Sốt và bệnh truyền nhiễm

Sốt xuất huyết ở trẻ: dấu hiệu nguy hiểm và chăm con tại nhà

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt. Giai đoạn nguy hiểm nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, thường đúng lúc con bắt đầu hạ sốt, nên hết sốt chưa có nghĩa là đã khỏi. Chỉ dùng paracetamol để hạ sốt, không dùng ibuprofen hay aspirin. Đưa con đến bệnh viện ngay nếu con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh, hoặc đi tiểu ít.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con li bì, mệt lả, hoặc ngược lại vật vã, bứt rứt khó chịu, nhất là khi vừa hạ sốt.
  • Con đau bụng nhiều, đau vùng gan (dưới sườn phải), hoặc kêu đau khi ấn vào bụng.
  • Con nôn nhiều: từ 3 lần trong 1 giờ hoặc từ 4 lần trong 6 giờ, hoặc nôn hết không uống được nước.
  • Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đi tiểu ra máu, hoặc nổi nhiều mảng bầm tím trên da.
  • Tay chân lạnh, da tái hoặc nổi vân tím, môi tím.
  • Con hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc đi tiểu rất ít.
  • Con khó thở, thở nhanh, bụng chướng to.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con sốt cao đột ngột từ 2 ngày trở lên, nhất là trong mùa mưa hoặc khi xung quanh nhà có người bị sốt xuất huyết.
  • Con sốt kèm đau đầu, đau sau hốc mắt, đau mỏi người, nổi ban hoặc chấm đỏ li ti dưới da.
  • Con đã được chẩn đoán sốt xuất huyết và đang trong ngày 3 đến ngày 7: đi khám lại theo hẹn của bác sĩ, thường là mỗi ngày.
  • Con dưới 1 tuổi, thừa cân, hoặc có bệnh mạn tính (tim, thận, hen, bệnh máu) và nghi bị sốt xuất huyết.

Sốt xuất huyết là gì, lây thế nào

Sốt xuất huyết Dengue do virus Dengue gây ra, lây từ người sang người qua muỗi vằn đốt. Muỗi vằn đốt ban ngày, nhiều nhất là sáng sớm và chiều tối, đẻ trứng ở những chỗ đọng nước sạch quanh nhà như lọ hoa, chum vại, lốp xe, chậu cây, khay tủ lạnh.

Bệnh gặp quanh năm ở miền Nam và Tây Nguyên, tăng mạnh vào mùa mưa. Ở miền Bắc bệnh thường tăng từ tháng 6 đến tháng 11. Virus có 4 type khác nhau, nên một người có thể bị sốt xuất huyết nhiều lần, và lần mắc sau có thể nặng hơn lần trước.

Ba giai đoạn của bệnh, và vì sao ngày 3–7 đáng lo nhất

  • Giai đoạn sốt (thường ngày 1–3): sốt cao đột ngột, liên tục, khó hạ; đau đầu, đau người, mệt, chán ăn, có thể buồn nôn, da mặt đỏ, nổi chấm đỏ dưới da.
  • Giai đoạn nguy hiểm (thường ngày 3–7): con có thể hạ sốt hoặc còn sốt, nhưng đây là lúc huyết tương thoát ra khỏi lòng mạch (thường kéo dài 24–48 giờ), máu cô đặc lại, tiểu cầu giảm. Trẻ có thể chảy máu, đau bụng, nôn, rồi tiến triển rất nhanh đến sốc nếu không được phát hiện.
  • Giai đoạn hồi phục (thường ngày 7–10): con hết sốt, tỉnh táo, ăn ngon miệng hơn, đi tiểu nhiều. Đây là dấu hiệu tốt.
  • Nhiều bố mẹ thấy con hết sốt thì yên tâm cho đi học, nhưng chính những ngày hạ sốt lại cần theo dõi sát nhất. Con chỉ thật sự qua giai đoạn nguy hiểm khi hết sốt mà vẫn tỉnh táo, chơi, ăn uống và đi tiểu tốt.

Phân biệt với sốt virus thông thường

Những ngày đầu, sốt xuất huyết rất giống các cơn sốt virus khác. Vài điểm gợi ý là sốt cao đột ngột, khó hạ, con đau đầu, đau sau hốc mắt, đau mỏi người nhiều hơn là ho hay sổ mũi. Nổi chấm đỏ li ti dưới da, căng da hoặc ấn vào không mất, cũng là dấu hiệu gợi ý.

Không thể chắc chắn chỉ bằng cách nhìn. Khi con sốt từ 2 ngày trong mùa dịch, bố mẹ nên cho con đi khám để bác sĩ cân nhắc xét nghiệm máu (công thức máu, test nhanh tìm virus Dengue).

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám, hỏi ngày bắt đầu sốt và cho xét nghiệm máu để theo dõi hồng cầu (hematocrit) và tiểu cầu. Phần lớn trẻ không có dấu hiệu cảnh báo được chăm ở nhà và đi khám lại hằng ngày theo hẹn, nhất là từ ngày 3 đến ngày 7.

Trẻ có dấu hiệu cảnh báo, hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, sẽ được nằm viện để theo dõi và truyền dịch khi cần. Việc truyền dịch phải do bác sĩ chỉ định và theo dõi sát, vì truyền thừa hay thiếu đều nguy hiểm. Không có thuốc kháng virus đặc hiệu; điều trị là theo dõi đúng và bù dịch đúng lúc.

Phòng bệnh cho cả nhà

  • Mỗi tuần một lần, đi quanh nhà đổ hết nước đọng: lọ hoa, bát kê chân tủ, chậu cây, lốp xe, vỏ chai, khay tủ lạnh. Đậy kín chum vại, bể nước.
  • Cho con ngủ màn kể cả ban ngày; mặc quần áo dài tay khi chơi ở nơi nhiều muỗi.
  • Dùng kem hoặc xịt chống muỗi phù hợp lứa tuổi theo hướng dẫn trên bao bì, không bôi lên tay trẻ nhỏ vì con hay đưa tay vào miệng.
  • Lắp lưới chống muỗi ở cửa sổ nếu có thể.
  • Từ tháng 5/2024 Bộ Y tế đã cấp phép một vắc xin phòng sốt xuất huyết, tiêm dịch vụ cho trẻ từ 4 tuổi. Bố mẹ có thể hỏi bác sĩ ở cơ sở tiêm chủng xem con có phù hợp không; tiêm rồi vẫn cần chống muỗi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Hạ sốt chỉ bằng paracetamol, 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Không dùng ibuprofen, aspirin, analgin hay các thuốc giảm đau, hạ sốt khác vì làm tăng nguy cơ chảy máu.
  • Cho con uống nhiều nước hơn bình thường: oresol pha đúng hướng dẫn trên gói, nước lọc, nước hoa quả, nước cháo, sữa; không chỉ cho uống nước lọc, vì uống nhiều nước lọc đơn thuần dễ làm rối loạn muối trong cơ thể. Ghi lại con uống bao nhiêu và đi tiểu mấy lần.
  • Lau người bằng khăn ấm, mặc thoáng, phòng mát. Không dùng nước lạnh hay cồn.
  • Cho con ăn mềm, dễ tiêu; tránh đồ ăn uống có màu đỏ, nâu, đen trong những ngày này để không lẫn với nôn ra máu hay phân đen.
  • Cho con nằm màn để muỗi không đốt con rồi lây cho người khác trong nhà.
  • Theo dõi con sát nhất từ ngày 3 đến ngày 7, cả ban đêm. Đi khám lại đúng hẹn kể cả khi con đã hạ sốt.
  • Không cạo gió, không chích lể, không tự mua dịch truyền hay thuốc tiêm cho con.

Hiểu lầm thường gặp

Hết sốt là khỏi bệnh, có thể cho con đi học lại.
Giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường rơi vào ngày 3–7, đúng lúc con bắt đầu hạ sốt. Cần theo dõi sát và khám lại theo hẹn đến khi bác sĩ nói con đã qua giai đoạn này.
Truyền nước cho nhanh khỏi.
Tự truyền dịch ở nhà hay ở nơi không có bác sĩ theo dõi có thể gây quá tải dịch, phù phổi, rất nguy hiểm. Chỉ truyền dịch khi bác sĩ chỉ định và theo dõi ở cơ sở y tế.
Đã bị sốt xuất huyết một lần thì không bị lại.
Có 4 type virus Dengue. Khỏi một type chỉ miễn dịch với type đó, con vẫn có thể mắc các type khác và lần sau có thể nặng hơn.
Cạo gió, chích lể giúp hạ sốt và ra bớt độc.
Những cách này không chữa được bệnh, gây trầy xước, bầm tím, làm khó phát hiện dấu hiệu xuất huyết thật trên da.
Uống nước lá đu đủ, nước dừa thật nhiều là tăng tiểu cầu.
Chưa có bằng chứng đủ chắc để dùng các loại nước này thay cho theo dõi và điều trị. Nước dừa, nước hoa quả vẫn tốt để bù nước, nhưng không thay được việc đi khám và xét nghiệm.

Bố mẹ hay hỏi

+Sốt xuất huyết ở trẻ mấy ngày thì khỏi?

Sốt thường kéo dài 2–7 ngày. Con được coi là đã qua giai đoạn nguy hiểm khi hết sốt ít nhất 2 ngày mà vẫn tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu tốt, và bác sĩ xác nhận qua khám, xét nghiệm.

+Trẻ bị sốt xuất huyết có được tắm không?

Có. Tắm nhanh bằng nước ấm ở nơi kín gió giúp con dễ chịu. Lau khô ngay và mặc đồ thoáng.

+Bị sốt xuất huyết uống ibuprofen được không?

Không. Ibuprofen và aspirin làm tăng nguy cơ chảy máu và có thể làm bệnh nặng hơn. Chỉ dùng paracetamol theo cân nặng của con.

+Tiểu cầu bao nhiêu thì phải nhập viện?

Không chỉ dựa vào một con số. Bác sĩ quyết định dựa trên tiểu cầu, hematocrit và các dấu hiệu cảnh báo trên người con, nên hãy đi khám và xét nghiệm lại đúng hẹn.

+Trẻ bị sốt xuất huyết nên ăn gì?

Ăn mềm, dễ tiêu, chia nhiều bữa nhỏ như cháo, súp, sữa, hoa quả. Ưu tiên cho con uống đủ nước; tránh thức ăn và nước uống màu đỏ, nâu, đen trong những ngày bệnh.

+Có vắc xin phòng sốt xuất huyết cho trẻ chưa?

Đã có vắc xin cho trẻ từ 4 tuổi, tiêm dịch vụ tại các cơ sở tiêm chủng. Bác sĩ sẽ khám và tư vấn trước khi tiêm.

Nguồn tham khảo

  1. Symptoms of Dengue and Testing — CDC (Hoa Kỳ)
  2. Dengue: guidelines for diagnosis, treatment, prevention and control — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  3. Dengue — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Pha oresol cho trẻ

    Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Mẹo dân gian nên tránh

    Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.

Chủ đề khác