Con bị điểm kém: bố mẹ nên nói gì, làm gì và khi nào cần đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Một bài điểm kém là chuyện học sinh nào cũng gặp. Khi con mang điểm kém về, bố mẹ giữ bình tĩnh, hỏi con thấy bài khó ở đâu trước khi chê, không đánh, không so sánh, rồi cùng con tìm cách học tiếp. Nếu điểm tụt kéo dài nhiều tuần hoặc đi kèm mất ngủ, buồn bã, sợ đi học, nên nói chuyện với thầy cô và cho con đi khám: mắt kém, nghe kém, thiếu ngủ, khó khăn học tập, tăng động giảm chú ý, bị bắt nạt hay trầm cảm đều có thể làm con học sút. Nếu con nói muốn chết vì điểm số, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, "điểm thế này thì không muốn sống", dù như nói đùa, hoặc nhắn tin, đăng mạng kiểu từ biệt.
- Con có vết thương tự gây ra, hoặc bố mẹ thấy con đang tìm cách làm hại bản thân.
- Con bỏ nhà đi sau khi có điểm và không liên lạc được.
- Khi có các dấu hiệu trên: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Điểm của con tụt rõ ở nhiều môn trong vài tuần đến vài tháng mà không có lý do rõ ràng.
- Con sợ đi học, hay kêu đau bụng, đau đầu buổi sáng, hoặc giấu bài, sửa điểm, nói dối về điểm.
- Con buồn bã, cáu gắt, mất ngủ, bỏ ăn, không còn thích những việc trước đây con thích, kéo dài hơn 2 tuần.
- Con nheo mắt khi nhìn bảng, hay hỏi lại, nghe không rõ, hoặc thầy cô nói con hay mất tập trung.
- Con đọc, viết, tính toán rất khó so với bạn cùng lớp dù đã chăm chỉ, hay viết sai chính tả, đọc chậm, nhầm chữ.
- Con có vết bầm không giải thích được, mất đồ, ít bạn hẳn đi (có thể đang bị bắt nạt).
Ngay khi con mang điểm kém về
- Hít một hơi trước khi nói. Phản ứng đầu tiên của bố mẹ quyết định lần sau con có dám kể điểm kém nữa không.
- Ghi nhận việc con đã nói thật: "Cảm ơn con đã cho bố mẹ biết".
- Hỏi trước, góp ý sau: "Bài này khó chỗ nào? Lúc làm con thấy thế nào?".
- Tách điểm số khỏi con người con: "Bài này điểm thấp" thay cho "Con dốt quá".
- Tránh các câu "Tốn bao nhiêu tiền học thêm", "Con nhà người ta được 10", "Bố mẹ xấu hổ vì con".
- Không đánh, không phạt nặng vì điểm. Trẻ sợ bị đánh sẽ giấu điểm chứ không học tốt hơn.
- Nếu bố mẹ đang quá giận, hẹn con nói chuyện vào lúc khác trong ngày, khi cả hai đã bình tĩnh.
Tìm hiểu vì sao con bị điểm kém
Một bài điểm thấp có thể chỉ vì con chủ quan, ôn nhầm phần, hôm đó mệt hoặc đề khó. Nhưng nếu điểm sút kéo dài, đó thường là triệu chứng của một chuyện khác cần tìm ra. Bố mẹ nên nói chuyện với thầy cô chủ nhiệm và giáo viên bộ môn để biết con học ở lớp thế nào, có tập trung không, có chơi với bạn không.
Những nguyên nhân hay bị bỏ sót gồm: mắt kém (cận thị ở học sinh rất thường gặp), nghe kém, thiếu ngủ vì thức khuya hay dùng điện thoại, thiếu máu, các bệnh mạn tính như hen. Một số trẻ có khó khăn học tập đặc hiệu như khó đọc, khó viết, khó học toán, hoặc tăng động giảm chú ý. Lo âu, trầm cảm, bị bắt nạt, bố mẹ cãi nhau hay ly hôn, mất người thân cũng làm con học sút.
Cùng con lên kế hoạch học tiếp
- Cùng con xem lại bài: sai vì chưa hiểu, vì làm ẩu, hay vì không kịp giờ. Mỗi kiểu cần một cách sửa khác.
- Đặt một mục tiêu nhỏ, vừa sức cho vài tuần tới, do con chọn, ví dụ làm chắc các bài cơ bản trước.
- Giúp con chia việc học thành từng phần ngắn, có giờ nghỉ, học ở chỗ yên tĩnh, để điện thoại ra xa.
- Khuyến khích con hỏi thầy cô ngay khi chưa hiểu. Với trẻ lớn, để con tự hỏi, bố mẹ chỉ hỗ trợ.
- Khen sự cố gắng và tiến bộ nhỏ, kể cả khi điểm chưa tăng ngay.
- Học thêm chỉ khi con thật sự cần và đồng ý. Thêm lớp mà con đã quá tải thường không giúp được.
Nếu em đang đọc bài này
Bị điểm kém làm em buồn, lo, xấu hổ, có khi sợ về nhà. Ai đi học cũng từng có những bài như vậy. Một bài kiểm tra cho biết em làm phần đó thế nào hôm đó, nó không nói em là người kém cỏi.
Em có thể nói thật với bố mẹ và kể em thấy khó ở đâu, như vậy mọi người mới giúp em được. Nếu em sợ bị đánh mắng, hãy nhờ thầy cô chủ nhiệm hoặc cán bộ tư vấn tâm lý ở trường nói chuyện cùng. Em cũng có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7). Nếu có lúc em nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người lớn ở gần hoặc gọi 115 hoặc 113.
Khi nào nên đưa con đi khám
Nên đưa con đi khám khi điểm sút kéo dài dù con đã cố, khi thầy cô lo con mất tập trung, khó đọc, khó viết, hoặc khi con có thay đổi về tâm trạng, giấc ngủ, ăn uống. Bác sĩ nhi sẽ khám tổng quát, kiểm tra mắt, tai, hỏi về giấc ngủ, và có thể giới thiệu con đến bác sĩ tâm thần nhi, chuyên gia tâm lý hoặc chuyên gia đánh giá phát triển để làm các trắc nghiệm cần thiết.
Khi đã biết nguyên nhân, bố mẹ, thầy cô và bác sĩ cùng con lập kế hoạch hỗ trợ. Việc này có thể mất thời gian, nên hãy kiên nhẫn, và cho con cùng tham gia quyết định nếu con đủ lớn.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ giờ ngủ đủ: trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 tiếng, tuổi teen 8–10 tiếng mỗi đêm; tắt màn hình ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ.
- Bữa sáng trước khi đi học, và một chỗ học yên tĩnh, đủ sáng.
- Mỗi ngày dành một lúc nói chuyện với con không liên quan đến điểm số.
- Để ý và gọi tên điều con làm tốt, kể cả ngoài học tập: tốt bụng, chăm chỉ, khéo tay.
- Cho con vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày, cộng dồn từ nhiều lần ngắn cũng được.
- Giữ liên lạc thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm, không chỉ khi có chuyện.
Hiểu lầm thường gặp
- Điểm kém là do lười, phạt nặng thì con sẽ chăm.
- Điểm kém kéo dài thường có nguyên nhân như mắt kém, thiếu ngủ, khó khăn học tập, lo âu hay bị bắt nạt. Phạt nặng làm con sợ và giấu điểm, chứ không giải quyết được nguyên nhân.
- Cho học thêm thật nhiều là điểm sẽ lên.
- Thêm giờ học khi con đã mệt và thiếu ngủ thường không giúp. Cần biết con hổng ở đâu, vì sao hổng, rồi chọn cách giúp vừa đủ.
- Con học kém vì kém thông minh.
- Trẻ có khó khăn học tập như khó đọc, khó viết thường có trí tuệ bình thường. Khi được phát hiện và hỗ trợ đúng cách, nhiều em tiến bộ rõ.
Bố mẹ hay hỏi
+Con bị điểm kém có nên phạt không?
Không nên đánh hay phạt nặng vì điểm. Nên hỏi con khó ở đâu, cùng lên kế hoạch học, và giữ những quy tắc chung như giờ học, giờ dùng điện thoại.
+Con giấu điểm kém thì làm sao?
Con giấu thường vì sợ. Hãy bình tĩnh nói với con rằng bố mẹ muốn biết để giúp, rồi giữ lời khi con kể thật lần sau.
+Điểm kém đột ngột có đáng lo không?
Nếu điểm tụt rõ ở nhiều môn trong thời gian ngắn, hãy hỏi thầy cô và để ý tâm trạng, giấc ngủ, bạn bè của con. Con có thể đang có chuyện ở trường, ở nhà hoặc một vấn đề sức khỏe cần khám.
+Khi nào nên cho con khám khó khăn học tập?
Khi con đã chăm chỉ mà vẫn đọc, viết, tính toán khó hơn hẳn bạn cùng lớp, hoặc thầy cô nhận thấy con có vấn đề về tập trung. Nên bắt đầu bằng khám bác sĩ nhi để kiểm tra mắt, tai và được giới thiệu đánh giá chuyên sâu.
Nguồn tham khảo
- What to Do If Your Child is Falling Behind in School — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
- How to Help Your Teen Succeed in School — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
- Help your child beat exam stress — NHS (Anh)
- Learning Disabilities: What Parents Need To Know — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Kỳ vọng quá cao vào con
Kỳ vọng giúp con cố gắng khi nó vừa sức và con thấy mình được thương dù kết quả thế nào. Kỳ vọng trở thành gánh nặng khi con phải luôn đứng đầu, phải đỗ trường bố mẹ chọn, và thấy tình thương của bố mẹ phụ thuộc vào điểm số: con dễ lo âu, mất ngủ, sợ thất bại, nói dối về điểm, có khi trầm cảm. Bố mẹ nên cùng con đặt mục tiêu vừa sức, khen sự cố gắng thay vì chỉ khen kết quả, và nói rõ bố mẹ thương con vô điều kiện. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- So sánh con với con nhà người ta
Bố mẹ so sánh con với bạn học, anh chị em hay "con nhà người ta" thường vì mong con cố gắng hơn, nhưng so sánh thường xuyên dễ làm con thấy mình kém cỏi, lo âu, giấu điểm, ghen tị với anh chị em và ít muốn thử sức. Cách giúp con tiến bộ hơn là so con với chính con hôm qua, khen cụ thể sự cố gắng và cùng con đặt mục tiêu vừa sức. Nếu con thường xuyên nói mình vô dụng, mất ngủ, bỏ ăn, né tránh đi học hoặc nói đến chuyện muốn chết, hãy tìm trợ giúp ngay.
- Cận thị ở học sinh
Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.
- Tăng động giảm chú ý (ADHD)
Tăng động giảm chú ý (ADHD) thuộc nhóm rối loạn phát triển thần kinh, khiến con khó tập trung, khó ngồi yên và hay làm trước nghĩ sau. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện cả ở nhà lẫn ở trường, và làm con gặp khó khăn rõ rệt trong học tập hoặc với bạn bè; trẻ dưới 4 tuổi hiếu động thường chưa thể kết luận. Nếu thấy như vậy, hãy đưa con đến bác sĩ nhi hoặc bác sĩ tâm thần nhi để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con bị thương nặng do hành động bốc đồng, uống nhầm thuốc, hoặc nói muốn chết.
- Con bị bắt nạt ở trường
Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng. Trẻ bị bắt nạt thường không kể, nên bố mẹ cần để ý những thay đổi như sợ đi học, hay kêu đau bụng buổi sáng, đồ dùng bị mất, ít bạn hẳn đi. Khi con kể, hãy tin con, khen con đã nói ra, ghi lại sự việc và làm việc với nhà trường. Nếu con bị thương, nói đến chuyện tự làm hại bản thân, hoặc bị đe dọa tính mạng, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn và hỗ trợ can thiệp.
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Chủ đề khác