Trẻ sốt kéo dài không rõ nguyên nhân: cần làm gì và khi nào lo
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn cơn sốt ở trẻ hết trong 2–4 ngày; sốt quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại, cần đi khám để tìm nguyên nhân. Hay gặp nhất là nhiều đợt nhiễm virus nối tiếp nhau, hoặc một nhiễm trùng chưa được phát hiện như nhiễm trùng tiểu, viêm phổi, viêm tai. Sốt từ 5 ngày cần nghĩ đến bệnh Kawasaki nếu kèm mắt đỏ, môi đỏ nứt, bàn tay bàn chân sưng đỏ; ở Việt Nam còn cần nghĩ đến sốt xuất huyết, thương hàn, sốt mò, lao. Đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật, có chấm đỏ tím trên da, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con co giật, hoặc li bì, gọi hỏi khó đánh thức, mềm nhũn.
- Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, môi hoặc da tím tái.
- Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên.
- Con kêu đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng, lú lẫn.
- Con nôn tất cả mọi thứ, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Vừa hạ sốt mà con mệt lả, vật vã, tay chân lạnh, đau bụng nhiều, nôn nhiều, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng.
- Con chảy máu không cầm, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, hoặc đau bụng dữ dội.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sốt quá 3 ngày ở trẻ từ 2 tuổi, quá 24 giờ ở trẻ dưới 2 tuổi mà chưa rõ nguyên nhân, hoặc sốt hạ rồi lại sốt lại.
- Sốt từ 5 ngày kèm mắt đỏ không có ghèn, môi đỏ nứt, lưỡi đỏ, bàn tay bàn chân sưng đỏ, nổi ban hoặc hạch cổ: đi khám trong ngày.
- Có một vết loét nhỏ đóng vảy đen không đau ở nách, bẹn, bụng, cổ, nhất là sau khi đi rừng, lên nương rẫy, vùng cỏ rậm.
- Sốt kèm ho quá 3 tuần, ra mồ hôi đêm, sụt cân, hoặc trong nhà có người bị lao.
- Sốt kèm xanh xao, dễ bầm tím, chảy máu cam, đau xương khớp, nổi hạch to dần.
- Con sốt sau khi đi về từ vùng rừng núi có sốt rét, hoặc sốt kèm rét run từng cơn.
Thế nào là sốt kéo dài
Một cơn sốt do virus thường kéo dài 2–4 ngày. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên gọi bác sĩ khi sốt quá 24 giờ ở trẻ dưới 2 tuổi, hoặc quá 3 ngày ở trẻ từ 2 tuổi trở lên. Hướng dẫn của Anh coi sốt từ 5 ngày là lý do cần được khám khẩn.
Khi bác sĩ nói "sốt không rõ nguyên nhân", nghĩa là con đã sốt nhiều ngày, đã được khám và làm các xét nghiệm ban đầu mà chưa tìm ra lý do. Phần lớn những trường hợp này cuối cùng vẫn tìm được nguyên nhân, và nhiều nhất vẫn là nhiễm trùng thông thường.
Những nguyên nhân hay gặp
- Nhiều đợt nhiễm virus nối tiếp nhau, nhất là trẻ mới đi nhà trẻ, mẫu giáo: con vừa khỏi đợt này đã sốt đợt khác, bố mẹ tưởng sốt mãi không dứt.
- Nhiễm trùng chưa được phát hiện: nhiễm trùng đường tiểu, viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang, áp xe.
- Một số nhiễm trùng hay sốt nhiều ngày: viêm phổi do Mycoplasma, bệnh do virus Epstein–Barr (sốt, đau họng, nổi hạch cổ, mệt kéo dài), sốt xuất huyết.
- Bệnh nhiễm trùng ở Việt Nam cần nghĩ tới: thương hàn (lây qua thức ăn, nước uống bẩn, sốt tăng dần), sốt mò (do ấu trùng mò đốt ở vùng cỏ, bụi rậm, có vết loét đóng vảy đen), lao (ho kéo dài, sụt cân, ra mồ hôi đêm), sốt rét ở vùng rừng núi.
- Bệnh Kawasaki: sốt từ 5 ngày, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, kèm mắt đỏ, môi đỏ nứt, lưỡi đỏ như quả dâu, bàn tay bàn chân sưng đỏ, nổi ban, hạch cổ. Bệnh không lây nhưng có thể ảnh hưởng mạch vành tim nếu điều trị muộn.
- Ít gặp hơn: bệnh viêm khớp, bệnh tự miễn, và hiếm khi là bệnh máu như bạch cầu cấp (kèm xanh xao, bầm tím, đau xương).
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi kỹ: con sốt từ bao giờ, sốt kiểu gì, có ho, đau bụng, đi tiểu buốt, nổi ban không; con có đi đâu xa, đi rừng, tiếp xúc vật nuôi, người bị lao, bị côn trùng đốt; con đã uống thuốc gì. Sau đó khám toàn thân, tìm cả những chỗ bố mẹ ít để ý như nách, bẹn, sau tai.
Xét nghiệm ban đầu thường là công thức máu, xét nghiệm viêm, nước tiểu, có khi chụp X-quang phổi, cấy máu, xét nghiệm sốt xuất huyết, siêu âm bụng hoặc siêu âm tim. Tùy kết quả, bác sĩ có thể cho làm thêm hoặc gửi đến chuyên khoa. Nếu con vẫn khỏe, ăn chơi được, bác sĩ có thể hẹn theo dõi thêm vài ngày, vì nhiều cơn sốt tự hết trong lúc đó.
Bố mẹ giúp bác sĩ tìm nguyên nhân thế nào
- Ghi nhật ký sốt: giờ đo, nhiệt độ, thuốc đã dùng, giờ uống; mang theo khi đi khám.
- Chụp ảnh ban, mắt đỏ, môi đỏ hay bàn tay sưng khi thấy, vì có dấu hiệu chỉ xuất hiện rồi mất.
- Kiểm tra da con mỗi ngày, cả nách, bẹn, bụng, sau tai, tìm vết loét đóng vảy đen hoặc vết côn trùng đốt.
- Nhớ và kể cho bác sĩ những chuyến đi trong vòng vài tuần trước, người ốm trong nhà và ở lớp, thức ăn lạ con đã ăn.
- Mang theo tất cả thuốc con đã uống, nhất là kháng sinh. Không tự cho con uống kháng sinh trước khi đi khám, vì thuốc có thể làm mờ kết quả xét nghiệm mà không chữa đúng bệnh.
Chăm sóc con tại nhà
- Hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ, khi con sốt và khó chịu.
- Không dùng ibuprofen khi chưa loại trừ sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Cho con uống nhiều nước, bú mẹ nhiều lần hơn, ăn món mềm chia nhiều bữa nhỏ.
- Mặc thoáng, để phòng mát, không ủ chăn.
- Theo dõi xem con có tỉnh, chơi được khi hạ sốt, uống được nước và đi tiểu bình thường không.
- Đi khám lại đúng hẹn và đi ngay nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào ở trên.
Hiểu lầm thường gặp
- Sốt lâu ngày là do nóng trong, mọc răng, ăn đồ nóng.
- Mọc răng và đồ ăn không gây sốt cao kéo dài. Sốt quá 3 ngày cần được khám để tìm nguyên nhân thật.
- Sốt mãi không hết thì cho uống kháng sinh mạnh là khỏi.
- Nhiều nguyên nhân sốt kéo dài không đáp ứng với kháng sinh thông thường, và tự uống kháng sinh làm bác sĩ khó tìm ra bệnh. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê.
- Con đã xét nghiệm máu bình thường thì không cần đi khám lại.
- Một số bệnh như Kawasaki, sốt mò, thương hàn có thể chưa rõ ở lần khám đầu. Nếu con vẫn sốt hoặc có dấu hiệu mới, hãy đưa con khám lại.
- Sốt kéo dài thì phải truyền dịch, truyền đạm cho khỏe.
- Truyền dịch không chữa được nguyên nhân sốt và chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Việc cần làm là tìm đúng bệnh.
Bố mẹ hay hỏi
+Con sốt mấy ngày thì cần đi khám?
Đi khám khi con sốt quá 3 ngày, hoặc quá 24 giờ nếu con dưới 2 tuổi mà chưa rõ nguyên nhân. Trong mùa sốt xuất huyết, sốt cao liên tục từ 2 ngày đã nên đi khám. Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C thì đi khám ngay.
+Sốt kéo dài nhiều ngày có phải ung thư máu không?
Rất hiếm. Phần lớn trẻ sốt kéo dài do nhiễm trùng. Bệnh máu thường kèm xanh xao, dễ bầm tím, chảy máu, đau xương; nếu có những dấu hiệu này, bác sĩ sẽ cho làm công thức máu sớm.
+Bệnh Kawasaki là gì, vì sao phải phát hiện sớm?
Đây là bệnh viêm mạch máu, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, sốt từ 5 ngày kèm mắt đỏ, môi đỏ nứt, bàn tay bàn chân sưng đỏ. Điều trị trong 10 ngày đầu của bệnh giảm rõ nguy cơ tổn thương mạch vành, nên trẻ sốt 4–5 ngày kèm các dấu hiệu này cần đi khám ngay trong ngày.
+Con sốt về chiều, ra mồ hôi đêm có phải bị lao không?
Có thể, nhất là khi con ho quá 3 tuần, sụt cân, mệt, hoặc trong nhà có người bị lao. Hãy đưa con đi khám và kể với bác sĩ về người tiếp xúc để được xét nghiệm.
+Trong lúc chờ kết quả, cho con đi học được không?
Khi con còn sốt, cho con ở nhà nghỉ ngơi. Con đi học lại khi đã hết sốt 24 giờ mà không cần thuốc và bác sĩ không có dặn gì khác.
Nguồn tham khảo
- When to Call the Pediatrician: Fever — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Kawasaki disease — NHS (Anh)
- Kawasaki Disease — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh truyền nhiễm (Quyết định 5642/QĐ-BYT) — Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Bạch cầu cấp ở trẻ
Bạch cầu cấp (ung thư máu cấp) là bệnh hiếm gặp, nhưng là loại ung thư hay gặp nhất ở trẻ em. Dấu hiệu thường xuất hiện trong vài tuần: con mệt, xanh xao, dễ bầm tím hoặc chảy máu không rõ lý do, sốt hay ốm vặt kéo dài, đau xương khớp, nổi hạch, bụng to. Từng dấu hiệu riêng lẻ phần lớn do bệnh thông thường; điều cần để ý là nhiều dấu hiệu cùng lúc, kéo dài và nặng dần, khi đó hãy đưa con đi khám để làm công thức máu. Đi cấp cứu ngay nếu con chảy máu không cầm, khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, li bì hoặc sốt cao kèm mệt lả.
- Nhiễm trùng đường tiểu
Nhiễm trùng đường tiểu là bệnh nhiễm khuẩn hay gặp ở trẻ, nhất là bé gái. Trẻ lớn thường tiểu buốt, tiểu nhiều lần, đau bụng dưới, đái dầm trở lại; trẻ dưới 2 tuổi nhiều khi chỉ sốt mà không có dấu hiệu gì khác, nên trẻ nhỏ sốt không rõ nguyên nhân cần được khám và thử nước tiểu sớm. Bệnh cần kháng sinh do bác sĩ kê để tránh tổn thương thận. Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, hoặc trẻ sốt cao kèm rét run, nôn, đau hông lưng, li bì thì đưa đi cấp cứu ngay.
- Sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt. Giai đoạn nguy hiểm nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, thường đúng lúc con bắt đầu hạ sốt, nên hết sốt chưa có nghĩa là đã khỏi. Chỉ dùng paracetamol để hạ sốt, không dùng ibuprofen hay aspirin. Đưa con đến bệnh viện ngay nếu con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh, hoặc đi tiểu ít.
- Viêm phổi ở trẻ em
Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.
- Trẻ sốt phát ban
Sốt phát ban hay gặp ở trẻ 6 tháng đến 2 tuổi, thường do virus herpes 6 hoặc 7: con sốt cao đột ngột, thường 3–5 ngày, nhưng vẫn khá tỉnh, rồi khi hết sốt thì nổi ban hồng nhỏ ở ngực, lưng, bụng, không ngứa, tự bay sau 1–2 ngày. Bệnh tự khỏi, chỉ cần hạ sốt bằng paracetamol và cho uống đủ nước. Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, trẻ co giật, li bì, hoặc có ban tím đỏ ấn không mất màu cần đi cấp cứu ngay; ban kèm sốt mà chưa được khám nên đi khám trong ngày để loại trừ sởi và sốt xuất huyết.
Chủ đề khác