Tiêm chủng

Học sinh chưa tiêm viêm gan B có nên tiêm bù: xét nghiệm gì, tiêm mấy mũi

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Có. Học sinh, sinh viên chưa tiêm đủ vắc xin viêm gan B, hoặc không rõ đã tiêm chưa, nên đi tiêm bù, vì virus lây qua máu và quan hệ tình dục, và tuổi teen là lúc trước khi bắt đầu có những nguy cơ đó. Bộ Y tế khuyên mọi người dân sống ở Việt Nam nên xét nghiệm viêm gan B; bác sĩ thường cho xét nghiệm HBsAg và anti-HBs trước, ai chưa nhiễm và chưa có miễn dịch thì tiêm đủ liệu trình, thường 3 mũi trong khoảng 6 tháng. Đã tiêm dở dang thì tiêm tiếp, không cần tiêm lại từ đầu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trong hoặc sau khi tiêm, khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi, nổi mề đay lan nhanh, choáng váng, da tái lạnh.
  • Vàng da, vàng mắt kèm li bì, lú lẫn, ngủ nhiều khó đánh thức hoặc kích động bất thường.
  • Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, hoặc chảy máu khó cầm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bị kim tiêm đã dùng đâm vào, dính máu người khác vào vết thương hở hoặc vào mắt, miệng: rửa ngay và đến cơ sở y tế trong ngày, tốt nhất trong 24 giờ.
  • Xét nghiệm thấy HBsAg dương tính: đi khám chuyên khoa gan hoặc truyền nhiễm để được theo dõi.
  • Mới vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, mệt, chán ăn, buồn nôn kéo dài.
  • Trong nhà có người mang virus viêm gan B: cả nhà nên xét nghiệm và tiêm nếu chưa có miễn dịch.
  • Sắp đi du học, học ngành y, dược, điều dưỡng, xét nghiệm: kiểm tra miễn dịch viêm gan B sớm.

Vì sao tuổi teen vẫn cần nghĩ đến viêm gan B

Viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan ở Việt Nam. Virus lây qua máu, qua quan hệ tình dục và từ mẹ sang con, không lây qua ăn uống chung, ôm hôn hay ho hắt hơi. Ở tuổi teen và sinh viên, những tình huống có nguy cơ là bắt đầu có quan hệ tình dục, xăm hay xỏ khuyên ở nơi không bảo đảm vô trùng, dùng chung dao cạo, bàn chải, và với sinh viên ngành y là kim đâm khi thực tập.

Năm 2003 là năm vắc xin viêm gan B được triển khai toàn quốc cho trẻ dưới một tuổi, nên phần lớn các bạn sinh từ năm đó trở đi đã được tiêm lúc nhỏ. Dù vậy vẫn có bạn lỡ mũi, mất sổ, hoặc không rõ đã tiêm đủ chưa. Tổ chức Y tế Thế giới nêu nhóm thiếu niên trước tuổi bắt đầu quan hệ tình dục là một trong những nhóm nên được tiêm bù.

Xét nghiệm trước khi tiêm

Bộ Y tế khuyên mọi người dân đang sống ở Việt Nam nên xét nghiệm để phát hiện sớm nhiễm virus viêm gan B. Các xét nghiệm hay làm là HBsAg (có đang nhiễm virus không), anti-HBs (đã có kháng thể bảo vệ chưa) và khi có điều kiện thì anti-HBc (đã từng nhiễm chưa).

Bác sĩ đọc kết quả và quyết định có cần tiêm không. Bố mẹ có thể hiểu đại ý như sau.

  • HBsAg âm tính, anti-HBs dưới 10: chưa nhiễm và chưa có miễn dịch bảo vệ, cần tiêm đủ liệu trình.
  • HBsAg âm tính, anti-HBs từ 10 trở lên, anti-HBc âm tính: đã có miễn dịch nhờ tiêm phòng, không cần tiêm thêm, trừ khi liệu trình trước chưa đủ mũi.
  • HBsAg âm tính, anti-HBc dương tính: đã từng nhiễm và đã hồi phục, thường không cần tiêm; bác sĩ sẽ tư vấn thêm.
  • HBsAg dương tính: đang mang virus, tiêm vắc xin không có tác dụng; cần đi khám chuyên khoa để được theo dõi và tư vấn.

Tiêm mấy mũi và lịch thế nào

Liệu trình thường gồm 3 mũi: mũi 2 cách mũi 1 khoảng 1 tháng, mũi 3 cách mũi 1 khoảng 6 tháng. Khi cần được bảo vệ nhanh, như sắp đi du học hay đi thực tập bệnh viện, có lịch rút gọn 3 mũi trong 21 ngày và một mũi nhắc sau 12 tháng. Một số loại vắc xin có lịch 2 mũi cho trẻ lớn; bác sĩ ở cơ sở tiêm sẽ chọn lịch phù hợp với loại vắc xin và tuổi của con.

Nếu con đã tiêm 1 hoặc 2 mũi rồi bỏ dở, chỉ cần tiêm tiếp các mũi còn thiếu, không cần tiêm lại từ đầu. Người khỏe mạnh tiêm đủ liệu trình thường không cần tiêm nhắc định kỳ. Xét nghiệm lại anti-HBs sau tiêm không bắt buộc với mọi người; bác sĩ sẽ khuyên làm với sinh viên ngành y và người có nguy cơ cao.

Ở Việt Nam, chương trình tiêm chủng mở rộng tiêm viêm gan B cho trẻ nhỏ; tiêm bù ở tuổi teen và sinh viên thường là vắc xin dịch vụ.

Vắc xin có an toàn không

Vắc xin viêm gan B không chứa virus sống nên không gây bệnh. Phản ứng hay gặp là đau, sưng chỗ tiêm, mệt, đau đầu, sốt nhẹ, thường hết sau một hai ngày. Phản ứng dị ứng nặng rất hiếm. Lý do duy nhất không tiêm là từng bị dị ứng nặng với mũi trước hoặc với thành phần của vắc xin.

Bạn nữ đang mang thai hay đang cho con bú vẫn tiêm được. Đang sốt hay ốm vừa thì hoãn đến khi khỏe. Vắc xin viêm gan B có thể tiêm cùng buổi với các vắc xin khác như HPV, uốn ván-bạch hầu, não mô cầu.

Nếu em đang đọc bài này

Hỏi bố mẹ xin sổ tiêm chủng lúc nhỏ và chụp lại. Nếu không rõ mình đã tiêm chưa, hãy nói với bố mẹ để đi xét nghiệm và tiêm bù; đây là việc bình thường, không có gì phải ngại. Không dùng chung dao cạo, bàn chải, bấm móng tay; không xăm, xỏ khuyên ở nơi không bảo đảm vô trùng. Khi lớn hơn và có quan hệ tình dục, dùng bao cao su để phòng viêm gan B và các bệnh lây qua đường tình dục khác.

Chăm sóc con tại nhà

  • Tìm sổ tiêm chủng hoặc hỏi trạm y tế nơi con tiêm lúc nhỏ để tra lịch sử tiêm.
  • Nếu không rõ, đưa con đi xét nghiệm HBsAg và anti-HBs trước khi tiêm.
  • Đặt nhắc lịch cho từng mũi, nhất là mũi 3 cách mũi đầu khoảng 6 tháng, dễ bị quên.
  • Ăn no trước khi tiêm, ngồi khi tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút; tuổi này hay choáng, ngất do sợ kim.
  • Nếu đau hoặc sốt sau tiêm, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá liều người lớn.
  • Mỗi người dùng bàn chải, dao cạo, bấm móng tay riêng.

Hiểu lầm thường gặp

Lớn rồi thì không cần tiêm viêm gan B nữa.
Người chưa nhiễm và chưa có miễn dịch ở tuổi nào cũng nên tiêm. Tuổi teen là lúc tốt nhất, trước khi có những nguy cơ lây qua máu và quan hệ tình dục.
Tiêm dở dang thì phải tiêm lại từ đầu.
Không cần. Các mũi đã tiêm vẫn được tính, chỉ cần tiêm tiếp mũi còn thiếu.
Viêm gan B lây qua ăn uống chung, dùng chung bát đũa.
Không. Virus lây qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Người mang virus vẫn ăn uống, học tập cùng bạn bè bình thường.
Đang mang virus thì tiêm vắc xin sẽ chữa được bệnh.
Vắc xin chỉ để phòng. Người đã mang virus cần được khám chuyên khoa và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh chưa tiêm viêm gan B có nên tiêm bù không?

Nên. Thường bác sĩ cho xét nghiệm HBsAg và anti-HBs trước; ai chưa nhiễm và chưa có miễn dịch thì tiêm đủ liệu trình.

+Tiêm viêm gan B cho người lớn mấy mũi?

Thường 3 mũi trong khoảng 6 tháng: mũi 2 sau mũi 1 khoảng 1 tháng, mũi 3 sau mũi 1 khoảng 6 tháng. Có lịch rút gọn khi cần bảo vệ nhanh.

+Có cần xét nghiệm trước khi tiêm viêm gan B không?

Nên làm, vì Bộ Y tế khuyên người dân sống ở Việt Nam xét nghiệm viêm gan B. Xét nghiệm giúp biết con đã có miễn dịch hay đang mang virus để tránh tiêm không cần thiết.

+Tiêm đủ 3 mũi viêm gan B có cần tiêm nhắc không?

Người khỏe mạnh tiêm đủ liệu trình thường không cần tiêm nhắc. Sinh viên ngành y và người có nguy cơ cao có thể được khuyên xét nghiệm kháng thể sau tiêm.

+Lỡ mũi 3 viêm gan B quá hẹn thì sao?

Tiêm mũi 3 ngay khi có thể, không cần tiêm lại từ đầu.

Nguồn tham khảo

  1. Quyết định 1740/QĐ-BYT năm 2026: Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh viêm gan vi rút B — Bộ Y tế (bản đăng trên trang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương)
  2. Hepatitis B vaccines: WHO position paper, July 2017 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  3. Hepatitis B vaccine — NHS (Anh)
  4. AAP-Recommended Vaccines for Tweens, Teens and Young Adults — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị viêm gan B

    Phần lớn trẻ bị viêm gan B ở Việt Nam nhiễm virus từ mẹ lúc sinh, và trẻ nhiễm càng nhỏ càng dễ thành viêm gan B mạn, mang virus kéo dài nhiều năm. Đa số trẻ vẫn khỏe, đi học, chơi thể thao bình thường và nhiều trẻ chưa cần dùng thuốc; điều quan trọng là khám gan định kỳ theo hẹn của bác sĩ chuyên khoa để phát hiện sớm lúc cần điều trị. Con vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, nôn nhiều hoặc li bì thì đưa đi khám ngay. Cả nhà chưa có miễn dịch nên xét nghiệm và tiêm vắc xin viêm gan B.

  • Tiêm viêm gan B sơ sinh

    Mọi trẻ sơ sinh ở Việt Nam được tiêm miễn phí một mũi vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trong 28 ngày đầu. Tiêm sớm là để chặn virus lây từ mẹ sang con lúc sinh, vì trẻ nhiễm lúc này có khoảng 8–9 trên 10 khả năng mang bệnh mạn tính suốt đời. Sau mũi sơ sinh, con cần thêm 3 mũi có thành phần viêm gan B khi đủ 2, 3 và 4 tháng tuổi. Nếu mẹ mang virus viêm gan B, con cần cả vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B ngay sau sinh, trong 24 giờ đầu.

  • Vắc xin cho sinh viên

    Trước khi con vào đại học, bố mẹ và con nên rà lại sổ tiêm chủng rồi tiêm bù những mũi còn thiếu. Các vắc xin thường được tư vấn cho tuổi 18–24 là: viêm gan B (nếu xét nghiệm chưa có miễn dịch), sởi-quai bị-rubella đủ 2 mũi, thủy đậu nếu chưa mắc và chưa tiêm, HPV cho cả nam và nữ, cúm mỗi năm, não mô cầu khi ở ký túc xá, và mũi nhắc uốn ván-bạch hầu. Hầu hết là vắc xin dịch vụ, tiêm theo tư vấn của bác sĩ ở cơ sở tiêm chủng. Bị chó mèo cắn, cào thì rửa vết thương và đi tiêm phòng dại ngay trong ngày.

  • Bị kim tiêm đâm

    Khi con bị kim tiêm vứt bỏ đâm vào da, rửa ngay chỗ bị đâm dưới vòi nước chảy với xà phòng, không nặn, không chà, không mút, rồi băng lại và đưa con đến cơ sở y tế ngay trong ngày. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ HIV, viêm gan B, viêm gan C, uốn ván và quyết định có cần thuốc dự phòng hay tiêm phòng không. Thuốc dự phòng HIV có hiệu quả nhất khi bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng trong 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ, nên đừng chờ xem có triệu chứng gì không. Nguy cơ lây bệnh từ kim vứt bỏ nhìn chung thấp, nhưng con vẫn cần được khám và xét nghiệm theo dõi.

  • Tiêm chủng trước khi du học

    Trước khi đi du học, con nên rà sổ tiêm chủng và đọc kỹ yêu cầu của trường, của nước sẽ đến, rồi đi tư vấn tiêm chủng ít nhất 1–2 tháng trước ngày bay, vì một số vắc xin cần nhiều mũi cách nhau vài tuần đến vài tháng. Các mũi hay được yêu cầu hoặc khuyên tiêm là sởi-quai bị-rubella đủ 2 mũi, thủy đậu, viêm gan B, não mô cầu, uốn ván-bạch hầu, cúm và HPV; một số nước còn yêu cầu xét nghiệm lao hoặc giấy chứng nhận tiêm sốt vàng. Ở nước ngoài, khi cấp cứu hãy gọi số cấp cứu của nước đó; ở Việt Nam là 115 hoặc 113.

  • Tiêm HPV

    Vắc xin HPV phòng các loại virus HPV gây ung thư cổ tử cung, một số ung thư khác và mụn cóc sinh dục. Thời điểm tốt nhất là từ 9 đến 14 tuổi, trước khi con có quan hệ tình dục; ở tuổi này con thường chỉ cần 2 mũi, từ 15 tuổi thường cần 3 mũi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm. Vắc xin an toàn, phản ứng hay gặp là đau chỗ tiêm và chóng mặt, ngất nhẹ ở tuổi thiếu niên, nên con cần ngồi nghỉ sau tiêm. Bé trai cũng có thể tiêm.

Chủ đề khác