Trầm cảm tuổi teen có phải uống thuốc không: khi nào cần và cần lưu ý gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Không phải em nào bị trầm cảm cũng cần uống thuốc. Với trẻ dưới 18 tuổi, trị liệu tâm lý (trò chuyện với chuyên gia) và thay đổi sinh hoạt là cách chữa chính; thuốc chống trầm cảm thường không được dùng riêng lẻ, mà chỉ được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc thêm bên cạnh trị liệu khi trầm cảm ở mức vừa hoặc nặng. Thuốc cần vài tuần mới có tác dụng, phải được bác sĩ hẹn khám lại sát trong những tuần đầu và không được tự ý ngừng. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy ở bên con, cất thuốc và vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc tự làm đau mình: ở bên con, không để con một mình, cất hết thuốc (kể cả thuốc của con) và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
- Con đã uống nhiều thuốc hơn liều bác sĩ dặn, hoặc uống thuốc của người khác, kể cả khi con trông vẫn bình thường: gọi 115 hoặc 113, mang theo vỏ hộp thuốc.
- Sau khi bắt đầu thuốc hoặc đổi liều, con đột nhiên kích động, bồn chồn không ngồi yên được, nói đến chuyện chết nhiều hơn trước.
- Con sốt, run, vã mồ hôi, bồn chồn và lơ mơ, lú lẫn cùng một lúc trong thời gian đang dùng thuốc.
- Con nghe thấy, nhìn thấy những thứ người khác không thấy, hoặc nói những điều rất lạ, không giống con thường ngày.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con buồn, trống rỗng hoặc cáu gắt gần như cả ngày, hầu hết các ngày, từ 2 tuần trở lên mà chưa được khám.
- Con đang trị liệu tâm lý nhưng sau vài tuần không đỡ, hoặc nặng hơn: bỏ ăn, mất ngủ, không đi học được.
- Đang dùng thuốc mà con nổi mẩn đỏ, hoặc chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, buồn ngủ cùng lúc: gọi bác sĩ ngay trong ngày.
- Đang dùng thuốc mà con phấn khích quá mức, nói nhanh, nói nhiều, ngủ rất ít mà không thấy mệt: báo bác sĩ ngay trong ngày.
- Tác dụng phụ như đau bụng, khó ngủ, cáu kỉnh kéo dài làm con muốn bỏ thuốc: báo bác sĩ thay vì tự ngừng.
Khi nào trầm cảm cần đến thuốc
Bác sĩ chọn cách chữa dựa vào mức độ trầm cảm (nhẹ, vừa hay nặng), thời gian con đã bị, tuổi của con và hoàn cảnh gia đình. Với trầm cảm nhẹ, bước đầu thường là theo dõi sát, hướng dẫn cả nhà, giúp con giữ nếp ngủ, ăn, vận động, và trị liệu tâm lý nếu cần. Bác sĩ có thể hẹn gặp con hằng tuần để xem tiến triển.
Với trẻ dưới 18 tuổi, các hướng dẫn chính thống không khuyên dùng thuốc chống trầm cảm như cách chữa duy nhất. Khi trầm cảm ở mức vừa hoặc nặng, hoặc trị liệu một thời gian mà không đỡ, bác sĩ chuyên khoa có thể kê thêm thuốc bên cạnh trị liệu. Nghiên cứu cho thấy ở tuổi teen bị trầm cảm nặng, kết hợp trị liệu nhận thức hành vi (CBT) với thuốc cho kết quả tốt nhất. Loại thuốc và liều do bác sĩ quyết định, bố mẹ không tự mua thuốc cho con.
Trị liệu tâm lý gồm những gì
- Trị liệu nhận thức hành vi (CBT): giúp con nhận ra những ý nghĩ tiêu cực, sai lệch về bản thân và học cách đối phó với căng thẳng. Thường có số buổi nhất định và bài tập về nhà.
- Trị liệu liên cá nhân cho tuổi teen: giúp con xử lý chuyện bạn bè, gia đình, những thay đổi lớn như chuyển trường, bố mẹ chia tay, mất người thân.
- Trị liệu gia đình: cả nhà cùng học cách hiểu nhau, giảm căng thẳng và hỗ trợ con.
- Nên hỏi rõ người trị liệu đã được đào tạo về phương pháp nào cho trẻ vị thành niên. Trị liệu cũng cần thời gian; đừng bỏ dở sau vài buổi.
Nếu bác sĩ kê thuốc: bố mẹ cần biết
- Thuốc thường cần 4–6 tuần mới thấy rõ tác dụng. Lúc đầu bác sĩ cho liều thấp rồi tăng dần; có khi phải đổi sang thuốc khác mới hợp.
- Trong những tuần đầu và mỗi lần đổi liều, một số ít trẻ và người dưới 25 tuổi có thể có ý nghĩ tự hại nhiều hơn. Vì vậy bác sĩ sẽ hẹn khám lại sát. Bố mẹ hãy để ý lời nói, hành vi của con và báo bác sĩ ngay khi thấy khác lạ.
- Tác dụng phụ hay gặp nhất là đau bụng, thường giảm dần. Có thể có khô miệng, táo bón hoặc tiêu chảy, đổ mồ hôi, khó ngủ, đau đầu, thay đổi ăn uống, cáu kỉnh, bồn chồn.
- Không tự ngừng thuốc, kể cả khi con đã thấy khỏe. Khi đến lúc ngừng, bác sĩ sẽ giảm liều từ từ trong nhiều tuần để tránh khó chịu do ngừng thuốc.
- Không uống rượu bia khi đang dùng thuốc. Không tự cho con dùng thêm thuốc khác, kể cả thuốc giảm đau, thuốc bắc hay sản phẩm "an thần", khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
- Bố mẹ giữ thuốc và đưa cho con đúng liều mỗi ngày, cất phần còn lại ở nơi con không lấy được.
Chuyện "cảnh báo hộp đen" bố mẹ hay đọc trên mạng
Từ năm 2004, cơ quan quản lý thuốc của Mỹ yêu cầu thuốc chống trầm cảm có cảnh báo về ý nghĩ tự tử ở trẻ em và vị thành niên. Theo tổng hợp các nghiên cứu được dùng để ra cảnh báo này, khoảng 4 trên 100 trẻ dùng thuốc có ý nghĩ hoặc hành vi tự tử, so với khoảng 2 trên 100 trẻ không dùng thuốc; không có trẻ nào tử vong do tự tử trong các nghiên cứu đó.
Mục đích của cảnh báo là nhắc bố mẹ và bác sĩ theo dõi sát, hỏi con thường xuyên về ý nghĩ tự hại, không phải để cấm thuốc. Trầm cảm không được chữa cũng là một nguy cơ lớn. Bố mẹ hãy hỏi bác sĩ về lợi ích và rủi ro của từng lựa chọn cho con mình.
Nếu em đang đọc bài này
Nếu em được bác sĩ kê thuốc, đó không có nghĩa em yếu đuối hay "bị điên". Thuốc chỉ là một phần, cùng với trị liệu và những người ở bên em. Hãy kể thật với bác sĩ về tác dụng phụ, và nếu em có ý nghĩ làm hại bản thân, nói ngay với bố mẹ, bác sĩ hoặc người lớn em tin.
Em có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7; dành cho trẻ dưới 16 tuổi). Nếu em đã là sinh viên, hãy tìm đến bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Khi thấy mình không an toàn, gọi 115 hoặc 113, hoặc đến ngay khoa cấp cứu gần nhất.
Chăm sóc con tại nhà
- Đưa con đi khám đúng hẹn, nhất là trong 1–2 tháng đầu dùng thuốc; ghi lại tâm trạng, giấc ngủ và tác dụng phụ để kể với bác sĩ.
- Bố mẹ giữ thuốc, đưa con đúng liều mỗi ngày; cất thuốc của cả nhà ở nơi khóa được.
- Hỏi con thường xuyên, bình tĩnh: "Dạo này con có lúc nào nghĩ đến chuyện làm hại mình không?" Hỏi như vậy không gieo ý nghĩ cho con.
- Giữ giờ ngủ, giờ ăn đều; khuyến khích con ra ngoài trời và vận động nhẹ mỗi ngày.
- Giảm bớt học thêm và áp lực điểm số trong thời gian con điều trị; báo giáo viên chủ nhiệm nếu con đồng ý.
- Bố mẹ cũng cần người để tâm sự. Có thể gọi Tổng đài 111 để được tư vấn cách hỗ trợ con.
Hiểu lầm thường gặp
- Uống thuốc chống trầm cảm sẽ bị nghiện, phải uống cả đời.
- Thuốc chống trầm cảm không gây nghiện như ma túy. Thuốc thường được dùng trong một thời gian rồi giảm dần theo hướng dẫn của bác sĩ. Ngừng đột ngột có thể gây khó chịu, nên việc ngừng phải có bác sĩ hướng dẫn.
- Trầm cảm chỉ cần uống thuốc là khỏi, không cần nói chuyện với ai.
- Với tuổi teen, trị liệu tâm lý là nền tảng. Thuốc, khi cần, được dùng cùng trị liệu và sự hỗ trợ của gia đình, nhà trường.
- Thuốc làm con thành người khác, đờ đẫn.
- Khi đúng thuốc, đúng liều, mục tiêu là giúp con trở lại là chính mình: ngủ được, học được, vui được. Nếu con thấy mình đờ đẫn hoặc khác lạ, báo bác sĩ để điều chỉnh.
- Con thấy khỏe rồi thì tự bỏ thuốc cũng được.
- Thấy khỏe thường là nhờ thuốc đang có tác dụng. Bỏ ngang dễ khiến bệnh quay lại hoặc gây khó chịu do ngừng thuốc. Hãy hỏi bác sĩ trước.
Bố mẹ hay hỏi
+Trầm cảm nhẹ có cần uống thuốc không?
Thường là không. Với trẻ vị thành niên bị trầm cảm nhẹ, bác sĩ hay bắt đầu bằng theo dõi sát, trị liệu tâm lý và thay đổi sinh hoạt; thuốc chỉ được cân nhắc khi bệnh nặng hơn hoặc không đỡ.
+Thuốc chống trầm cảm bao lâu thì có tác dụng?
Thường cần khoảng 4–6 tuần mới thấy rõ, có khi lâu hơn. Đừng nản và đừng tự tăng liều; hãy kể với bác sĩ ở mỗi lần tái khám.
+Con đang dùng thuốc mà nói muốn chết thì làm sao?
Ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật nguy hiểm. Nếu nguy hiểm trước mắt, gọi 115 hoặc 113; nếu không, liên hệ bác sĩ của con ngay trong ngày hoặc gọi Tổng đài 111.
+Uống thuốc chống trầm cảm bao lâu thì được ngừng?
Bác sĩ thường cho dùng tiếp nhiều tháng sau khi con đã khỏe lại để tránh bệnh quay lại, rồi giảm liều từ từ. Thời gian cụ thể do bác sĩ quyết định cho từng em.
+Có thể tự mua thuốc chống trầm cảm cho con không?
Không. Thuốc chống trầm cảm chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, có hẹn tái khám để theo dõi tác dụng phụ và ý nghĩ tự hại.
Nguồn tham khảo
- Depression in Children and Teens: Treatment Options — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Antidepressants — NHS (Anh)
- Mental Health Medications — Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH)
- Teen Depression: More Than Just Moodiness — Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Con có ý định tự làm hại bản thân
Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.
- Khi nào đưa con đi khám tâm lý
Nên đưa con đi khám tâm lý khi những thay đổi về cảm xúc hay hành vi của con kéo dài nhiều tuần, làm con hoặc cả nhà khổ sở, hoặc cản trở việc học, việc sinh hoạt ở nhà và quan hệ với bạn bè. Ví dụ: buồn bã hay cáu gắt gần như cả ngày từ 2 tuần, lo sợ đến mức không dám đi học, mất ngủ kéo dài, học sa sút rõ, thu mình, nhịn ăn, tự làm đau mình. Bố mẹ có thể bắt đầu từ bác sĩ nhi hoặc bác sĩ gia đình, phòng tư vấn tâm lý của trường, hoặc khoa tâm lý, tâm thần ở bệnh viện. Nếu con nói muốn chết, muốn làm hại mình hoặc người khác, hoặc có hành vi nguy hiểm, cần giúp ngay: ở bên con, gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Trầm cảm có nên nghỉ học
Con bị trầm cảm thường không cần nghỉ học hẳn. Giữ con gắn với trường, với lịch học được giảm tải và sự hỗ trợ của thầy cô, thường tốt hơn để con ở nhà dài ngày, vì càng nghỉ lâu con càng khó quay lại. Nghỉ ngắn ngày có thể cần khi con đang có ý nghĩ tự hại, không ăn ngủ được hoặc đang điều trị tích cực, và việc này nên do bác sĩ cùng gia đình quyết định. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)
Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một cách trị liệu bằng trò chuyện: người trị liệu giúp con nhận ra những suy nghĩ làm con sợ hãi, buồn bã, rồi tập nghĩ và làm khác đi từng bước nhỏ. Đây là một trong những liệu pháp có nhiều bằng chứng nhất cho lo âu, trầm cảm, ám ảnh cưỡng chế và sang chấn ở trẻ em, tuổi teen. Liệu trình thường có số buổi giới hạn, khoảng 5–15 buổi, kèm bài tập ở nhà giữa các buổi. Hãy tìm người được đào tạo CBT qua bác sĩ, bệnh viện có khoa tâm lý hoặc tâm thần nhi; nếu con nói muốn chết hay tự làm hại, ở bên con và gọi 115 hoặc 113.
- Trầm cảm ở sinh viên
Sinh viên bị trầm cảm thường buồn, trống rỗng hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với mọi thứ, mệt, ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ, bỏ lớp, ít liên lạc với gia đình, kéo dài từ 2 tuần trở lên. Trầm cảm là bệnh chữa được: hãy giúp con gặp bác sĩ, bác sĩ tâm thần hoặc phòng tư vấn tâm lý của trường. Tổng đài 111 dành cho trẻ em dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, đường trợ giúp chính là bác sĩ và dịch vụ tư vấn của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc nhờ người ở gần đến với con ngay.
Chủ đề khác