Tâm lý và cảm xúc

Có nên đánh con khi con hư: tác hại của đòn roi và cách dạy thay thế

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Không nên. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều kết luận đánh con, kể cả đánh nhẹ, không giúp trẻ ngoan hơn mà làm tăng nguy cơ trẻ hung hăng, chống đối, lo âu và tổn thương; quát mắng, sỉ nhục cũng gây hại tương tự. Ở Việt Nam, Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em, trong đó có đánh đập, lăng mạ, xúc phạm. Thay vào đó, bố mẹ dùng quy tắc rõ ràng, lời khen đúng lúc và hậu quả nhẹ, nhất quán. Khi con bị thương ở đầu, nôn, lơ mơ sau khi bị đánh hay bị lắc, gọi 115 hoặc 113 ngay; khi lo trẻ bị bạo lực, gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trẻ bị đánh, bị lắc hoặc bị ném rồi nôn, lơ mơ, khó đánh thức, co giật, hoặc thóp phồng ở trẻ nhỏ: gọi 115 hoặc 113.
  • Trẻ có vết thương chảy máu nhiều, nghi gãy xương, bỏng, hoặc đau bụng dữ dội sau khi bị đánh: đến cấp cứu ngay.
  • Trẻ đang bị đánh đập, đe dọa bằng hung khí, hoặc người lớn trong nhà đang đánh nhau trước mặt trẻ: gọi 113 để được công an can thiệp.
  • Bố mẹ thấy mình sắp mất kiểm soát và có thể làm đau con: đặt con ở chỗ an toàn (trẻ nhỏ đặt nằm trong cũi), rời khỏi phòng vài phút, gọi người thân hoặc Tổng đài 111.
  • Trẻ nói muốn chết hoặc tự làm đau mình: ở bên trẻ, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Trẻ có vết bầm, vết lằn, vết bỏng không giải thích được, nhất là ở mặt, tai, lưng, mông, đùi.
  • Trẻ sợ về nhà, sợ một người lớn cụ thể, hoặc giật mình co rúm khi người lớn giơ tay.
  • Trẻ thay đổi hẳn: hay đánh bạn, hung hăng, hoặc ngược lại thu mình, ít nói, mất ngủ, gặp ác mộng.
  • Ở nhà hầu như ngày nào cũng có đánh mắng, và bố mẹ không biết cách nào khác để dạy con.
  • Bố mẹ đang rất căng thẳng, uống rượu nhiều, buồn chán kéo dài, hoặc trong nhà có bạo lực giữa người lớn.
  • Con nói bị thầy cô, người trông trẻ hay người khác đánh, phạt quỳ, phạt đứng nắng.

Vì sao đánh con không giúp con ngoan hơn

Một cái đánh có thể làm con dừng lại ngay, nhưng con dừng vì sợ chứ chưa hiểu mình nên làm gì. Các nghiên cứu theo dõi trẻ trong nhiều năm cho thấy trẻ càng bị đánh nhiều thì về sau càng hay chống đối, hung hăng, và bố mẹ lại càng đánh nhiều hơn. Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới tổng hợp bằng chứng toàn cầu cho biết chưa có nghiên cứu nào thấy đánh trẻ có lợi cho hành vi hay sự phát triển của trẻ.

Đòn roi dạy con rằng khi tức giận thì có thể làm đau người khác, kể cả người mình thương. Trẻ bị đánh dễ đánh bạn, đánh em hơn. Trẻ bị đánh nhiều cũng dễ lo âu, trầm cảm, học kém đi và xa cách bố mẹ. Quát tháo, chửi bới, gọi con là đồ ngu, đồ vô dụng, dọa bỏ con cũng gây hại không kém, kể cả ở những gia đình vẫn rất thương con.

Pháp luật Việt Nam nói gì

Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm mọi hành vi bạo lực với trẻ em. Bạo lực trẻ em theo luật này gồm hành hạ, ngược đãi, đánh đập, xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại thể chất, tinh thần của trẻ. Quy định này áp dụng cho cả bố mẹ, ông bà, thầy cô và người trông trẻ.

Luật cũng giao cho gia đình, nhà trường và mọi người trách nhiệm báo tin khi trẻ bị bạo lực hoặc có nguy cơ bị bạo lực. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 nhận tin báo và tư vấn miễn phí, 24/7; khi trẻ đang gặp nguy hiểm, gọi 113.

Dạy con thế nào khi không đánh

  • Đặt ít quy tắc nhưng rõ ràng, nói bằng lời con hiểu, và cả nhà cùng giữ.
  • Nói cụ thể điều con cần làm: "Con nhặt đồ chơi bỏ vào hộp" thay cho "Đừng bày bừa".
  • Khen ngay và cụ thể khi con làm đúng. Trẻ được chú ý khi ngoan sẽ ít phải làm sai để được chú ý.
  • Báo trước hậu quả, rồi làm đúng như đã nói, bình tĩnh: ném đồ chơi thì đồ chơi được cất đi đến hết ngày; trẻ lớn về muộn thì bớt giờ đi chơi lần sau.
  • Với trẻ nhỏ đang quá kích động, cho con ngồi yên ở chỗ an toàn khoảng 1 phút cho mỗi tuổi rồi nói chuyện lại.
  • Đánh lạc hướng trẻ nhỏ sang việc khác khi thấy sắp có chuyện.
  • Nghe con kể hết trước khi xử lý. Nhiều lỗi lặp lại có nguyên nhân như ghen với em, bị bạn trêu, mệt, đói.
  • Không phạt bằng cách bỏ đói, nhốt con, bắt quỳ, bắt đứng nắng, hay lấy đi những thứ con thật sự cần.

Nếu bố mẹ đã lỡ đánh con

Rất nhiều bố mẹ từng đánh con lúc quá mệt, quá giận, và sau đó thấy ân hận. Điều quan trọng là những gì làm tiếp theo. Khi đã bình tĩnh, hãy đến bên con, xin lỗi, nói rằng bố mẹ không nên làm vậy, và nói lần sau bố mẹ sẽ làm gì khi tức giận. Rồi giữ lời. Con học được cách nhận lỗi và sửa sai từ chính bố mẹ.

Để ý xem lúc nào mình dễ nổi nóng nhất: khi đói, thiếu ngủ, áp lực công việc, cãi nhau với vợ chồng. Khi thấy cơn giận dâng lên, dừng lại, hít thở chậm vài hơi, ra khỏi phòng nếu con đang an toàn. Nếu chuyện đánh mắng đã thành thói quen khó bỏ, hoặc bố mẹ đang buồn chán, uống rượu nhiều, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Tìm trợ giúp là việc của người bố, người mẹ có trách nhiệm.

Những điều tuyệt đối tránh

  • Không bao giờ lắc trẻ nhỏ, dù chỉ vài giây. Lắc có thể gây chảy máu não, tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong.
  • Không đánh vào đầu, mặt, tai, không đánh bằng roi, thước, dép, thắt lưng hay bất cứ vật gì.
  • Đánh trẻ dưới 18 tháng tuổi đặc biệt dễ gây chấn thương.
  • Không trút giận lên con khi người lớn đang cãi nhau với nhau.
  • Không để người khác đánh con. Luật Trẻ em áp dụng cho cả thầy cô và người trông trẻ; nếu con bị đánh, bị phạt quỳ ở trường, bố mẹ báo ban giám hiệu và có thể gọi Tổng đài 111.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cả nhà, kể cả ông bà, thống nhất: trong nhà mình không ai đánh trẻ, và chọn sẵn vài hình thức hậu quả nhẹ thay thế.
  • Mỗi ngày dành một khoảng ngắn chơi hoặc trò chuyện riêng với con, dù chỉ 5–20 phút, tắt điện thoại.
  • Viết vài quy tắc chính lên giấy dán ở chỗ dễ thấy, kèm hậu quả khi vi phạm, để không phải quyết định lúc đang giận.
  • Khi con làm sai, nói về hành vi chứ không gán nhãn con người: "Đánh em là không được" thay cho "Mày là đồ hư".
  • Giữ giờ ăn, giờ ngủ đều cho cả con và bố mẹ. Trẻ thiếu ngủ và người lớn kiệt sức đều dễ va chạm hơn.
  • Lưu số Tổng đài 111 vào điện thoại để gọi khi cần tư vấn cách dạy con hoặc khi lo cho một đứa trẻ quanh mình.

Hiểu lầm thường gặp

Thương cho roi cho vọt, ngày xưa bị đánh mà vẫn nên người.
Nhiều người lớn lên ổn dù từng bị đánh, nhưng bằng chứng cho thấy đòn roi làm tăng nguy cơ hung hăng, lo âu, trầm cảm và rạn nứt tình cảm, trong khi không giúp trẻ ngoan hơn. Người ta nên người nhờ được thương yêu và dạy dỗ, đòn roi không phải lý do.
Chỉ phát nhẹ vào mông thì không sao.
Nghiên cứu cho thấy chỉ riêng việc phát vào mông cũng đi kèm những hậu quả xấu giống như ở trẻ bị bạo hành thân thể. Theo cách hiểu của Liên Hợp Quốc, mọi hình phạt dùng sức gây đau, dù nhẹ, đều là trừng phạt thân thể.
Không đánh thì con sẽ hư, sẽ được nuông chiều.
Dạy không đòn roi vẫn có quy tắc, vẫn có hậu quả khi sai. Điều khác biệt là hậu quả được báo trước, nhẹ và nhất quán, giúp con hiểu và tự sửa.
Chuyện dạy con là việc riêng của mỗi nhà.
Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em và giao cho mọi người trách nhiệm báo tin khi trẻ bị bạo lực. Gọi Tổng đài 111 khi lo cho an toàn của một đứa trẻ là việc nên làm.

Bố mẹ hay hỏi

+Đánh con có phạm luật không?

Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực trẻ em, gồm cả đánh đập, lăng mạ, xúc phạm danh dự. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.

+Quát mắng con có hại không?

Có. Quát tháo, chửi bới, sỉ nhục thường xuyên làm trẻ cư xử kém hơn và dễ lo âu, trầm cảm, nhất là ở tuổi teen. Nói chậm, nói ngắn và bình tĩnh hiệu quả hơn nhiều.

+Con hư quá, không đánh thì phạt thế nào?

Dùng hậu quả nhỏ, gần với lỗi, báo trước và làm đúng như đã nói: cất đồ chơi, bớt giờ chơi điện thoại, cho ngồi yên vài phút để bình tĩnh lại. Kèm theo đó là khen thật nhiều khi con làm đúng.

+Thấy hàng xóm hay đánh con rất nặng thì nên làm gì?

Gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để báo tin và được hướng dẫn. Nếu trẻ đang gặp nguy hiểm, gọi 113.

+Lỡ đánh con rồi thì làm sao?

Khi đã bình tĩnh, xin lỗi con, giải thích lần sau bố mẹ sẽ làm khác, và giữ lời. Nếu con có vết thương ở đầu, nôn, lơ mơ, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Nguồn tham khảo

  1. Corporal punishment of children: the public health impact — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Where We Stand: Spanking — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
  3. What's the Best Way to Discipline My Child? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
  4. Luật Trẻ em (văn bản hợp nhất 108/VBHN-VPQH) — Cổng Thông tin điện tử Chính phủ

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bướng bỉnh, không nghe lời

    Trẻ nào cũng có lúc cãi lại, làm ngược ý bố mẹ, vì đó là cách con thử giới hạn và tập tự quyết. Cách giúp con nghe lời hơn là đặt ít quy tắc nhưng rõ ràng, nói cụ thể điều con cần làm, khen ngay khi con làm đúng và áp dụng hậu quả nhẹ, nhất quán khi con sai; đánh, quát, dọa nạt làm con chống đối nhiều hơn. Nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi con chống đối kéo dài nhiều tháng cả ở nhà lẫn ở trường, hay đánh người, phá đồ, hoặc kèm buồn bã, nói không muốn sống. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Khủng hoảng tuổi lên 2, lên 3

    Ăn vạ, la hét, lăn ra đất, nói "không" với mọi thứ là chuyện rất thường gặp ở trẻ từ khoảng 18 tháng đến 3 tuổi, vì con muốn tự làm nhưng chưa đủ lời để nói ra điều mình muốn. Khi con ăn vạ, bố mẹ giữ bình tĩnh, giữ con an toàn, không quát, không đánh và không chiều theo đòi hỏi để dỗ cho nín. Khi con biết nói nhiều hơn, cơn ăn vạ thưa dần và đến khoảng 4 tuổi đã ít hơn hẳn. Nếu con nín thở đến tím tái rồi lả đi lần đầu, hoặc sau cơn ngừng thở hơn 1 phút không tự thở lại, cần đưa đi khám hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Bố mẹ ly hôn

    Phần lớn trẻ buồn, lo, cáu gắt hoặc học sa sút trong vài tháng đầu sau khi bố mẹ chia tay, rồi phần lớn dần thích nghi theo thời gian, nhất là khi con thấy mình vẫn an toàn và được thương. Điều làm con tổn thương nhiều nhất thường là xung đột kéo dài giữa bố mẹ, bị kéo vào giữa, và mất liên lạc với một người. Bố mẹ giúp con nhiều nhất khi cùng nói với con một thông điệp rõ ràng: đây là chuyện của người lớn, không phải lỗi của con, và cả bố lẫn mẹ vẫn thương con. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Trầm cảm ở tuổi teen

    Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Nói chuyện với con tuổi dậy thì

    Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những khoảng thời gian bên nhau không bàn chuyện học. Chọn lúc thuận tiện như khi chở con đi học hay nấu ăn cùng, hỏi câu mở và giữ bình tĩnh khi con nói điều khó nghe. Nếu con buồn bã, thu mình kéo dài, nói muốn chết, hoặc bố mẹ nghi con bị bắt nạt, xâm hại, hãy tìm trợ giúp sớm; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.

Chủ đề khác