Dấu hiệu bệnh bạch cầu cấp ở trẻ: khi nào cần đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em. Dấu hiệu thường xuất hiện trong vài tuần: con mệt, xanh xao, dễ bầm tím hoặc chảy máu không rõ lý do, sốt hay ốm vặt kéo dài, đau xương khớp, nổi hạch, bụng to. Từng dấu hiệu riêng lẻ phần lớn do bệnh thông thường; điều cần để ý là nhiều dấu hiệu cùng lúc, kéo dài và nặng dần, khi đó hãy đưa con đi khám để làm công thức máu. Đi cấp cứu ngay nếu con chảy máu không cầm, khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, li bì hoặc sốt cao kèm mệt lả.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con khó thở, thở nhanh, hoặc mặt, cổ, cánh tay sưng đỏ lên đột ngột, nổi tĩnh mạch to ở cổ hoặc ngực.
- Chảy máu không cầm: chảy máu cam đã bóp mũi đúng cách 10–15 phút vẫn chảy, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, nước tiểu đỏ.
- Chấm xuất huyết hoặc mảng bầm tím lan nhanh, nhất là kèm sốt.
- Con li bì, lơ mơ, co giật, đau đầu dữ dội kèm nôn, hoặc nhìn mờ đột ngột.
- Con đang điều trị bạch cầu mà sốt từ 38°C trở lên, hoặc run lạnh, mệt lả: gọi ngay cho khoa đang điều trị hoặc đến cấp cứu, không tự cho uống thuốc rồi chờ.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con xanh xao, mệt, ít chơi hơn hẳn trong vài tuần mà không rõ lý do.
- Dễ bầm tím, nổi chấm đỏ dưới da, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng mà không va chạm.
- Sốt đi sốt lại, ốm liên tục, ốm lâu khỏi hơn bình thường.
- Con kêu đau xương, đau khớp, đi khập khiễng, nhất là đau về đêm làm con thức giấc.
- Nổi hạch ở cổ, nách, bẹn không đau, to dần hoặc kéo dài quá vài tuần.
- Bụng to, đầy, kêu đau bụng; chán ăn, sụt cân không rõ lý do.
Bạch cầu cấp là gì
Tủy xương là nơi sản xuất các tế bào máu. Trong bạch cầu cấp, tủy xương tạo ra rất nhiều tế bào bạch cầu non bất thường. Những tế bào này lấn chỗ của tế bào máu khỏe, nên cơ thể thiếu hồng cầu (con xanh xao, mệt), thiếu tiểu cầu (dễ bầm, chảy máu) và thiếu bạch cầu bình thường (hay nhiễm trùng, sốt).
Ở trẻ em, loại hay gặp nhất là bạch cầu cấp dòng lympho, gặp nhiều nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. Loại thứ hai là bạch cầu cấp dòng tủy. Bệnh không lây. Phần lớn trường hợp không tìm được nguyên nhân, và bệnh không do bố mẹ chăm con sai điều gì. Trẻ mắc hội chứng Down có nguy cơ cao hơn các bạn.
Vì sao dễ nhầm với bệnh thông thường
Mệt, sốt, xanh xao, đau chân, nổi hạch cổ đều là những điều rất hay gặp ở trẻ, và gần như lúc nào cũng do nhiễm virus, viêm họng, thiếu máu thiếu sắt hay đau tăng trưởng. Một dấu hiệu đơn lẻ ít khi là ung thư.
Điều khác biệt là các dấu hiệu của bạch cầu cấp thường đi cùng nhau, không tự hết như một đợt ốm, và nặng dần qua vài tuần. Ví dụ một đứa trẻ vừa xanh xao, vừa bầm tím không rõ lý do, vừa sốt kéo dài thì cần được làm xét nghiệm máu sớm. Đau tăng trưởng thường ở cả hai chân, về chiều tối, sáng ra con chạy nhảy bình thường; đau xương do bệnh máu hay ở một chỗ, đau cả ban ngày, có khi làm con khập khiễng.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi bệnh, khám hạch, gan, lách, da và cho làm công thức máu. Đây là xét nghiệm đơn giản, lấy máu ở tĩnh mạch. Nếu kết quả bất thường, con sẽ được chuyển đến chuyên khoa huyết học nhi và có thể cần chọc hút tủy xương để chẩn đoán chắc chắn. Trẻ nhỏ thường được gây mê hoặc cho thuốc ngủ khi làm thủ thuật này.
Khi đã chẩn đoán, bác sĩ làm thêm một số xét nghiệm, có thể chọc dịch não tủy và chụp chiếu, để biết đúng loại bệnh và lập kế hoạch điều trị. Điều trị chính là hóa trị kéo dài nhiều tháng, có khi kèm thuốc nhắm đích, liệu pháp miễn dịch hoặc ghép tế bào gốc tùy từng trường hợp. Bạch cầu cấp ở trẻ thường điều trị được, và điều trị càng sớm càng tốt. Mức độ đáp ứng khác nhau theo loại bệnh và từng trẻ; bác sĩ điều trị là người phù hợp nhất để nói với bố mẹ về khả năng của con.
Khi con đang điều trị
- Sốt khi đang hóa trị luôn cần báo ngay cho khoa điều trị, vì bạch cầu của con có thể rất thấp và nhiễm trùng diễn tiến nhanh. Xin số điện thoại liên hệ ngoài giờ ngay từ đầu.
- Rửa tay kỹ cho cả nhà, hạn chế cho con đến chỗ đông người, tránh tiếp xúc với người đang ho sốt, thủy đậu, sởi.
- Không tự cho con uống thuốc nam, thực phẩm chức năng, thuốc hạ sốt hay giảm đau khi chưa hỏi bác sĩ điều trị. Một số sản phẩm ảnh hưởng đến hóa trị hoặc làm dễ chảy máu.
- Lịch tiêm chủng của con thay đổi trong và sau điều trị; bác sĩ sẽ cho biết mũi nào được tiêm và khi nào.
- Nhiều trẻ vẫn có thể học tiếp ở nhà hoặc ở viện. Báo với nhà trường để thầy cô hỗ trợ khi con quay lại lớp.
- Bố mẹ cũng cần được nghỉ ngơi và giúp đỡ. Đừng ngại nói với nhân viên y tế khi thấy quá sức.
Chăm sóc con tại nhà
- Ghi lại từ khi nào con mệt, sốt, bầm tím, đau xương; chụp ảnh các vết bầm, chấm đỏ để mang theo khi đi khám.
- Nếu con sốt hoặc đau khi chưa rõ nguyên nhân, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, không dùng ibuprofen hay aspirin vì dễ làm chảy máu.
- Cho con ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi; không ép con chạy nhảy khi con mệt.
- Không tự mua thuốc bổ máu, thuốc nam hay sản phẩm tăng miễn dịch cho con trước khi có kết quả khám.
- Nếu con đã được chẩn đoán, dán số điện thoại khoa điều trị ở chỗ dễ thấy và làm đúng dặn dò khi con sốt.
Hiểu lầm thường gặp
- Bạch cầu cấp là do bố mẹ cho con ăn uống không tốt.
- Phần lớn trường hợp không rõ nguyên nhân và không do cách chăm con. Bố mẹ không có lỗi.
- Bệnh ung thư máu thì không chữa được.
- Bạch cầu cấp ở trẻ thường điều trị được khi được chẩn đoán và điều trị đúng chuyên khoa. Bác sĩ điều trị sẽ nói rõ với gia đình về tình trạng riêng của con.
- Thuốc nam, chế độ ăn đặc biệt có thể thay hóa trị.
- Không có bài thuốc hay chế độ ăn nào chữa được bạch cầu cấp. Bỏ hoặc trì hoãn điều trị làm mất cơ hội của con.
- Xét nghiệm máu thấy bạch cầu tăng là bị bạch cầu cấp.
- Bạch cầu tăng hay gặp nhất khi con đang nhiễm trùng. Bạch cầu cấp được chẩn đoán dựa vào hình ảnh tế bào bất thường và xét nghiệm tủy, không chỉ dựa vào con số.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị bầm tím có phải là ung thư máu không?
Phần lớn vết bầm ở trẻ do va chạm khi chơi. Nên đi khám khi con bầm nhiều mà không rõ lý do, hoặc bầm kèm xanh xao, mệt, sốt kéo dài, đau xương.
+Xét nghiệm gì để phát hiện bạch cầu cấp?
Bước đầu là công thức máu. Nếu có bất thường, bác sĩ chuyên khoa sẽ cho làm xét nghiệm tủy xương để chẩn đoán chắc chắn.
+Bệnh bạch cầu cấp có di truyền không?
Phần lớn trường hợp không di truyền từ bố mẹ và không lây. Một số bệnh di truyền như hội chứng Down làm nguy cơ cao hơn.
+Con nổi hạch cổ có phải bị bạch cầu không?
Hạch cổ nhỏ, mềm, có khi đau, xuất hiện khi con viêm họng là rất thường gặp. Nên đi khám nếu hạch to dần, cứng, không đau, kéo dài quá vài tuần hoặc kèm sốt, sụt cân, xanh xao.
+Con đang hóa trị bị sốt thì làm gì?
Gọi ngay cho khoa điều trị hoặc đến cấp cứu theo dặn dò của bác sĩ, kể cả ban đêm. Không tự cho uống thuốc hạ sốt rồi chờ ở nhà.
Nguồn tham khảo
- Symptoms of acute lymphoblastic leukaemia — NHS (Anh)
- Treatment for acute lymphoblastic leukaemia — NHS (Anh)
- Symptoms of Childhood & Adolescent Cancers — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Types of Childhood and Adolescent Cancers — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bầm tím, chấm đỏ dưới da
Chấm đỏ li ti hoặc mảng bầm tím xuất hiện mà con không va chạm gì là dấu hiệu chảy máu dưới da (xuất huyết dưới da) và luôn cần bác sĩ khám. Cách kiểm tra nhanh: ấn mạnh cạnh một chiếc cốc thủy tinh trong lên chỗ nổi; nốt vẫn còn nhìn thấy qua thành cốc là xuất huyết. Nếu có chấm xuất huyết kèm sốt, con mệt, li bì, tay chân lạnh, hoặc nốt lan nhanh, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay vì có thể là nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết hoặc sốt xuất huyết nặng. Con vẫn khỏe mà có chấm xuất huyết hay bầm tím mới không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để làm xét nghiệm máu.
- Trẻ thiếu máu thiếu sắt
Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Dấu hiệu ung thư ở trẻ em
Ung thư ở trẻ em hiếm gặp, và những dấu hiệu sớm thường giống bệnh thông thường: mệt, sốt, xanh xao, bầm tím, đau chân, nổi hạch. Một dấu hiệu đơn lẻ ít khi là ung thư; điều cần để ý là dấu hiệu không rõ lý do, kéo dài, không tự đỡ và nặng dần, hoặc nhiều dấu hiệu cùng lúc, như một khối u to dần, ánh trắng trong con ngươi, đau xương về đêm, đau đầu buổi sáng kèm nôn. Khi đó hãy đưa con đi khám sớm để bác sĩ xét nghiệm. Đi cấp cứu ngay nếu con khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, chảy máu không cầm, co giật, li bì, hoặc đang điều trị ung thư mà sốt.
- Trẻ bị giảm tiểu cầu
Giảm tiểu cầu là khi số tiểu cầu trong máu dưới 150 G/L (150.000 trong một microlit), làm con dễ bầm tím, nổi chấm xuất huyết, chảy máu cam, chảy máu chân răng. Ở trẻ đang khỏe, nguyên nhân hay gặp nhất là giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP) sau một đợt nhiễm virus, và ở khoảng 8 trên 10 trẻ, tiểu cầu tự trở về bình thường trong 3–12 tháng. Mùa mưa cần nghĩ tới sốt xuất huyết. Con có chấm xuất huyết hay bầm tím không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để xét nghiệm máu. Nếu kèm sốt, li bì, đau đầu dữ dội, nôn ra máu, phân đen hoặc con bị va đập đầu, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
- Trẻ nổi hạch cổ
Hạch ở cổ, sau tai, dưới cằm rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là hạch phản ứng khi con bị viêm họng, cảm, sâu răng hay viêm da đầu. Hạch nhỏ dưới khoảng 1 cm, mềm, di động, hơi đau thường nhỏ lại sau 2–4 tuần khi hết bệnh. Đi khám khi hạch to từ 2,5 cm, to nhanh, cứng, dính, kéo dài quá 1 tháng, hoặc kèm sốt kéo dài, sụt cân, đổ mồ hôi đêm. Hạch cổ làm con khó thở, khó nuốt, hoặc con li bì thì đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác