Sơ cứu và an toàn

Trẻ hít phải khói khi cháy nhà: thoát hiểm, sơ cứu và khi nào đi viện

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Khi có cháy, việc đầu tiên là đưa con ra ngoài: cúi thấp hoặc bò sát sàn dưới lớp khói, che mũi miệng bằng khăn ướt, sờ cửa bằng mu bàn tay trước khi mở, không dùng thang máy, đã ra thì không quay lại; gọi 114 báo cháy và 115 hoặc 113 khi có người bị ngạt khói, bỏng. Mọi trẻ đã hít phải khói đều cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi trông vẫn khỏe, vì khói chứa khí CO và nhiều hơi độc, đường thở có thể sưng nề sau vài giờ. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, thở rít, khàn tiếng, ho ra đờm đen, lơ mơ hoặc bất tỉnh; con không thở thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con bất tỉnh, không thở hoặc chỉ thở ngáp: gọi 115 hoặc 113, đưa con ra chỗ thoáng và bắt đầu ép tim thổi ngạt ngay.
  • Con khó thở, thở nhanh, thở rít, phần dưới lồng ngực lõm vào khi hít vào, hoặc môi, da tím tái.
  • Con khàn tiếng, giọng thay đổi, ho ra đờm có muội đen, có muội than quanh mũi miệng, lông mũi, lông mi cháy xém hoặc mặt, cổ bị bỏng.
  • Con lơ mơ, lú lẫn, li bì, khó đánh thức, co giật, nôn nhiều hoặc kêu đau đầu dữ dội.
  • Con kêu đau ngực, tim đập rất nhanh, yếu mệt rã rời.
  • Con bị bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, hoặc bỏng ở mặt, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đã hít khói, dù chỉ một lúc, nay vẫn tỉnh táo và thở bình thường: vẫn đưa con đi khám ngay trong ngày, kể cả khi đã thấy đỡ.
  • Trong 1–3 ngày sau vụ cháy, con ho nhiều hơn, khò khè, sốt hoặc thở nhanh hơn bình thường.
  • Trẻ có hen mà cơn hen nặng lên, phải dùng thuốc cắt cơn nhiều hơn sau khi ở gần đám cháy, khói.
  • Trong vài tuần sau, con hay quên, kém tập trung, thay đổi tính tình, đi lại khó.
  • Sau vụ cháy, con hay giật mình, gặp ác mộng, sợ ở một mình, sợ lửa kéo dài hơn vài tuần.

Vì sao khói nguy hiểm hơn lửa

Hơn một nửa số người tử vong liên quan đến cháy là do tổn thương khi hít khói, có khi đi kèm bỏng. Khói chứa khí CO không màu, không mùi làm máu không mang được oxy; khi đồ nhựa, đệm mút, vải tổng hợp cháy còn sinh khí cyanua rất độc. Trong phòng kín, đám cháy đốt hết oxy rất nhanh.

Hơi nóng và các hơi độc trong khói làm tổn thương họng, thanh quản và phổi. Họng, thanh quản có thể sưng dần trong vài giờ đến 2–3 ngày, nên một đứa trẻ trông bình thường lúc vừa ra khỏi đám cháy vẫn có thể khó thở sau đó.

Trẻ em dễ bị nặng hơn người lớn vì thở nhanh hơn, hít vào nhiều khói hơn so với cân nặng, và trẻ nhỏ chưa tự nói được mình mệt, đau đầu.

Thoát ra khi có cháy

  • Hô to báo cho mọi người trong nhà, bế em nhỏ, dắt trẻ lớn đi cùng.
  • Cúi thấp người hoặc bò, giữ đầu sát sàn, khoảng dưới 60 cm, vì không khí sạch hơn ở gần sàn. Đi men theo tường để không lạc hướng.
  • Che mũi miệng bằng khăn, vải mềm thấm nước để hạn chế hít khói; khăn ướt không chặn được khí CO, nên vẫn phải ra ngoài càng nhanh càng tốt.
  • Trước khi mở cửa, sờ cửa và tay nắm bằng mu bàn tay. Cửa nóng hoặc khói lọt qua khe thì không mở, tìm lối khác. Cửa không nóng thì cúi thấp, mở từ từ, đứng nép sang một bên.
  • Chỉ dùng thang bộ, không dùng thang máy.
  • Không quay lại lấy đồ, không quay lại tìm thú nuôi. Ra ngoài rồi thì tập trung ở một điểm đã hẹn trước và báo ngay cho lực lượng cứu hộ nếu còn người bên trong.
  • Gọi 114 báo cháy, nói rõ địa chỉ và số người còn mắc kẹt.

Nếu bị kẹt, không ra được

  • Vào một phòng xa đám cháy, có cửa sổ hoặc ban công, đóng cửa lại.
  • Chèn khăn, chăn, quần áo thấm nước vào khe cửa để hạn chế khói lọt vào.
  • Gọi 114, ra cửa sổ hoặc ban công, hô to và vẫy khăn, áo sáng màu hoặc đèn pin để người bên ngoài thấy.
  • Dạy con không trốn vào gầm giường, trong tủ hay nhà tắm kín, và không trốn lính cứu hỏa; những chỗ này làm người cứu khó tìm thấy con.
  • Quần áo bốc cháy: dừng lại, nằm xuống, lấy hai tay che mặt và lăn qua lăn lại đến khi lửa tắt.

Sơ cứu khi đã ra ngoài

  • Đưa con đến chỗ thoáng khí, xa khói; nới lỏng quần áo chật.
  • Xem con có tỉnh và thở bình thường không. Con không thở hoặc chỉ thở ngáp: gọi 115 hoặc 113 và bắt đầu ép tim thổi ngạt (5 hơi thổi ban đầu, rồi 30 lần ép tim xen 2 hơi thổi), làm đến khi có người cấp cứu đến.
  • Con còn thở nhưng không tỉnh: đặt con nằm nghiêng an toàn, theo dõi nhịp thở liên tục trong lúc chờ xe cấp cứu.
  • Con tỉnh: cho con ngồi nửa nằm nửa ngồi nếu con thấy dễ thở hơn, giữ con bình tĩnh và ấm người.
  • Vết bỏng: xả nước sạch mát đang chảy khoảng 20 phút, tháo nhẫn, đồng hồ, quần áo không dính vào da, che vết bỏng bằng màng bọc thực phẩm hoặc gạc sạch; không bôi kem đánh răng, nước mắm, dầu, mỡ.
  • Dù con tỉnh táo, vẫn đưa con đến cơ sở y tế ngay để được khám.

Ở bệnh viện, bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ cho con thở oxy, xem miệng họng, nghe phổi, đo oxy máu và có thể xét nghiệm máu để đo lượng khí CO. Con có thể được giữ lại theo dõi vài giờ hoặc lâu hơn, vì đường thở có thể sưng muộn. Trẻ nặng có thể cần hỗ trợ thở, điều trị ngộ độc khí độc và chăm sóc vết bỏng; việc này do bác sĩ quyết định.

Sau khi về nhà, theo dõi con ho, thở, sốt trong vài ngày, và theo dõi trí nhớ, tính tình trong vài tuần. Những trẻ đã trải qua một vụ cháy cũng có thể sợ hãi, khó ngủ kéo dài; nói chuyện, ở bên con và nhờ chuyên gia tâm lý khi cần.

Chuẩn bị trước cho cả nhà

  • Lắp thiết bị báo khói ở mỗi tầng và ngoài các phòng ngủ; bấm thử mỗi tháng, thay pin ít nhất mỗi năm một lần nếu dùng pin thường.
  • Lập kế hoạch thoát hiểm với 2 lối ra cho mỗi phòng, chọn điểm tập trung ngoài nhà; cùng con tập ít nhất 2 lần mỗi năm, có lần tập trong bóng tối.
  • Nhà có lưới sắt, khung bảo vệ cửa sổ, ban công: chừa một ô mở được từ bên trong, để chìa khóa ở chỗ cả nhà biết và với tới nhanh.
  • Dạy con số 114 báo cháy và số 115 hoặc 113 cấp cứu y tế; dạy con bò thấp, sờ cửa, dừng lại – nằm xuống – lăn.
  • Cất bật lửa, diêm ngoài tầm với của trẻ; không để trẻ ở nhà một mình với bếp đang đun.
  • Không sạc xe điện, pin qua đêm ở lối thoát hiểm hay gần chỗ ngủ; rút sạc khi pin đầy.

Chăm sóc con tại nhà

  • Theo dõi con kỹ trong 2–3 ngày sau khi hít khói: nhịp thở, tiếng thở, giọng nói, ho, sốt.
  • Đếm nhịp thở của con khi con ngủ, mỗi ngày vài lần, và ghi lại.
  • Cho con uống đủ nước, nghỉ ngơi; không để ai hút thuốc gần con.
  • Trẻ có hen: dùng thuốc dự phòng đều, mang theo thuốc cắt cơn và đi khám nếu phải dùng nhiều hơn mọi khi.
  • Đưa con đi khám lại nếu con ho nhiều hơn, khàn tiếng, khò khè, sốt hoặc thay đổi tính tình.
  • Ở bên con, cho con kể lại nếu con muốn; giữ nếp sinh hoạt quen thuộc để con bớt sợ.

Hiểu lầm thường gặp

Ra khỏi đám cháy mà con vẫn tỉnh, nói chuyện được là không sao.
Ngộ độc khí CO và sưng nề đường thở có thể nặng lên sau vài giờ. Mọi trẻ đã hít phải khói đều cần được bác sĩ khám ngay.
Trùm khăn ướt thì có thể ở lâu trong khói.
Khăn ướt chỉ giảm bớt khói, không chặn được khí CO. Vẫn phải cúi thấp và ra ngoài càng nhanh càng tốt.
Trốn vào nhà tắm, gầm giường là an toàn.
Khói vẫn lọt vào và người cứu khó tìm thấy con. Nếu không ra được, vào phòng có cửa sổ, chèn khăn ướt vào khe cửa, gọi 114 và ra hiệu ở cửa sổ.
Bôi kem đánh răng, nước mắm lên vết bỏng cho mát.
Những thứ này làm bẩn vết bỏng, dễ nhiễm trùng. Xả nước sạch mát khoảng 20 phút rồi che bằng màng bọc thực phẩm hoặc gạc sạch.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ hít phải khói có cần đi viện không?

Có. Mọi trẻ đã hít khói đều nên được bác sĩ khám ngay, kể cả khi trông khỏe, vì khí CO và sưng đường thở có thể xuất hiện muộn.

+Báo cháy gọi số nào?

Gọi 114 để báo cháy và cứu nạn, cứu hộ. Gọi 115 hoặc 113 khi có người bị ngạt khói, bỏng hay cần cấp cứu y tế.

+Bế em bé thoát khỏi đám cháy thế nào?

Ôm bé sát người, cúi thấp người và đi nhanh ra lối thoát gần nhất, không dừng lại lấy đồ. Ra ngoài rồi đưa bé đi khám ngay.

+Sau khi hít khói, con ho mấy ngày có sao không?

Ho nhẹ vài ngày có thể gặp, nhưng con cần được bác sĩ khám ngay từ đầu. Nếu ho nhiều hơn, khò khè, khàn tiếng, sốt hay thở nhanh, đưa con đi khám lại ngay.

+Có nên dạy trẻ nhỏ cách thoát hiểm khi cháy không?

Nên. Trẻ mầm non đã học được cách bò thấp, che mũi, không trốn vào tủ, gầm giường, và biết số 114. Tập cùng con vài lần mỗi năm để con nhớ.

Nguồn tham khảo

  1. Fire Safety: Protecting Your Family from a Home Fire — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Các biện pháp để thoát nạn khỏi đám cháy (Bộ Công an trả lời) — Báo Điện tử Chính phủ
  3. Carbon monoxide poisoning — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Ngộ độc khí CO

    Khí CO không màu, không mùi, sinh ra khi đốt than, củi, gas, xăng dầu trong chỗ kín: bếp than tổ ong, lò than sưởi, nướng lẩu than trong phòng đóng cửa, máy phát điện hay xe nổ máy trong nhà. Khi nhiều người trong nhà cùng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt và đỡ hơn khi ra ngoài, hãy nghĩ đến CO: mở toang cửa, tắt nguồn đốt nếu an toàn, đưa mọi người ra chỗ thoáng và đi khám ngay. Gọi 115 hoặc 113 nếu có người khó thở, lú lẫn, lơ mơ, yếu, đau ngực hoặc bất tỉnh. Cách phòng chắc chắn nhất: không bao giờ đốt than sưởi, nấu nướng bằng than hay chạy máy phát điện trong nhà kín.

  • Bỏng ở trẻ

    Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.

  • Ép tim thổi ngạt cho trẻ

    Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.

  • Phòng tai nạn trong nhà

    Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi; ngộ độc thuốc, hóa chất; hóc dị vật và ngạt. Những việc quan trọng nhất là luôn có người lớn trông, cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo lên cao và khóa lại, đổ hết nước trong chậu xô, chặn cầu thang và cửa sổ, để đồ nóng xa tầm tay con. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật hay nuốt phải pin, hóa chất, gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Sang chấn tâm lý ở trẻ

    Sau một biến cố đáng sợ như tai nạn, bão lũ, bị đánh, bị xâm hại hay chứng kiến bạo lực, trẻ thường gặp ác mộng, sợ hãi, bám người, đau bụng, đái dầm lại; phần lớn những phản ứng này nhẹ dần theo thời gian khi con được an toàn và được người lớn ở bên. Nếu các dấu hiệu kéo dài hơn một tháng, nặng lên, hoặc xuất hiện muộn nhiều tháng sau, con có thể bị rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) và cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý; bệnh điều trị được, chủ yếu bằng trị liệu tâm lý. Nếu con vẫn đang bị đe dọa, hãy báo công an 113 và gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7); nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113.

  • An toàn phòng trọ sinh viên

    Trước khi thuê trọ, hãy xem phòng có lối thoát thứ hai (cửa sổ, ban công không bị khóa kín bằng khung sắt), ổ điện không quá tải, bình nóng lạnh có dây nối đất và cầu dao chống giật, bếp gas đặt nơi thoáng. Không sạc xe điện qua đêm hay sạc trong phòng ngủ, không cắm nhiều thiết bị vào một ổ, không đốt than trong phòng kín. Khi có cháy, gọi 114, dùng khăn thấm nước che mũi miệng, cúi thấp người thoát ra, không đi thang máy; có người bị bỏng, ngạt khói, điện giật thì gọi 115 hoặc 113. Ngửi thấy mùi gas: không bật lửa, không bật tắt công tắc điện, khóa van và mở hết cửa.

Chủ đề khác