Khi con đang nổi nóng

Bố mẹ giữ bình tĩnh trước, vì cách bố mẹ phản ứng có thể làm tình hình dịu đi hoặc căng hơn. Nói nhỏ, chậm, đứng cách con một khoảng, không chỉ tay, không quát lại. Nếu cuộc cãi vã vượt kiểm soát, nói với con rằng bố mẹ sẽ ra ngoài một lúc, khoảng nửa giờ sau sẽ quay lại nói tiếp, và làm đúng như vậy.

Nếu con lao vào đánh người hay đập phá, an toàn là trên hết: tách các em nhỏ ra, cất vật nguy hiểm, rời khỏi phòng. Nói rõ với con rằng bạo lực là không được chấp nhận. Nếu rời phòng không giúp được và mọi người không an toàn, gọi 113. Bố mẹ có quyền tự bảo vệ mình.

Đừng đánh con để dạy con không được đánh người. Đánh con chỉ cho con thấy bạo lực là cách giải quyết, và làm hành vi hung hăng nặng hơn.

Sau khi mọi chuyện lắng xuống

  • Chọn lúc cả hai đã bình tĩnh để nói chuyện. Để con kể hết, đừng ngắt lời hay giảng ngay. Nói với con rằng cảm giác giận là có lý do, nhưng đánh người thì không được.
  • Hỏi con điều gì đã xảy ra trước đó, con thấy cơ thể mình thế nào khi bắt đầu giận: tim đập nhanh, nắm chặt tay, nóng mặt. Nhận ra sớm giúp con kịp dừng.
  • Cùng con nghĩ ra cách khác cho lần sau: bỏ đi, hít thở chậm, đi bộ, chạy, nói với thầy cô, nhắn cho bố mẹ.
  • Giữ hậu quả rõ ràng, không dùng bạo lực, và cả nhà thống nhất: con xin lỗi, bồi thường đồ đã làm hỏng, bớt giờ dùng điện thoại, không đi chơi với nhóm đó một thời gian.
  • Liên lạc với giáo viên chủ nhiệm để biết con có gây gổ ở trường không, con có đang bị bắt nạt không. Nhiều trường có phòng tư vấn tâm lý học đường.
  • Khen con mỗi khi con kiềm chế được, dù chỉ một lần.

Khi nào cần chuyên gia và bác sĩ sẽ làm gì

Nếu con đánh nhau nhiều lần, nổi nóng gần như mỗi ngày, mang hung khí, đe dọa giết hay làm hại ai, hành hạ con vật, hoặc có dấu hiệu trầm cảm, dùng chất, hãy đưa con gặp bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý càng sớm càng tốt. Can thiệp sớm thường giúp được nhiều.

Bác sĩ sẽ nói chuyện với con và bố mẹ, tìm những vấn đề đi kèm như trầm cảm, lo âu, tăng động giảm chú ý, rối loạn hành vi, dùng chất, sang chấn. Trị liệu giúp con học cách kiểm soát cơn giận, nói ra cảm xúc theo cách phù hợp, chịu trách nhiệm về việc mình làm; bố mẹ thường được hướng dẫn cùng, và có khi cả nhà tham gia trị liệu gia đình. Thuốc chỉ dùng khi có bệnh đi kèm, do bác sĩ quyết định.

Nếu em đang đọc bài này

Giận là bình thường, và ai cũng có lúc muốn đánh trả. Nhưng đánh nhau có thể làm em hoặc bạn bị thương nặng, bị kỷ luật, và một clip lan trên mạng có thể theo em rất lâu. Khi thấy mình bắt đầu nóng lên, hãy bỏ đi khỏi chỗ đó, hít một hơi sâu, giữ vài giây rồi thở ra, làm lại vài lần.

Nếu em đang bị bắt nạt, bị đe dọa, bị rủ đi đánh nhau, hay thấy giận đến mức sợ chính mình, hãy kể với bố mẹ, thầy cô, cô tư vấn tâm lý ở trường, hoặc gọi Tổng đài 111, miễn phí, 24/7. Nhờ giúp đỡ không có nghĩa là em yếu.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ bình tĩnh và làm gương: cách bố mẹ xử lý cơn giận là bài học con nhớ lâu nhất.
  • Không đánh, không chửi con, kể cả khi con vừa đánh người khác.
  • Đặt luật nhà rõ ràng về bạo lực và hậu quả, mọi người lớn trong nhà cùng giữ.
  • Cho con vận động mỗi ngày: chạy, đá bóng, bơi, cầu lông, hay môn con thích.
  • Cho con ngủ đủ 8–10 tiếng, hạn chế điện thoại, game sau giờ ngủ.
  • Biết con chơi với ai, đi đâu; để ý tin nhắn, nhóm chat nếu có dấu hiệu hẹn đánh nhau, và nói chuyện với con trước khi kiểm tra.
  • Cất dao, vật nhọn, và không để rượu bia trong tầm tay con.

Hiểu lầm thường gặp

Con trai đánh nhau là chuyện bình thường, lớn lên tự hết.
Hành vi bạo lực ở tuổi nào cũng cần được xem nghiêm túc. Nhiều em cần được giúp để học cách kiểm soát cơn giận, và càng giúp sớm càng dễ.
Phải đánh cho con sợ thì con mới chừa.
Đánh con dạy con rằng bạo lực là cách giải quyết, và làm con hung hăng hơn. Hậu quả rõ ràng, không bạo lực, hiệu quả hơn.
Con hay cáu là do hư, không cần đi khám.
Cáu gắt kéo dài có thể là dấu hiệu trầm cảm, lo âu, tăng động giảm chú ý hoặc con đang bị bắt nạt. Tìm ra nguyên nhân giúp con hơn là chỉ trách mắng.

Bố mẹ hay hỏi

+Con bị bạn đánh trước, có nên dạy con đánh lại không?

Nên dạy con bỏ đi khỏi chỗ nguy hiểm, gọi người lớn và kể lại, chỉ tự vệ để thoát ra khi bị tấn công. Đánh trả thường làm vụ việc lớn hơn và con có thể bị thương hoặc bị kỷ luật.

+Con đánh nhau ở trường, bố mẹ nên làm gì đầu tiên?

Xem con và bạn có bị thương không, đưa đi khám nếu bị đánh vào đầu hay đau nhiều. Sau đó nghe con kể, gặp giáo viên chủ nhiệm để biết đầy đủ sự việc, rồi cùng con và nhà trường tìm cách sửa chữa.

+Con tuổi teen hay cáu gắt có phải trầm cảm không?

Có thể. Ở tuổi teen, trầm cảm hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, mất hứng thú. Nếu kéo dài hơn 2 tuần, hãy đưa con gặp bác sĩ.

+Có nên kiểm tra điện thoại khi nghi con hẹn đánh nhau không?

Khi có lo ngại về an toàn, bố mẹ có thể kiểm tra, nhưng tốt nhất là nói với con trước lý do. Nếu thấy con bị đe dọa hoặc đang hẹn đánh nhau, báo nhà trường và gọi 113 khi có nguy hiểm.

+Con đập phá đồ trong nhà khi giận thì xử lý thế nào?

Lúc đó giữ an toàn cho mọi người, không lao vào giằng co. Khi con bình tĩnh, nói rõ hậu quả như dọn dẹp, bồi thường, và đưa con đi khám nếu chuyện này lặp lại nhiều lần.

Nguồn tham khảo

  1. Teen aggression and arguments — NHS (Anh)
  2. Helping your child with anger issues — NHS (Anh)
  3. Understanding Violent Behavior in Children and Adolescents — Viện Hàn lâm Tâm thần Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ (AACAP)
  4. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bắt nạt bạn khác

    Bắt nạt là khi con cố ý làm tổn thương một bạn yếu thế hơn nhiều lần, bằng đánh, chửi, chế giễu, cô lập hoặc qua mạng. Khi biết con bắt nạt bạn, hãy hành động ngay nhưng bình tĩnh: nghe hết sự việc, nói rõ hành vi đó không được chấp nhận, giúp con hiểu bạn kia cảm thấy thế nào, cho con hậu quả không dùng bạo lực và cách sửa lỗi, đồng thời làm việc với nhà trường. Trẻ bắt nạt bạn không phải là đứa trẻ xấu; nhiều em đang muốn được chú ý, muốn hòa nhóm, đang bị bắt nạt hoặc chứng kiến bạo lực ở nhà. Nếu bạn kia bị thương nặng, hoặc con dùng hung khí, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho bố mẹ.

  • Con bị bắt nạt ở trường

    Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng. Trẻ bị bắt nạt thường không kể, nên bố mẹ cần để ý những thay đổi như sợ đi học, hay kêu đau bụng buổi sáng, đồ dùng bị mất, ít bạn hẳn đi. Khi con kể, hãy tin con, khen con đã nói ra, ghi lại sự việc và làm việc với nhà trường. Nếu con bị thương, nói đến chuyện tự làm hại bản thân, hoặc bị đe dọa tính mạng, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn và hỗ trợ can thiệp.

  • Rối loạn thách thức chống đối

    Rối loạn thách thức chống đối là khi trẻ thường xuyên cáu giận, cãi lại người lớn, cố tình không làm theo, hay đổ lỗi và thù dai, kéo dài ít nhất 6 tháng, rõ rệt hơn hẳn trẻ cùng tuổi và làm ảnh hưởng đến học tập, gia đình, bạn bè. Chẩn đoán do bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý, sau khi xem con có tăng động giảm chú ý, lo âu, trầm cảm hay rối loạn học tập đi kèm không. Cách điều trị chính là hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi, cùng trị liệu cho con; bắt đầu càng sớm càng tốt. Nếu con nói muốn chết, tự làm đau mình, hoặc tấn công người khác bằng hung khí, gọi 115 hoặc 113.

  • Trầm cảm ở tuổi teen

    Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Học sinh uống rượu bia

    Ở Việt Nam, người chưa đủ 18 tuổi bị cấm uống rượu bia và không ai được bán hay mời rượu bia cho các em (Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019). Não của người trẻ còn phát triển đến khoảng 25 tuổi, và người bắt đầu uống trước 15 tuổi dễ bị nghiện rượu về sau hơn nhiều. Nếu con say mà lơ mơ, không đánh thức được, co giật, thở chậm hoặc không đều, nôn liên tục hay da tái, môi tím, hãy gọi 115 hoặc 113 và ở cạnh con.

  • Có nên đánh con

    Không nên. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều kết luận đánh con, kể cả đánh nhẹ, không giúp trẻ ngoan hơn mà làm tăng nguy cơ trẻ hung hăng, chống đối, lo âu và tổn thương; quát mắng, sỉ nhục cũng gây hại tương tự. Ở Việt Nam, Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em, trong đó có đánh đập, lăng mạ, xúc phạm. Thay vào đó, bố mẹ dùng quy tắc rõ ràng, lời khen đúng lúc và hậu quả nhẹ, nhất quán. Khi con bị thương ở đầu, nôn, lơ mơ sau khi bị đánh hay bị lắc, gọi 115 hoặc 113 ngay; khi lo trẻ bị bạo lực, gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Chủ đề khác