Sơ cứu và an toàn

Trẻ bị kim tiêm đâm phải: sơ cứu và đi khám trong ngày

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Khi con bị kim tiêm vứt bỏ đâm vào da, rửa ngay chỗ bị đâm dưới vòi nước chảy với xà phòng, không nặn, không chà, không mút, rồi băng lại và đưa con đến cơ sở y tế ngay trong ngày. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ HIV, viêm gan B, viêm gan C, uốn ván và quyết định có cần thuốc dự phòng hay tiêm phòng không. Thuốc dự phòng HIV có hiệu quả nhất khi bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng trong 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ, nên đừng chờ xem có triệu chứng gì không. Nguy cơ lây bệnh từ kim vứt bỏ nhìn chung thấp, nhưng con vẫn cần được khám và xét nghiệm theo dõi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Chỗ bị đâm chảy máu nhiều, ấn chặt liên tục mà máu vẫn không cầm.
  • Kim gãy và còn mắc lại trong da, hoặc vết đâm sâu ở mắt, mặt, cổ.
  • Con bị người khác cố ý đâm bằng kim tiêm: đưa con đi khám ngay và gọi 113 báo công an.
  • Con bị kim đâm rồi lơ mơ, khó thở, nôn nhiều, hoặc nghi trong bơm tiêm có thuốc, chất ma túy đã bơm vào người con.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mọi vết kim tiêm đã dùng đâm thủng da, dù nhỏ, không chảy máu: đến cơ sở y tế ngay trong ngày, tốt nhất trong vài giờ đầu.
  • Máu hoặc dịch từ kim, bơm tiêm bắn vào mắt, miệng, hoặc vào vết xước, vết loét trên da con.
  • Con chưa tiêm đủ các mũi viêm gan B hoặc uốn ván, hoặc bố mẹ không nhớ, không tìm thấy sổ tiêm chủng.
  • Vài ngày sau, chỗ bị đâm sưng, đỏ, nóng, đau tăng, chảy mủ hoặc con sốt.
  • Trong những tuần sau, con sốt, nổi ban, nổi hạch, mệt nhiều, vàng da, vàng mắt: báo bác sĩ đang theo dõi con.

Sơ cứu ngay khi con bị đâm

  • Giữ bình tĩnh và trấn an con. Con thường sợ bị mắng hơn là đau, nên đừng la hét hay trách con lúc này.
  • Rửa ngay chỗ bị đâm dưới vòi nước sạch đang chảy với xà phòng. Nếu không có nước, lau sạch bằng dung dịch rửa tay sẵn có.
  • Không nặn, không bóp, không chà xát chỗ bị đâm, không đưa lên miệng mút.
  • Không ngâm hay đổ nước tẩy Javel, dung dịch sát khuẩn mạnh lên vết thương; những chất này làm tổn thương da thêm mà không giúp phòng bệnh.
  • Nếu máu, dịch bắn vào mắt, xả nước sạch liên tục; vào miệng thì nhổ ra và súc miệng nhiều lần bằng nước.
  • Lau khô và che vết thương bằng băng dán hoặc gạc sạch.
  • Đưa con đến cơ sở y tế ngay trong ngày, mang theo sổ tiêm chủng của con.

Con có thể bị lây bệnh gì

Kim tiêm vứt ở công viên, bãi cỏ, bãi đất trống, bãi rác hay bờ sông có thể đã dính máu của người khác. Ba bệnh bác sĩ lo nhất là viêm gan B, viêm gan C và HIV. Trên thế giới, các ca lây bệnh sau khi trẻ bị kim vứt bỏ đâm được ghi nhận rất ít, nên nguy cơ nhìn chung thấp. Dù vậy, không ai biết kim đó của ai và đã dùng lúc nào, nên con vẫn cần được khám.

Vết đâm làm thủng da cũng có thể nhiễm khuẩn thông thường hoặc uốn ván, nhất là khi kim bẩn đất cát.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con bị đâm lúc nào, ở đâu, kim còn dính máu không, vết đâm sâu hay nông, và xem sổ tiêm chủng. Con thường được lấy máu xét nghiệm ngay để làm mốc, rồi hẹn xét nghiệm lại sau một thời gian để chắc chắn con không bị nhiễm.

Viêm gan B: phần lớn trẻ đã được tiêm phòng trong chương trình Tiêm chủng mở rộng. Nếu con chưa tiêm đủ hoặc không rõ, bác sĩ có thể tiêm vắc xin, có khi kèm kháng thể viêm gan B, càng sớm càng tốt, tốt nhất trong 24 giờ.

HIV: tùy mức nguy cơ, bác sĩ quyết định con có cần uống thuốc dự phòng sau phơi nhiễm hay không. Nếu cần, con uống liên tục 28 ngày theo đơn, và thuốc chỉ hiệu quả khi bắt đầu sớm, không muộn hơn 72 giờ sau khi bị đâm. Viêm gan C chưa có vắc xin hay thuốc dự phòng; bác sĩ theo dõi bằng xét nghiệm, nếu nhiễm thì hiện nay có thuốc điều trị.

Uốn ván: bác sĩ xem con đã tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván chưa và quyết định có cần tiêm nhắc không.

Xử lý cây kim còn lại

Không cần mang kim đến cơ sở y tế; xét nghiệm kim thường không giúp bác sĩ quyết định. Đừng để con hay ai khác cầm vào kim, và không cố đậy nắp kim lại.

Nếu cần dọn, người lớn dùng kẹp gắp, gắp phần thân bơm tiêm, đầu kim hướng xa người, bỏ vào chai nhựa cứng có nắp vặn, đậy chặt rồi bỏ vào thùng rác. Nếu thấy nhiều kim tiêm ở nơi trẻ chơi, báo cho tổ dân phố, UBND xã, phường hoặc công an để thu gom.

Dạy con phòng bị kim đâm

  • Dặn con không bao giờ nhặt, cầm hay chơi với kim tiêm, bơm tiêm, kể cả khi đã đậy nắp; thấy kim thì đứng xa và gọi người lớn.
  • Cho con đi dép, giày khi chơi ở bãi cỏ, bãi cát, bờ sông, khu đất trống.
  • Nhìn kỹ khu vui chơi trước khi cho trẻ nhỏ chơi, nhất là chỗ có bụi rậm, góc khuất.
  • Trong nhà có người phải tiêm insulin hay thuốc khác, cất kim, bút tiêm trên cao và bỏ kim đã dùng vào hộp cứng có nắp.
  • Tiêm chủng cho con đủ các mũi viêm gan B và uốn ván theo lịch.

Chăm sóc con tại nhà

  • Sau khi khám, cho con đi học, sinh hoạt bình thường; con không lây bệnh cho bạn bè qua chơi đùa, ăn uống cùng.
  • Nếu con được kê thuốc dự phòng, cho con uống đúng giờ và đủ ngày; báo bác sĩ nếu con nôn ra thuốc hoặc có tác dụng phụ làm con không uống được.
  • Giữ lịch hẹn xét nghiệm lại, kể cả khi con hoàn toàn khỏe.
  • Thay băng, giữ vết thương sạch, khô cho đến khi lành.
  • Nói chuyện nhẹ nhàng với con về chuyện đã xảy ra. Nếu con lo lắng, sợ hãi kéo dài, hỏi bác sĩ cách giải thích cho con hiểu theo tuổi.

Hiểu lầm thường gặp

Phải nặn thật mạnh cho máu chảy ra hết thì mới an toàn.
Hướng dẫn hiện nay khuyên không nặn, không chà chỗ bị đâm, chỉ rửa ngay dưới vòi nước với xà phòng rồi đi khám.
Đổ cồn, nước tẩy hay ngâm muối thật lâu sẽ diệt hết virus.
Các dung dịch mạnh chỉ làm tổn thương da thêm. Điều giúp phòng bệnh là rửa sạch và đến cơ sở y tế sớm.
Kim đã khô, để lâu ngoài trời thì không cần đi khám.
Nguy cơ thấp nhưng không bằng không, và một số biện pháp dự phòng chỉ hiệu quả trong 72 giờ đầu. Hãy đưa con đi khám trong ngày.
Đợi xem vài hôm con có sốt, có bị gì không rồi mới đi khám.
Nhiễm HIV hay viêm gan thường không gây triệu chứng ngay. Chờ triệu chứng là bỏ lỡ thời gian dự phòng.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị kim tiêm đâm có bị nhiễm HIV không?

Nguy cơ từ kim vứt bỏ nhìn chung thấp, nhưng không thể biết chắc. Rửa vết thương, đưa con đi khám ngay trong ngày để bác sĩ đánh giá và quyết định có cần thuốc dự phòng không.

+Bị kim tiêm đâm bao lâu thì phải đi khám?

Càng sớm càng tốt, nên đi ngay trong ngày. Thuốc dự phòng HIV hiệu quả nhất khi bắt đầu trong 24 giờ và không nên muộn hơn 72 giờ; vắc xin viêm gan B cũng nên tiêm sớm nếu con chưa tiêm đủ.

+Con đã tiêm đủ viêm gan B thì có cần đi khám không?

Vẫn cần, vì bác sĩ còn phải đánh giá nguy cơ HIV, viêm gan C, uốn ván và hẹn xét nghiệm theo dõi. Mang sổ tiêm chủng theo để bác sĩ xem.

+Bị kim tiêm đâm có nên nặn máu ra không?

Không nên nặn hay chà. Rửa ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng, băng lại và đi khám.

+Có cần mang cây kim đi xét nghiệm không?

Thường không cần. Đừng để con cầm lại kim; người lớn dùng kẹp gắp bỏ vào chai nhựa cứng có nắp.

Nguồn tham khảo

  1. Guidelines for HIV post-exposure prophylaxis (2024) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Post-exposure prophylaxis to prevent HIV infection: joint WHO/ILO guidelines — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO)
  3. HIV and AIDS — NHS (Anh)
  4. Hepatitis B — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị viêm gan B

    Phần lớn trẻ bị viêm gan B ở Việt Nam nhiễm virus từ mẹ lúc sinh, và trẻ nhiễm càng nhỏ càng dễ thành viêm gan B mạn, mang virus kéo dài nhiều năm. Đa số trẻ vẫn khỏe, đi học, chơi thể thao bình thường và nhiều trẻ chưa cần dùng thuốc; điều quan trọng là khám gan định kỳ theo hẹn của bác sĩ chuyên khoa để phát hiện sớm lúc cần điều trị. Con vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, nôn nhiều hoặc li bì thì đưa đi khám ngay. Cả nhà chưa có miễn dịch nên xét nghiệm và tiêm vắc xin viêm gan B.

  • Tiêm uốn ván khi bị thương

    Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi mở sổ tiêm chủng. Con cần đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm uốn ván nếu con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc vết thương bẩn, sâu mà mũi gần nhất đã quá 5 năm (vết sạch, nhỏ là quá 10 năm). Con chưa tiêm đủ mà vết thương bẩn thì có thể cần cả vắc xin và huyết thanh hay globulin kháng uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con cứng hàm, khó nuốt, co cứng cơ hoặc khó thở.

  • Vết đứt tay, trầy xước

    Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

  • Cầm máu vết thương

    Cách cầm máu tốt nhất cho gần như mọi vết thương là ấn chặt trực tiếp: đặt gạc, khăn sạch hoặc áo sạch lên vết thương, ấn mạnh liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem; máu thấm qua thì đặt thêm lớp mới lên trên. Không rắc thuốc lào, bột cà phê, tro bếp, nhọ nồi hay đắp lá lên vết thương, và không buộc garô cho vết thương thông thường. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia, vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt, vết thương ở cổ, ngực, bụng, hoặc con tái nhợt, vã mồ hôi, lả đi.

  • Phòng HIV cho người trẻ

    HIV lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn hay miệng không dùng bao cao su và qua dùng chung kim tiêm; không lây qua ôm, hôn, ăn uống chung hay dùng chung nhà vệ sinh. Cách phòng chính là bao cao su mọi lần, không dùng chung kim tiêm, và với người có nguy cơ cao là PrEP: thuốc uống trước khi phơi nhiễm, có hiệu quả khoảng 99% khi dùng đúng, hiện có tại nhiều cơ sở y tế ở Việt Nam. Nếu vừa có nguy cơ, như quan hệ không được bảo vệ, bao cao su rách hoặc bị xâm hại, hãy đến cơ sở y tế ngay: thuốc dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) nên bắt đầu trong 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ.

  • Uốn ván

    Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật và vào cơ thể qua vết thương, nhất là vết đâm sâu, vết thương bẩn, vết cắn, vết bỏng. Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi xem sổ tiêm: con chưa tiêm đủ mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc vết thương bẩn mà mũi gần nhất đã quá 5 năm (vết sạch là quá 10 năm), thì đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm vắc xin hay huyết thanh. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con cứng hàm, khó há miệng, khó nuốt, co cứng cơ, khó thở hoặc co giật.

Chủ đề khác