Sơ cứu và an toàn

An toàn phòng trọ sinh viên: cháy nổ, điện giật, bình nóng lạnh, gas

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Trước khi thuê trọ, hãy xem phòng có lối thoát thứ hai (cửa sổ, ban công không bị khóa kín bằng khung sắt), ổ điện không quá tải, bình nóng lạnh có dây nối đất và cầu dao chống giật, bếp gas đặt nơi thoáng. Không sạc xe điện qua đêm hay sạc trong phòng ngủ, không cắm nhiều thiết bị vào một ổ, không đốt than trong phòng kín. Khi có cháy, gọi 114, dùng khăn thấm nước che mũi miệng, cúi thấp người thoát ra, không đi thang máy; có người bị bỏng, ngạt khói, điện giật thì gọi 115 hoặc 113. Ngửi thấy mùi gas: không bật lửa, không bật tắt công tắc điện, khóa van và mở hết cửa.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Có cháy, khói lan trong nhà trọ: hô to báo mọi người, thoát ra ngoài và gọi 114; có người bị bỏng, ngạt khói thì gọi 115 hoặc 113.
  • Người bị điện giật bất tỉnh, không thở hoặc chỉ thở ngáp: ngắt cầu dao rồi mới chạm vào, gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.
  • Mọi người bị điện giật, kể cả đã tỉnh, có vết bỏng điện, đau ngực, tim đập không đều: đi cấp cứu.
  • Nhiều người trong phòng cùng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ khi dùng bình nóng lạnh gas, bếp than, máy phát trong phòng kín: đưa mọi người ra chỗ thoáng, gọi 115 hoặc 113.
  • Người bị ngạt khói ho nhiều, khàn tiếng, khó thở, có muội đen quanh mũi miệng, dù trông vẫn tỉnh.
  • Bỏng rộng hơn lòng bàn tay, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bộ phận sinh dục, bỏng hóa chất.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bị điện giật nhẹ ở ổ cắm, bình nóng lạnh, đã tỉnh táo, không thấy bỏng: vẫn nên đi khám ngay trong ngày.
  • Bỏng có bọng nước do nước nóng, bếp, nồi lẩu, dù nhỏ.
  • Sau khi hít khói, vài giờ sau ho nhiều hơn, thở khò khè, đau ngực.
  • Đau đầu, buồn nôn mỗi khi ở trong phòng trọ và đỡ khi ra ngoài: nghĩ đến khí CO từ bình nóng lạnh gas, bếp than của phòng bên.

Xem gì trước khi thuê phòng

  • Lối thoát: ngoài cửa chính, phòng có cửa sổ hoặc ban công mở được ra ngoài. Khung sắt bảo vệ phải có ô cửa mở được từ bên trong.
  • Điện: ổ cắm, dây điện không nứt, không cháy xém; có cầu dao, aptomat riêng cho phòng. Hỏi chủ nhà về thiết bị chống giật.
  • Bình nóng lạnh: lắp cao, chắc chắn, có dây nối đất và aptomat chống giật riêng; bình gas thì phải đặt ngoài nơi thoáng, không trong nhà tắm kín.
  • Bếp gas: đặt ở chỗ thoáng, xa ổ điện; ống dẫn gas còn mềm, không nứt; có van khóa.
  • Phòng cháy: có bình chữa cháy, thiết bị báo cháy ở hành lang hoặc trong phòng; khu để xe, sạc xe điện tách khỏi lối thoát và chỗ ngủ.
  • Hỏi số điện thoại của chủ nhà, và lưu sẵn các số khẩn cấp: 114 (cháy, cứu nạn), 115 hoặc 113 (cấp cứu y tế).

Phòng cháy trong phòng trọ

  • Không cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ, nhất là nồi cơm, ấm siêu tốc, bàn là, máy sưởi cùng lúc. Tắt thiết bị điện khi ra khỏi phòng và khi đi ngủ.
  • Để chăn, quần áo, giấy, sách vở cách ổ điện, nguồn nhiệt ít nhất khoảng nửa mét.
  • Không nấu ăn bằng bếp than, bếp cồn trong phòng kín; trông bếp khi đang đun nấu, kể cả nồi lẩu điện.
  • Sạc xe điện ở nơi khô, thoáng, xa chỗ ngủ và đồ dễ cháy. Chờ xe nguội khoảng 20 phút mới sạc, không sạc liên tục quá 8 giờ, không sạc qua đêm hay khi không có ai ở nhà; pin phù, nứt thì thay.
  • Không sạc điện thoại, máy tính trên giường, gối, chăn; rút sạc khi pin đã đầy.
  • Cất bật lửa, nến, hương; dập tắt đầu thuốc lá, hương trước khi rời đi.

Khi có cháy

  • Bình tĩnh, hô to báo cho mọi người, thoát ra ngoài theo lối gần nhất; không quay lại lấy đồ.
  • Gọi 114 báo cháy, nói rõ địa chỉ, số người còn mắc kẹt.
  • Gặp khói: che mũi miệng bằng khăn, vải thấm nước, cúi thật thấp người, men theo tường mà đi.
  • Trước khi mở cửa, áp mu bàn tay lên cánh cửa; nếu cửa nóng thì không mở, tìm lối khác. Khi mở, đứng tránh sang một bên đề phòng lửa tạt.
  • Không dùng thang máy, không nhảy từ tầng cao xuống.
  • Không thoát được: vào một phòng xa đám cháy, chèn khăn ướt vào khe cửa, ra ban công hoặc cửa sổ, gọi to, ra hiệu bằng đồ sáng màu và gọi 114.
  • Quần áo bén lửa: dừng lại, nằm xuống, lăn hoặc trùm chăn dày để dập; không chạy.

Điện giật do bình nóng lạnh, ổ cắm

Bình nóng lạnh rò điện, dây nối đất hỏng hay ổ cắm ẩm trong nhà tắm có thể gây điện giật. Nên dùng bình có dây nối đất và aptomat chống giật, kiểm tra định kỳ; nhiều người còn tắt bình trước khi tắm cho chắc. Thấy tê rần khi chạm vòi nước, vỏ bình, hãy ngắt cầu dao và báo chủ nhà sửa ngay.

Khi thấy người bị điện giật: không chạm tay trần vào họ khi chưa ngắt điện. Ngắt cầu dao, rút phích; nếu không ngắt được, đứng trên vật khô, dùng vật khô không dẫn điện như cán chổi gỗ, ghế nhựa để tách ra. Nếu người đó không phản ứng, không thở hoặc chỉ thở ngáp, gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài), ép tim ngay ở giữa ngực, 100–120 lần mỗi phút; nếu đã được học thì xen 30 lần ép với 2 lần thổi. Mọi người bị điện giật đều cần đi khám, kể cả khi trông bình thường.

Rò rỉ gas và khí CO

  • Ngửi thấy mùi gas: báo mọi người, không bật lửa, không bật hay tắt công tắc, đèn, quạt, không gọi điện thoại trong phòng có mùi gas.
  • Khóa van bình gas, mở hết cửa ra vào và cửa sổ cho thoáng, ra khỏi phòng.
  • Từ chỗ an toàn, gọi nhà cung cấp gas hoặc 114 để được hỗ trợ; không dùng lại bếp cho đến khi đã sửa xong.
  • Bình nóng lạnh gas, bếp than, máy phát điện trong phòng kín sinh khí CO không màu, không mùi. Không đốt than sưởi, nấu lẩu than trong phòng trọ đóng cửa.
  • Nhiều người cùng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, đỡ khi ra ngoài: nghi ngộ độc CO, đưa mọi người ra chỗ thoáng và đi khám ngay.

Nếu bạn là sinh viên

Hãy dành 5 phút trong ngày đầu dọn về để đi một vòng: lối thoát ở đâu, cầu dao ở đâu, van gas ở đâu, bình chữa cháy để chỗ nào. Thống nhất với bạn cùng phòng ai tắt bếp, ai rút sạc trước khi đi ngủ.

Nếu phòng trọ không có lối thoát thứ hai, điện chắp vá, bình nóng lạnh rò điện mà chủ nhà không sửa, hãy cân nhắc tìm chỗ khác và nói với bố mẹ. Một chỗ ở rẻ hơn không đáng để đánh đổi an toàn của bạn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Lưu sẵn số 114 (cháy, cứu nạn) và 115 hoặc 113 (cấp cứu y tế) trong điện thoại.
  • Tắt thiết bị điện, bếp, rút sạc trước khi ra khỏi phòng và đi ngủ.
  • Không sạc xe điện qua đêm, không sạc trong phòng ngủ hay lối thoát.
  • Kiểm tra bình nóng lạnh có nối đất, aptomat chống giật; báo chủ nhà khi thấy tê điện.
  • Ngửi thấy mùi gas: khóa van, mở cửa, không bật lửa hay công tắc điện.
  • Không đốt than, nấu lẩu than trong phòng kín.
  • Bị bỏng: xả nước sạch mát đang chảy khoảng 20 phút, không bôi kem đánh răng hay mỡ.

Hiểu lầm thường gặp

Có cháy thì chạy lên tầng thượng hoặc vào nhà tắm trốn cho an toàn.
Phần lớn người chết trong đám cháy là do ngạt khói. Hãy tìm đường thoát ra ngoài; chỉ khi không thể thoát mới vào phòng xa đám cháy, chèn khe cửa và ra ban công, cửa sổ kêu cứu.
Ngửi thấy mùi gas thì bật quạt, bật đèn cho thoáng và dễ nhìn.
Bật tắt công tắc điện có thể tạo tia lửa gây nổ. Khóa van, mở cửa để gió tự lưu thông, ra khỏi phòng rồi mới gọi hỗ trợ.
Bình nóng lạnh có chống giật rồi thì không cần để ý.
Thiết bị chống giật có thể hỏng theo thời gian. Bình cần nối đất, aptomat cần được kiểm tra định kỳ; thấy tê điện khi chạm vòi nước thì ngắt điện và báo sửa ngay.
Xe điện mới thì sạc qua đêm cho tiện.
Phần lớn vụ cháy xe điện liên quan đến lúc sạc. Không sạc qua đêm, không sạc khi không có ai ở nhà, và sạc ở chỗ thoáng, xa nơi ngủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Số điện thoại báo cháy ở Việt Nam là bao nhiêu?

114, dùng thống nhất trên cả nước cho báo cháy và cứu nạn, cứu hộ. Nếu có người bị thương, bỏng, ngạt khói, gọi thêm 115 hoặc 113 để được cấp cứu y tế.

+Có nên tắt bình nóng lạnh trước khi tắm không?

Nhiều khuyến cáo an toàn điện khuyên làm vậy, nhất là khi bình đã cũ hoặc không chắc có nối đất và aptomat chống giật. Quan trọng nhất là bình được lắp đúng kỹ thuật và kiểm tra định kỳ.

+Ngửi thấy mùi gas trong phòng trọ phải làm gì?

Không bật lửa, không bật tắt công tắc điện, không gọi điện trong phòng; khóa van bình gas, mở hết cửa, ra ngoài rồi gọi nhà cung cấp gas hoặc 114.

+Bị điện giật nhẹ ở ổ cắm có cần đi khám không?

Nên đi khám trong ngày dù thấy bình thường, vì điện có thể ảnh hưởng đến tim. Nếu đau ngực, tim đập không đều, có vết bỏng, khó thở thì đi cấp cứu ngay.

+Sạc xe máy điện trong phòng trọ có an toàn không?

Nên tránh sạc trong phòng ngủ. Sạc ở nơi khô, thoáng, xa đồ dễ cháy và lối thoát; chờ xe nguội khoảng 20 phút mới sạc, không sạc quá 8 giờ liên tục và không sạc qua đêm.

Nguồn tham khảo

  1. Kế hoạch tuyên truyền PCCC và CNCH (kỹ năng thoát nạn, xử lý rò rỉ gas, sạc xe điện) — UBND phường Việt Hòa, thành phố Hải Phòng
  2. Electric Shock — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Adult basic life support guidelines 2025 — Resuscitation Council UK
  4. Carbon monoxide poisoning — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị điện giật

    Khi con bị điện giật, việc đầu tiên là ngắt nguồn điện (rút phích, ngắt cầu dao) rồi mới chạm vào con; nếu không ngắt được, đứng trên vật khô và dùng vật khô không dẫn điện như cán chổi gỗ để tách con ra. Nếu con bất tỉnh, không thở hoặc thở ngáp, gọi 115 hoặc 113 và ép tim thổi ngạt ngay. Mọi trẻ bị điện giật đều cần được bác sĩ khám, kể cả khi con có vẻ bình thường, vì điện có thể làm tổn thương tim và các cơ quan bên trong mà ngoài da không thấy.

  • Ngộ độc khí CO

    Khí CO không màu, không mùi, sinh ra khi đốt than, củi, gas, xăng dầu trong chỗ kín: bếp than tổ ong, lò than sưởi, nướng lẩu than trong phòng đóng cửa, máy phát điện hay xe nổ máy trong nhà. Khi nhiều người trong nhà cùng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt và đỡ hơn khi ra ngoài, hãy nghĩ đến CO: mở toang cửa, tắt nguồn đốt nếu an toàn, đưa mọi người ra chỗ thoáng và đi khám ngay. Gọi 115 hoặc 113 nếu có người khó thở, lú lẫn, lơ mơ, yếu, đau ngực hoặc bất tỉnh. Cách phòng chắc chắn nhất: không bao giờ đốt than sưởi, nấu nướng bằng than hay chạy máy phát điện trong nhà kín.

  • Bỏng ở trẻ

    Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.

  • Con đi xe đạp điện, xe máy điện

    Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe đạp điện (xe chỉ có động cơ trợ lực khi đạp, tự ngắt ở 25 km/h) không quy định tuổi, nhưng người lái và người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai đúng cách. Xe máy điện có tốc độ thiết kế đến 50 km/h và công suất đến 4 kW là xe gắn máy: con phải đủ 16 tuổi mới được lái; xe mạnh hơn cần bằng lái từ 18 tuổi. Luật cấm cầm điện thoại, đeo tai nghe khi lái xe, và cấm bố mẹ giao xe cơ giới cho con chưa đủ tuổi. Sau va chạm, nếu con bất tỉnh, co giật, nôn nhiều lần hoặc đau cổ, gọi 115 hoặc 113.

  • Sinh viên năm nhất khó thích nghi

    Năm nhất đại học dồn nhiều thay đổi cùng lúc: xa nhà, ở trọ hoặc ký túc xá với người lạ, tự lo tiền bạc, cách học tín chỉ khác hẳn phổ thông. Nhớ nhà, căng thẳng, lạc lõng trong vài tháng đầu rất thường gặp và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Nên tìm giúp đỡ khi con không xoay xở nổi, tự cố mà không đỡ, căng thẳng ảnh hưởng đến việc học, hoặc buồn bã, trống rỗng gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên: bắt đầu từ phòng tư vấn tâm lý của trường, cố vấn học tập, hoặc bác sĩ. Nếu con nói muốn chết hay tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.

  • Sinh viên xa nhà cô đơn

    Cô đơn và nhớ nhà rất thường gặp ở sinh viên năm nhất, nhất là trong vài tháng đầu ở thành phố mới, và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Đáng lo khi cô đơn kéo dài hàng tháng, con thu mình, bỏ học, ngủ li bì hoặc mất ngủ, buồn bã gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên, vì đó có thể là trầm cảm. Bố mẹ giúp được nhiều bằng những cuộc gọi đều đặn mà không tra hỏi, và khuyến khích con tìm đến bạn bè, câu lạc bộ, phòng tư vấn của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.

Chủ đề khác