Dấu hiệu ung thư ở trẻ em: những gì bố mẹ cần để ý và khi nào đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Ung thư ở trẻ em hiếm gặp, và những dấu hiệu sớm thường giống bệnh thông thường: mệt, sốt, xanh xao, bầm tím, đau chân, nổi hạch. Một dấu hiệu đơn lẻ ít khi là ung thư; điều cần để ý là dấu hiệu không rõ lý do, kéo dài, không tự đỡ và nặng dần, hoặc nhiều dấu hiệu cùng lúc, như một khối u to dần, ánh trắng trong con ngươi, đau xương về đêm, đau đầu buổi sáng kèm nôn. Khi đó hãy đưa con đi khám sớm để bác sĩ xét nghiệm. Đi cấp cứu ngay nếu con khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, chảy máu không cầm, co giật, li bì, hoặc đang điều trị ung thư mà sốt.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con khó thở, thở nhanh, hoặc mặt, cổ, cánh tay sưng lên đột ngột, tĩnh mạch ở cổ hay ngực nổi to.
- Chảy máu không cầm: chảy máu cam đã bóp mũi đúng cách 10–15 phút vẫn chảy, nôn ra máu, đi ngoài phân đen; hoặc chấm xuất huyết, mảng bầm tím lan nhanh, nhất là kèm sốt.
- Con đau đầu dữ dội kèm nôn, li bì, lơ mơ, co giật, yếu hay liệt một bên người, hoặc nhìn mờ, lác mắt đột ngột.
- Con đột ngột yếu hai chân, không đứng hay đi được, hoặc không đi tiểu được.
- Bụng con to nhanh, đau bụng dữ dội, nôn liên tục.
- Con đang điều trị ung thư mà sốt từ 38°C trở lên, run lạnh hoặc mệt lả: gọi ngay cho khoa đang điều trị hoặc đến cấp cứu, không tự cho uống thuốc rồi chờ.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Thấy ánh trắng trong con ngươi của một hay hai mắt, nhất là trên ảnh chụp có đèn flash; con mới bị lác mắt, mắt sưng, lồi hoặc đổi màu.
- Một khối u, cục sưng ở bụng, cổ, nách, bẹn, tay chân hay tinh hoàn, không đau, không rõ lý do, hoặc to dần.
- Hạch to dần, cứng, không di động khi ấn, nằm ở trên xương đòn, hoặc kéo dài quá vài tuần.
- Con đau xương hay khớp kéo dài ở một chỗ, đau về đêm làm con thức giấc, đi khập khiễng mà không có chấn thương.
- Con đau đầu thường xuyên, nặng dần, hay đau và nôn vào buổi sáng; đi loạng choạng, thay đổi tính tình, hoặc đầu to nhanh ở trẻ nhỏ.
- Con xanh xao, mệt, ít chơi hẳn, dễ bầm tím, sốt không rõ nguyên nhân kéo dài, sụt cân nhanh.
Ung thư ở trẻ em có hay gặp không
Ung thư ở trẻ em hiếm gặp. Phần lớn các lần con mệt, sốt, nổi hạch hay đau chân là do nhiễm virus, viêm họng, thiếu máu thiếu sắt hoặc đau tăng trưởng. Bài này giúp bố mẹ biết khi nào một dấu hiệu đáng được bác sĩ xem kỹ hơn, không nhằm làm bố mẹ lo về mọi cơn ốm của con.
Ung thư ở trẻ khác ở người lớn. Hay gặp nhất là bạch cầu cấp (ung thư máu), u não và u tủy sống, và u lympho (ung thư hạch). Một số loại gặp chủ yếu ở trẻ nhỏ: u nguyên bào thần kinh thường bắt đầu ở bụng, u Wilms ở thận hay gặp ở trẻ 2–5 tuổi, u nguyên bào võng mạc ở mắt. Ung thư xương hay gặp hơn ở tuổi dậy thì.
Phần lớn ung thư ở trẻ không rõ nguyên nhân, không lây và không phòng được bằng cách ăn uống hay sinh hoạt. Bố mẹ không làm gì sai để con bị bệnh. Một số ít liên quan đến bệnh di truyền hoặc hội chứng Down; trẻ có những bệnh này được bác sĩ theo dõi riêng.
Những dấu hiệu cần để ý
- Mắt: ánh trắng trong con ngươi (như mắt mèo trong tối), thấy rõ khi chụp ảnh có đèn flash; mắt lác mới xuất hiện, mắt sưng hoặc đổi màu. Đây là dấu hiệu chính của u nguyên bào võng mạc, thường gặp ở trẻ nhỏ.
- Khối u, cục sưng: ở bụng (bố mẹ hay phát hiện khi tắm, mặc quần áo cho con), ở cổ, nách, bẹn, tay chân, tinh hoàn; không đau, to dần.
- Máu: xanh xao, mệt, dễ bầm tím, nổi chấm đỏ, chảy máu cam, chảy máu chân răng, hay ốm, sốt đi sốt lại. Xem thêm bài về bạch cầu cấp.
- Xương: đau ở một chỗ, đau cả ban ngày và về đêm, sưng, đi khập khiễng.
- Thần kinh: đau đầu nặng dần, hay đau và nôn lúc sáng sớm; đi loạng choạng, vụng về hơn trước; co giật; nhìn mờ, nhìn đôi; thay đổi tính tình, học sút. Ở trẻ còn thóp, đầu to nhanh hoặc thóp căng phồng.
- Toàn thân: sốt không rõ lý do không dứt, sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài, ra mồ hôi nhiều về đêm.
Phân biệt với bệnh thông thường
Một dấu hiệu đứng riêng ít khi là ung thư. Trẻ được chẩn đoán ung thư thường có nhiều dấu hiệu cùng lúc, và các dấu hiệu này không tự đỡ như một đợt ốm mà nặng dần theo thời gian.
Hạch cổ nhỏ, mềm, hơi đau khi con viêm họng là rất thường gặp và nhỏ lại sau khoảng 1–2 tuần. Đau tăng trưởng thường ở cả hai chân, về chiều tối, sáng ra con chạy nhảy bình thường. Bầm ở cẳng chân của một đứa trẻ hiếu động là chuyện thường. Khi dấu hiệu không theo kiểu quen thuộc đó, hoặc bố mẹ thấy con khác hẳn, hãy đưa con đi khám và kể rõ dấu hiệu bắt đầu từ khi nào, thay đổi ra sao.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi bệnh, khám toàn thân, sờ bụng, hạch, xem mắt, da. Tùy dấu hiệu, con có thể được làm công thức máu, siêu âm, chụp X-quang hoặc chụp cắt lớp, chụp cộng hưởng từ. Phần lớn trường hợp kết quả cho thấy một nguyên nhân thông thường.
Nếu nghi ung thư, con được chuyển đến chuyên khoa ung bướu hoặc huyết học nhi để làm thêm xét nghiệm, có khi cần lấy một mẩu mô (sinh thiết) hoặc chọc tủy xương để biết chắc loại bệnh. Điều trị tùy từng loại, có thể gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và các thuốc mới hơn. Ngày nay nhiều loại ung thư ở trẻ điều trị được, nhất là khi được phát hiện và điều trị đúng chuyên khoa. Khả năng của từng trẻ khác nhau; bác sĩ điều trị là người nói rõ nhất với gia đình.
Khi gia đình nhận tin con bị ung thư
- Hỏi bác sĩ tên chính xác của bệnh, kế hoạch điều trị, số điện thoại liên hệ ngoài giờ, và những dấu hiệu cần đưa con đến viện ngay.
- Sốt khi đang hóa trị luôn cần báo ngay, vì sức đề kháng của con có thể rất thấp.
- Không tự cho con dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng hay thuốc bổ khi chưa hỏi bác sĩ điều trị; một số loại ảnh hưởng đến thuốc chữa bệnh.
- Nói với con sự thật theo cách phù hợp với tuổi. Anh chị em trong nhà cũng cần được giải thích và quan tâm.
- Báo với nhà trường để thầy cô hỗ trợ khi con nghỉ học dài và khi con quay lại lớp.
- Bố mẹ cũng cần được nghỉ ngơi và giúp đỡ; đừng ngại nói với nhân viên y tế khi thấy quá sức.
Chăm sóc con tại nhà
- Ghi lại từ khi nào con có dấu hiệu, dấu hiệu thay đổi thế nào; chụp ảnh khối sưng, vết bầm, chấm đỏ để mang theo khi đi khám.
- Nếu thấy ánh trắng trong mắt con trên ảnh, giữ lại ảnh đó và mang đi khám mắt, không chờ con lớn hơn.
- Nếu con sốt hoặc đau khi chưa rõ nguyên nhân, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ; tránh ibuprofen và aspirin khi con đang dễ bầm tím, chảy máu.
- Không xoa bóp, nắn hay đắp lá lên một khối u, cục sưng chưa rõ nguyên nhân.
- Đưa con đi khám sức khỏe định kỳ; khi có dấu hiệu kéo dài, kể rõ cho bác sĩ thay vì chờ đến lần khám sau.
- Nếu con đã được chẩn đoán, dán số điện thoại khoa điều trị ở chỗ dễ thấy và làm đúng dặn dò khi con sốt.
Hiểu lầm thường gặp
- Trẻ con thì không bị ung thư, con đau mỏi chỉ là do lớn.
- Ung thư ở trẻ hiếm nhưng có gặp. Phần lớn đau mỏi ở trẻ là lành tính, nhưng dấu hiệu kéo dài, nặng dần, đau về đêm ở một chỗ cần được bác sĩ khám.
- Ung thư ở trẻ là do bố mẹ cho con ăn uống không tốt hoặc do kiêng khem lúc mang thai.
- Phần lớn ung thư ở trẻ không rõ nguyên nhân và không do cách chăm con. Bố mẹ không có lỗi.
- Ung thư lây, không nên cho con chơi với bạn bị ung thư.
- Ung thư không lây. Trẻ đang điều trị chỉ cần tránh người đang ốm sốt vì sức đề kháng thấp.
- Sinh thiết, động dao kéo làm khối u lan nhanh hơn.
- Sinh thiết giúp bác sĩ biết chính xác loại bệnh để chọn cách điều trị đúng. Trì hoãn vì sợ sinh thiết làm mất thời gian quý của con.
- Thuốc nam, chế độ ăn đặc biệt có thể chữa ung thư thay cho bệnh viện.
- Không có bài thuốc hay chế độ ăn nào chữa được ung thư ở trẻ. Bỏ hoặc trì hoãn điều trị làm giảm cơ hội của con.
Bố mẹ hay hỏi
+Có nên cho con khỏe mạnh đi xét nghiệm tầm soát ung thư không?
Với trẻ khỏe mạnh, không có dấu hiệu gì, bác sĩ thường không khuyên làm xét nghiệm tầm soát ung thư. Khám sức khỏe định kỳ và để ý những dấu hiệu kéo dài, nặng dần quan trọng hơn.
+Chụp ảnh thấy mắt con có ánh trắng thì sao?
Ánh trắng trong con ngươi trên ảnh có đèn flash có thể do góc chụp, nhưng cũng là dấu hiệu chính của u nguyên bào võng mạc. Hãy đưa con đi khám mắt sớm, mang theo ảnh.
+Con nổi hạch cổ có phải ung thư không?
Phần lớn hạch cổ ở trẻ là do viêm họng, viêm răng, cảm cúm và nhỏ lại sau 1–2 tuần. Nên đi khám khi hạch to dần, cứng, không di động, ở trên xương đòn, kéo dài quá vài tuần, hoặc kèm sốt kéo dài, sụt cân, xanh xao.
+Con đau chân về đêm có phải ung thư xương không?
Đau cả hai chân về tối, sáng ra hết thường là đau tăng trưởng. Đau ở một chỗ, đau cả ngày lẫn đêm, sưng, đi khập khiễng thì cần đưa con đi khám.
+Ung thư ở trẻ có di truyền không?
Phần lớn không di truyền từ bố mẹ. Một số ít liên quan đến bệnh di truyền, như một thể u nguyên bào võng mạc; khi đó bác sĩ sẽ tư vấn khám cho anh chị em trong nhà.
Nguồn tham khảo
- Symptoms of Childhood & Adolescent Cancers — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Types of Childhood and Adolescent Cancers — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Symptoms of retinoblastoma — NHS (Anh)
- Symptoms of bone cancer — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Bạch cầu cấp ở trẻ
Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em. Dấu hiệu thường xuất hiện trong vài tuần: con mệt, xanh xao, dễ bầm tím hoặc chảy máu không rõ lý do, sốt hay ốm vặt kéo dài, đau xương khớp, nổi hạch, bụng to. Từng dấu hiệu riêng lẻ phần lớn do bệnh thông thường; điều cần để ý là nhiều dấu hiệu cùng lúc, kéo dài và nặng dần, khi đó hãy đưa con đi khám để làm công thức máu. Đi cấp cứu ngay nếu con chảy máu không cầm, khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, li bì hoặc sốt cao kèm mệt lả.
- Trẻ nổi hạch cổ
Hạch ở cổ, sau tai, dưới cằm rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là hạch phản ứng khi con bị viêm họng, cảm, sâu răng hay viêm da đầu. Hạch nhỏ dưới khoảng 1 cm, mềm, di động, hơi đau thường nhỏ lại sau 2–4 tuần khi hết bệnh. Đi khám khi hạch to từ 2,5 cm, to nhanh, cứng, dính, kéo dài quá 1 tháng, hoặc kèm sốt kéo dài, sụt cân, đổ mồ hôi đêm. Hạch cổ làm con khó thở, khó nuốt, hoặc con li bì thì đi cấp cứu ngay.
- Sốt kéo dài ở trẻ
Phần lớn cơn sốt ở trẻ hết trong 2–4 ngày; sốt quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại, cần đi khám để tìm nguyên nhân. Hay gặp nhất là nhiều đợt nhiễm virus nối tiếp nhau, hoặc một nhiễm trùng chưa được phát hiện như nhiễm trùng tiểu, viêm phổi, viêm tai. Sốt từ 5 ngày cần nghĩ đến bệnh Kawasaki nếu kèm mắt đỏ, môi đỏ nứt, bàn tay bàn chân sưng đỏ; ở Việt Nam còn cần nghĩ đến sốt xuất huyết, thương hàn, sốt mò, lao. Đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật, có chấm đỏ tím trên da, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ bầm tím, chấm đỏ dưới da
Chấm đỏ li ti hoặc mảng bầm tím xuất hiện mà con không va chạm gì là dấu hiệu chảy máu dưới da (xuất huyết dưới da) và luôn cần bác sĩ khám. Cách kiểm tra nhanh: ấn mạnh cạnh một chiếc cốc thủy tinh trong lên chỗ nổi; nốt vẫn còn nhìn thấy qua thành cốc là xuất huyết. Nếu có chấm xuất huyết kèm sốt, con mệt, li bì, tay chân lạnh, hoặc nốt lan nhanh, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay vì có thể là nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết hoặc sốt xuất huyết nặng. Con vẫn khỏe mà có chấm xuất huyết hay bầm tím mới không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để làm xét nghiệm máu.
- Trẻ đau chân về đêm
Đau tăng trưởng là kiểu đau mỏi hay nhức ở cả hai chân, xuất hiện buổi tối hoặc ban đêm và hết vào buổi sáng, hay gặp ở trẻ 3–12 tuổi; nó vô hại và tự hết, dù tên gọi vậy nhưng không do xương đang lớn. Xoa bóp nhẹ, chườm ấm và paracetamol theo cân nặng giúp con dễ chịu. Đưa con đi khám khi chỉ đau một chân hoặc một khớp, đau cả buổi sáng, đi khập khiễng, sưng, nổi ban, bầm tím lạ, sốt, mệt hay sụt cân; đi cấp cứu ngay nếu con sốt kèm không chịu đi hoặc không đứng được.
- Trẻ đột ngột đi khập khiễng
Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.
Chủ đề khác