Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Trẻ bầm tím, nổi chấm đỏ dưới da không rõ lý do: khi nào nguy hiểm

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Chấm đỏ li ti hoặc mảng bầm tím xuất hiện mà con không va chạm gì là dấu hiệu chảy máu dưới da (xuất huyết dưới da) và luôn cần bác sĩ khám. Cách kiểm tra nhanh: ấn mạnh cạnh một chiếc cốc thủy tinh trong lên chỗ nổi; nốt vẫn còn nhìn thấy qua thành cốc là xuất huyết. Nếu có chấm xuất huyết kèm sốt, con mệt, li bì, tay chân lạnh, hoặc nốt lan nhanh, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay vì có thể là nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết hoặc sốt xuất huyết nặng. Con vẫn khỏe mà có chấm xuất huyết hay bầm tím mới không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để làm xét nghiệm máu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Chấm hoặc mảng đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh, kèm sốt, hoặc con mệt lả, li bì, khó đánh thức, quấy khóc khác thường.
  • Các nốt xuất huyết lan ra nhanh trong vài giờ, hoặc chuyển thành mảng tím sẫm.
  • Tay chân lạnh, da tái hoặc nổi vân tím, môi tím, con thở nhanh.
  • Con đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng, co giật.
  • Đang mùa sốt xuất huyết và con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, nước tiểu đỏ, hoặc chảy máu cam đã bóp mũi đúng cách 10–15 phút vẫn không cầm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con vẫn chơi, ăn uống bình thường nhưng nổi chấm xuất huyết hoặc nhiều vết bầm mới mà không rõ lý do: đi khám ngay trong ngày, không chờ xem có tự lặn không.
  • Bầm tím kèm xanh xao, mệt mỏi, sốt kéo dài hoặc hay ốm, đau xương, nổi hạch, bụng to hoặc sụt cân.
  • Ban tím nổi gồ ở hai chân, mông, kèm đau khớp gối, cổ chân hoặc đau bụng.
  • Con hay chảy máu cam, chảy máu chân răng, vết đứt nhỏ lâu cầm máu, hoặc trong nhà có người mắc bệnh máu khó đông.
  • Con gái có kinh ra rất nhiều hoặc kéo dài hơn 7 ngày.
  • Bé chưa biết lẫy, chưa biết bò mà đã có vết bầm.

Bầm tím thường và bầm tím đáng lo

Trẻ chạy nhảy nhiều nên có vết bầm ở ống chân, đầu gối, khuỷu tay, trán là chuyện thường. Những vết này có lý do rõ, ở chỗ hay va chạm, và nhạt dần từ tím sang xanh, vàng trong khoảng một đến hai tuần.

Đáng lo là khi vết bầm nhiều, to so với cú va chạm, ở chỗ ít khi va vào như lưng, bụng, ngực, tai, cổ, hoặc xuất hiện khi con không ngã, không va gì. Chấm xuất huyết là những chấm đỏ hoặc tím nhỏ như đầu kim, phẳng với mặt da, không ngứa, hay gặp ở cẳng chân, trong miệng hoặc vòm họng. Cả hai đều cho thấy máu đã thoát ra khỏi mạch máu nhỏ dưới da.

Cách làm nghiệm pháp cốc thủy tinh

  • Lấy một chiếc cốc thủy tinh trong, ấn mạnh cạnh cốc lên vùng da có nốt.
  • Nhìn qua thành cốc. Nốt mờ đi rồi biến mất khi ấn thường là ban do virus, mẩn dị ứng hay muỗi đốt.
  • Nốt vẫn còn rõ dưới cốc là xuất huyết dưới da. Kiểm tra vài lần để chắc chắn.
  • Với trẻ da sẫm màu, xem kỹ ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vòm miệng và lòng mí mắt.
  • Kết quả cốc không thay được việc khám. Con trông mệt hay bố mẹ thấy lo thì vẫn đưa đi khám, kể cả khi nốt mất màu.

Những nguyên nhân hay gặp

  • Giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP): hệ miễn dịch phá nhầm tiểu cầu, thường sau một đợt nhiễm virus. Con vẫn khỏe nhưng nổi nhiều chấm xuất huyết, bầm tím, có khi chảy máu cam, chảy máu chân răng. Ở phần lớn trẻ, số tiểu cầu tự trở về bình thường sau vài tháng; bác sĩ quyết định chỉ theo dõi hay cần điều trị.
  • Viêm mạch dị ứng (ban xuất huyết Henoch-Schönlein): ban tím nổi gồ ở chân, mông, kèm đau khớp, đau bụng. Bệnh thường tự khỏi sau vài tuần, nhưng con cần được thử nước tiểu và đo huyết áp nhiều lần trong 6–12 tháng để theo dõi thận.
  • Sốt xuất huyết: sốt cao đột ngột, sau đó có thể nổi chấm đỏ, chảy máu cam, chảy máu chân răng. Giai đoạn nguy hiểm thường là ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, đúng lúc con bắt đầu hạ sốt.
  • Nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết: sốt, mệt lả, ban xuất huyết lan nhanh. Đây là cấp cứu, bệnh có thể nặng lên trong vài giờ.
  • Bệnh bạch cầu cấp và bệnh tủy xương: ít gặp, thường kèm xanh xao, mệt, sốt, đau xương, nổi hạch kéo dài vài tuần.
  • Bệnh máu khó đông bẩm sinh (hemophilia, bệnh von Willebrand): bầm tím nhiều từ nhỏ, chảy máu lâu sau va chạm, nhổ răng hay mổ; trong nhà thường có người cũng bị.
  • Nguyên nhân khác: một số thuốc, ho hoặc nôn rất mạnh làm nổi chấm nhỏ ở mặt và cổ, cạo gió, giác hơi.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con có sốt, có ốm gần đây, dùng thuốc gì, trong nhà có ai bị bệnh máu không, rồi khám toàn thân, xem gan lách, hạch, khớp. Xét nghiệm đầu tiên thường là công thức máu để đếm tiểu cầu và các dòng tế bào máu khác, có khi kèm xét nghiệm đông máu và thử nước tiểu.

Nếu công thức máu có điểm bất thường ngoài tiểu cầu, con có thể được chuyển đến chuyên khoa huyết học để làm thêm xét nghiệm. Bố mẹ nên chụp ảnh các vết bầm, chấm đỏ theo ngày và ghi lại khi nào xuất hiện, để bác sĩ dễ theo dõi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi chưa rõ nguyên nhân, không cho con dùng ibuprofen hay aspirin vì các thuốc này làm chảy máu nhiều hơn. Nếu con sốt hoặc đau, chỉ dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ.
  • Làm nghiệm pháp cốc thủy tinh với nốt mới, và kiểm tra lại vài giờ một lần xem nốt có lan ra không.
  • Tạm cho con tránh các trò dễ va đập mạnh, như đá bóng va chạm, leo trèo cao, đến khi bác sĩ cho phép.
  • Cho con dùng bàn chải lông mềm; nếu chảy máu cam, cho con ngồi cúi người ra trước và bóp chặt phần mềm của mũi.
  • Không cạo gió, giác hơi, xoa bóp mạnh hay chích lể lên vùng xuất huyết.
  • Mang theo danh sách thuốc, thực phẩm chức năng con đang dùng khi đi khám.

Hiểu lầm thường gặp

Nổi chấm đỏ là do nóng trong, uống nước mát là khỏi.
Chấm xuất huyết là máu thoát ra dưới da, cần tìm nguyên nhân bằng khám và xét nghiệm máu. Nước mát, thuốc thanh nhiệt không chữa được và dễ làm chậm việc đi khám.
Chấm đỏ li ti chắc là muỗi đốt.
Muỗi đốt thường sưng gồ, ngứa và mờ đi khi ấn. Chấm xuất huyết phẳng, không ngứa và vẫn còn khi ấn cốc thủy tinh.
Cạo gió giúp tan vết bầm, ra hết khí độc.
Cạo gió làm vỡ thêm mạch máu nhỏ dưới da, nhất là khi con thiếu tiểu cầu, và làm bác sĩ khó nhận ra vết xuất huyết thật.
Con hết sốt rồi thì chấm đỏ không còn đáng lo.
Với sốt xuất huyết, những ngày con vừa hạ sốt lại là lúc dễ chuyển nặng. Chấm đỏ mới xuất hiện trong giai đoạn này cần cho bác sĩ xem.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ nổi chấm đỏ dưới da không sốt có nguy hiểm không?

Con có thể không nguy hiểm ngay, nhưng vẫn cần đi khám trong ngày để đếm tiểu cầu. Nguyên nhân hay gặp là giảm tiểu cầu sau nhiễm virus, phần lớn hồi phục tốt.

+Làm sao phân biệt chấm xuất huyết với muỗi đốt?

Ấn cạnh cốc thủy tinh trong lên da: muỗi đốt và mẩn dị ứng mờ đi, chấm xuất huyết vẫn còn. Muỗi đốt cũng thường sưng và ngứa.

+Trẻ hay bị bầm tím ở chân có sao không?

Bầm ở ống chân, đầu gối ở trẻ hay chạy nhảy thường bình thường. Nên đi khám nếu vết bầm nhiều, to, ở chỗ ít va chạm, hoặc kèm xanh xao, mệt, chảy máu cam, chảy máu chân răng.

+Giảm tiểu cầu ở trẻ có chữa được không?

Giảm tiểu cầu miễn dịch ở trẻ thường tự hồi phục trong vài tháng, nhiều trẻ chỉ cần theo dõi. Bác sĩ huyết học sẽ quyết định khi nào cần điều trị.

+Con bị xuất huyết dưới da có được uống ibuprofen không?

Không. Khi chưa rõ nguyên nhân, chỉ dùng paracetamol nếu con sốt hoặc đau, vì ibuprofen và aspirin làm chảy máu nhiều hơn.

Nguồn tham khảo

  1. Meningitis — NHS (Anh)
  2. Henoch-Schönlein purpura (HSP) — NHS (Anh)
  3. Immune Thrombocytopenia (ITP) in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Symptoms of acute lymphoblastic leukaemia — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Sốt xuất huyết

    Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt. Giai đoạn nguy hiểm nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, thường đúng lúc con bắt đầu hạ sốt, nên hết sốt chưa có nghĩa là đã khỏi. Chỉ dùng paracetamol để hạ sốt, không dùng ibuprofen hay aspirin. Đưa con đến bệnh viện ngay nếu con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh, hoặc đi tiểu ít.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

  • Trẻ bị nổi mẩn ngứa

    Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Bạch cầu cấp ở trẻ

    Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em. Dấu hiệu thường xuất hiện trong vài tuần: con mệt, xanh xao, dễ bầm tím hoặc chảy máu không rõ lý do, sốt hay ốm vặt kéo dài, đau xương khớp, nổi hạch, bụng to. Từng dấu hiệu riêng lẻ phần lớn do bệnh thông thường; điều cần để ý là nhiều dấu hiệu cùng lúc, kéo dài và nặng dần, khi đó hãy đưa con đi khám để làm công thức máu. Đi cấp cứu ngay nếu con chảy máu không cầm, khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, li bì hoặc sốt cao kèm mệt lả.

Chủ đề khác