Giữ an toàn cho trẻ khi nắng nóng gay gắt: việc cần làm mỗi ngày
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Trong đợt nắng nóng, trẻ nhỏ mất nước và bị say nóng nhanh hơn người lớn vì cơ thể điều hòa nhiệt kém và không tự biết đòi uống. Hãy giữ con trong nhà hoặc bóng râm từ khoảng 10 giờ đến 16 giờ, cho uống nước đều trước khi khát (trẻ dưới 6 tháng chỉ cần bú mẹ hoặc sữa công thức nhiều hơn, không cho uống nước), mặc đồ mỏng sáng màu, đóng rèm ban ngày và không bao giờ để con một mình trong ô tô. Con lơ mơ, nói lẫn lộn, co giật, ngất, người nóng ran từ 40°C, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu: gọi 115 hoặc 113 và làm mát con ngay trong lúc chờ.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con lơ mơ, nói lẫn lộn, cư xử khác thường, co giật, ngất hoặc không tỉnh khi gọi.
- Người con nóng ran, nhiệt độ từ 40°C trở lên, da đỏ khô hoặc vẫn vã mồ hôi.
- Đã đưa vào chỗ mát, làm mát và cho uống 30 phút mà con không đỡ, hoặc mệt hơn.
- Con nôn liên tục không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu (trẻ nhỏ không có tã ướt).
- Trẻ nhỏ li bì, mềm nhũn, bỏ bú, thở nhanh trong ngày nóng.
- Con bị bỏ quên trong ô tô đóng kín, dù chỉ ít phút, kể cả khi con có vẻ ổn.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đau đầu, buồn nôn, mệt kéo dài đến hôm sau dù đã được làm mát và nghỉ ngơi.
- Con đi tiểu ít, nước tiểu vàng sẫm, môi khô, khát nhiều.
- Chuột rút nhiều, đau cơ dữ dội, hoặc nước tiểu sẫm như nước trà sau buổi tập ngoài nắng.
- Trẻ dưới 1 tuổi quấy khóc, bú kém, nổi rôm sảy nhiều trong đợt nóng.
- Con bị hen, bệnh tim, bệnh thận hoặc bệnh mạn tính khác mà thấy mệt, khó thở hơn trong đợt nóng.
Vì sao nắng nóng nguy hiểm với trẻ
Cơ thể trẻ điều hòa nhiệt kém hơn người lớn, ra mồ hôi ít hơn, và trẻ nhỏ không biết tự tìm chỗ mát hay đòi uống nước. Mất nước ở trẻ có thể nặng nhanh. Trẻ dưới 5 tuổi, trẻ có bệnh tim, phổi, thận, hen, trẻ đang sốt, tiêu chảy, và học sinh tập thể thao ngoài trời là những nhóm dễ bị nhất. Phụ nữ mang thai cũng chịu ảnh hưởng nhiều trong đợt nóng.
Ở Việt Nam, những đợt nắng nóng gay gắt thường gặp từ khoảng tháng 5 đến tháng 8 ở miền Bắc và miền Trung, nhất là những ngày có gió Lào, và các đợt nóng ẩm ở miền Nam. Độ ẩm cao làm mồ hôi khó bay hơi, nên trời vừa nóng vừa ẩm còn nguy hiểm hơn con số nhiệt độ cho thấy.
Giữ nhà mát cho con
- Ban ngày đóng cửa sổ, kéo rèm phía có nắng; mở cửa thông gió vào buổi tối và ban đêm khi ngoài trời đã mát hơn.
- Cho con chơi, ngủ ở phòng mát nhất nhà; tầng thấp thường mát hơn tầng áp mái.
- Quạt giúp khi nhiệt độ phòng dưới khoảng 35°C. Khi phòng nóng hơn, quạt chỉ thổi hơi nóng và làm mất nước nhanh hơn; không hướng quạt thẳng vào người con, và đặt quạt xa tầm tay trẻ.
- Nếu dùng điều hòa, để mát nhẹ khoảng 25–28°C, không để hơi lạnh thổi thẳng vào con; giữ con ở chỗ có điều hòa trong những giờ nóng nhất.
- Nếu nhà không có điều hòa hoặc hay mất điện, lên kế hoạch trước: nơi nào gần nhà mát hơn để đưa con đến trong giờ nóng nhất.
- Ga trải giường, quần áo bằng cotton mỏng, thoáng giúp con đỡ nóng và đỡ rôm sảy khi ngủ.
Ăn uống và quần áo trong những ngày nóng
Cho con uống nước đều đặn suốt ngày, trước khi con kêu khát; mang theo bình nước khi ra ngoài. Trẻ dưới 6 tháng bú mẹ hoàn toàn thì cho bú nhiều lần hơn, không cho uống nước; trẻ bú sữa công thức thì cho thêm cữ sữa pha đúng hướng dẫn. Mẹ đang cho con bú cũng cần uống nhiều nước hơn. Tránh nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực và đồ uống có caffeine.
Mặc cho con quần áo rộng, mỏng, sáng màu, một lớp vải thấm mồ hôi; đội mũ rộng vành khi ra ngoài. Không ủ ấm, quấn chặt trẻ nhỏ trong ngày nóng. Tắm nước mát hoặc lau người, xịt nước mát giúp con hạ nhiệt nhanh.
Ra ngoài, đi học, chơi thể thao
- Tránh cho con ở ngoài nắng từ khoảng 10 giờ đến 16 giờ; đưa con đi chơi, đi khám vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
- Khi chơi, tập ngoài trời, cứ khoảng 15–20 phút cho con nghỉ trong bóng râm và uống nước; ngày quá nóng thì hoãn hoặc chuyển vào trong nhà.
- Tuần đầu của đợt nóng, tăng dần thời gian và cường độ tập vì cơ thể cần thời gian để quen nóng.
- Dặn con lớn được phép dừng tập, xin nghỉ khi thấy chóng mặt, buồn nôn, đau đầu; nói với thầy cô nếu con có bệnh mạn tính.
- Không bao giờ để trẻ một mình trong ô tô, kể cả vài phút và khi đã hé cửa kính; khóa xe khi đỗ để trẻ không tự trèo vào.
- Đi bơi để giải nhiệt thì luôn có người lớn trông sát con.
Nhận ra con đang bị say nóng
Kiệt sức do nóng: con mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, khát, vã mồ hôi, da tái ẩm, có khi chuột rút; con vẫn tỉnh và trả lời được. Đưa con vào chỗ mát, cởi bớt quần áo, lau người bằng khăn ướt và quạt, cho uống nước hoặc oresol pha đúng hướng dẫn từng ngụm; con thường đỡ trong khoảng 30 phút.
Sốc nhiệt là cấp cứu: con lơ mơ, nói lẫn lộn, co giật, ngất, người nóng ran từ khoảng 40°C. Gọi 115 hoặc 113 ngay, dội nước mát khắp người, phủ khăn ướt và quạt mạnh, chườm túi đá bọc khăn ở cổ, nách, bẹn, và tiếp tục làm mát trên đường đến viện. Không cho con uống thuốc hạ sốt, vì thuốc không làm hạ thân nhiệt khi bị sốc nhiệt; con lơ mơ thì không đổ nước vào miệng.
Chăm sóc con tại nhà
- Xem dự báo thời tiết mỗi sáng trong đợt nóng để sắp xếp giờ ra ngoài và giờ tập của con.
- Chuẩn bị sẵn trong nhà: vài gói oresol, nhiệt kế, khăn để làm ướt, bình nước, quạt tay và số điện thoại cơ sở y tế gần nhất.
- Đặt giờ nhắc con uống nước; để ý màu nước tiểu, vàng nhạt là con uống đủ.
- Kiểm tra nhiệt độ phòng con ngủ; sờ gáy, ngực con, nếu ướt mồ hôi và nóng thì bớt áo, cho con sang chỗ mát hơn.
- Không cho trẻ nhỏ uống thuốc khi thấy con nóng người mà chưa hỏi bác sĩ; trước hết đưa con vào chỗ mát và cho bú, uống.
- Khi trời nóng mà không khí cũng ô nhiễm, ưu tiên giữ con mát trước.
- Không cạo gió, xoa dầu nóng, không cho uống rượu, cà phê hay nước tăng lực khi con mệt vì nóng.
Hiểu lầm thường gặp
- Trẻ sơ sinh ngày nóng cần cho uống thêm nước lọc.
- Trẻ dưới 6 tháng chỉ cần bú mẹ hoặc sữa công thức nhiều hơn. Cho uống nước lọc có thể làm bé bú ít đi và không an toàn ở tuổi này.
- Bật quạt thổi thẳng vào con là cách làm mát tốt nhất.
- Khi phòng quá nóng, quạt chỉ thổi hơi nóng và làm mất nước nhanh hơn. Hãy đưa con vào chỗ mát, làm ướt da rồi mới quạt.
- Đi nắng về không được tắm ngay, dễ cảm.
- Tắm nước mát sau khi con đã nghỉ một chút giúp hạ nhiệt cơ thể. Điều cần tránh là để con nóng bức kéo dài.
- Con kêu khát mới cần uống.
- Khi đã khát, cơ thể đã thiếu nước. Trẻ nhỏ thường không tự đòi uống, nên bố mẹ chủ động cho uống đều.
Bố mẹ hay hỏi
+Nắng nóng có cho trẻ ra ngoài chơi được không?
Được, nhưng vào sáng sớm hoặc chiều muộn, ở chỗ có bóng râm, cho nghỉ và uống nước thường xuyên. Tránh khoảng 10 giờ đến 16 giờ.
+Phòng điều hòa để bao nhiêu độ cho con ngủ?
Để mát nhẹ, khoảng 25–28°C, không để hơi lạnh thổi thẳng vào con. Sờ gáy và ngực con thấy ấm, khô là vừa.
+Trẻ sơ sinh nóng quá có nên cởi hết quần áo không?
Mặc cho bé một lớp đồ cotton mỏng, thoáng là đủ. Không quấn chặt, không ủ chăn dày; cho bé bú nhiều lần hơn.
+Bao lâu không đi tiểu thì đáng lo khi trời nóng?
Hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc trẻ nhỏ hơn 6 giờ không có tã ướt, là dấu hiệu cần đưa con đi cấp cứu ngay. Với bé sơ sinh trong 48 giờ đầu sau sinh, bé có thể chỉ có 2–3 tã ướt mỗi ngày.
+Có nên cho con uống oresol mỗi ngày khi trời nóng?
Không cần nếu con khỏe, ăn uống bình thường. Oresol pha đúng hướng dẫn dùng khi con mất nhiều mồ hôi, mệt vì nóng, nôn hoặc tiêu chảy.
Nguồn tham khảo
- Heatwave: how to cope in hot weather — NHS (Anh)
- Protecting Children from Extreme Heat: Information for Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Heat wave safety tips — UNICEF
- Heat exhaustion and heatstroke — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Say nắng, sốc nhiệt ở trẻ
Khi trẻ ở lâu ngoài nắng hoặc vận động mạnh lúc trời nóng, con có thể bị kiệt sức do nóng: mệt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, da tái, chuột rút. Đưa con vào chỗ mát, cởi bớt quần áo, làm mát bằng khăn ướt và quạt, cho uống nước hoặc oresol từng ngụm; con thường đỡ trong 30 phút. Sốc nhiệt là cấp cứu: con lơ mơ, nói lẫn lộn, co giật, ngất, người nóng ran, nhiệt độ từ 40°C, hoặc không đỡ sau 30 phút làm mát. Gọi 115 hoặc 113 ngay và tiếp tục làm mát con trong lúc chờ.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Nhiệt độ phòng và quần áo cho bé
Phòng của bé nên mát vừa phải: người lớn mặc áo mỏng thấy dễ chịu là được. Hướng dẫn của Anh lấy mốc 16–20°C; ở Việt Nam mùa nóng, nếu dùng điều hòa thì để mát nhẹ và không cho hơi lạnh thổi thẳng vào bé. Mặc cho bé nhiều hơn người lớn khoảng một lớp, sờ gáy hoặc ngực thấy ấm và khô là vừa, tay chân hơi mát là bình thường. Bé quá nóng làm tăng nguy cơ đột tử khi ngủ; bé dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C, hoặc người lạnh, li bì, bỏ bú thì đưa đi khám ngay.
- Trẻ bị rôm sảy
Rôm sảy là những nốt đỏ li ti hoặc mụn nước nhỏ ở cổ, gáy, lưng, ngực, nách và các nếp gấp, xuất hiện khi con bị nóng và ra nhiều mồ hôi. Cách chữa chính là làm mát cho con: mặc thoáng, tắm nước mát, để phòng thông gió; rôm thường lặn sau vài ngày mà không cần thuốc. Không đắp lá, không bôi kem có corticoid hay kem không rõ nguồn gốc lên da con. Đưa con đi khám nếu nốt mưng mủ, vùng da sưng nóng đau, con sốt, hoặc rôm không đỡ sau 3–4 ngày dù đã giữ mát; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Trẻ uống bao nhiêu nước
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, học sinh tiểu học cần trung bình 1,3–1,5 lít nước mỗi ngày, học sinh THCS 1,6–2 lít, học sinh THPT 1,6–2,4 lít; trẻ mầm non cần ít hơn, khoảng 1–5 cốc nước lọc nhỏ cùng 2–3 cốc sữa. Con cần uống nhiều hơn khi trời nóng, khi vận động nhiều hoặc khi ốm. Cách kiểm tra đơn giản nhất là nước tiểu: vàng nhạt, trong là con uống đủ. Nếu con hơn 6 giờ không đi tiểu, li bì hoặc nôn không giữ được nước, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Trẻ bị bỏ quên trong ô tô
Ô tô đóng kín dưới nắng nóng lên rất nhanh, và cơ thể trẻ nóng lên nhanh gấp 3 đến 5 lần người lớn, nên trẻ bị bỏ quên trong xe có thể bị sốc nhiệt và tử vong chỉ sau một thời gian ngắn. Thấy trẻ một mình trong xe đóng kín, gọi 115 hoặc 113 ngay. Nếu con lơ mơ, không trả lời, co giật hay mệt lả, đưa con ra khỏi xe ngay, kể cả phải phá cửa kính, rồi làm mát bằng nước mát và quạt trong lúc chờ cấp cứu. Mọi trẻ bị bỏ quên trong xe nóng đều cần được đưa đến cơ sở y tế, kể cả khi con có vẻ đã ổn.
Chủ đề khác