Tiêu hóa

Xuất huyết tiêu hóa ở trẻ: nôn ra máu, phân đen và khi nào cấp cứu

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Xuất huyết tiêu hóa là chảy máu ở bất kỳ đoạn nào của đường tiêu hóa, từ thực quản, dạ dày đến ruột và hậu môn. Con nôn ra máu, nôn ra chất nâu đen như bã cà phê, hoặc đi ngoài phân đen nhão như hắc ín là dấu hiệu chảy máu ở phần trên và cần gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay. Máu đỏ tươi trong phân thường từ phần dưới, hay gặp nhất là nứt kẽ hậu môn, nhưng ra nhiều máu cũng là cấp cứu. Thuốc sắt và thuốc chứa bismuth có thể làm phân đen; dù con đang uống những thuốc này, phân đen vẫn cần được bác sĩ kiểm tra.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nôn ra máu đỏ, cục máu, hoặc chất màu nâu đen như bã cà phê, mà không phải do chảy máu cam vừa xảy ra.
  • Con đi ngoài phân đen, nhão, bóng như hắc ín, mùi rất khắm.
  • Ra nhiều máu đỏ hoặc đỏ sẫm qua hậu môn, máu chảy không ngừng, có cục máu lớn, hoặc chỉ ra máu mà không có phân.
  • Con da xanh tái, lạnh, vã mồ hôi, chóng mặt, thở nhanh, lơ mơ hoặc ngất.
  • Con đau bụng dữ dội, bụng chướng cứng, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu đỏ sẫm.
  • Con có thể đã nuốt pin cúc áo, nam châm, vật sắc nhọn, thuốc hoặc hóa chất.
  • Con có bệnh gan, bệnh máu, rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông mà có bất kỳ dấu hiệu chảy máu nào kể trên.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc giấy lau, con vẫn khỏe: cho bác sĩ xem trong vòng một ngày.
  • Tiêu chảy có lẫn máu hoặc nhầy máu: đi khám trong ngày.
  • Phân đen sẫm khi con đang uống thuốc sắt hoặc thuốc chứa bismuth, con vẫn khỏe: báo bác sĩ trong ngày để kiểm tra, không tự kết luận là do thuốc.
  • Vài sợi máu nhỏ trong chất nôn sau khi con nôn hoặc ho rất nhiều, con vẫn tỉnh táo: đi khám ngay trong ngày.
  • Con xanh xao, mệt, hay chóng mặt, móng tay nhợt: có thể thiếu máu do chảy máu ít một kéo dài.
  • Con hay đau bụng vùng trên rốn, ợ chua, đau tăng khi đói hoặc về đêm, nhất là khi hay dùng thuốc giảm đau chống viêm.

Nhìn màu máu để đoán nơi chảy máu

  • Nôn ra máu đỏ hoặc chất nâu đen như bã cà phê: chảy máu từ thực quản, dạ dày hoặc đoạn đầu ruột non. Máu gặp dịch vị chuyển sang màu nâu đen.
  • Phân đen, nhão, bóng như hắc ín: máu từ phần trên đã đi qua ruột và bị tiêu hóa, thường là lượng máu đáng kể.
  • Máu đỏ sẫm lẫn trong phân: thường từ ruột non hoặc đại tràng.
  • Máu đỏ tươi trên mặt phân, trên giấy lau: thường từ đoạn cuối ruột già hoặc hậu môn.
  • Không thấy máu nhưng con xanh xao, mệt: có thể chảy máu rất ít, kéo dài, chỉ phát hiện bằng xét nghiệm phân và xét nghiệm máu.

Nguyên nhân hay gặp ở trẻ

Chảy máu ở phần trên: nuốt máu từ chảy máu cam rồi nôn ra, rách niêm mạc thực quản sau khi nôn hoặc ho nhiều, viêm hoặc loét dạ dày tá tràng (do vi khuẩn HP hoặc do thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen, aspirin), nuốt pin, vật sắc nhọn, hóa chất. Hiếm hơn nhưng nặng là giãn vỡ tĩnh mạch thực quản ở trẻ có bệnh gan.

Chảy máu ở phần dưới: nứt kẽ hậu môn do táo bón là nguyên nhân hay gặp nhất của máu trong phân ở trẻ; nhiễm khuẩn đường ruột gây tiêu chảy có máu; polyp đại tràng gây ra máu tươi không đau; lồng ruột ở trẻ nhỏ; túi thừa Meckel có thể gây ra nhiều máu đỏ sẫm mà con không đau; viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn ở trẻ lớn.

Có khi không phải máu, có khi do thuốc

Phân đỏ có thể do thanh long ruột đỏ, củ dền, cà chua, đồ uống hay kẹo có phẩm màu, một số siro kháng sinh. Phân đen có thể do uống thuốc sắt, thuốc dạ dày chứa bismuth, ăn tiết, ăn nhiều quả màu sẫm.

Dù vậy, bố mẹ không nên tự kết luận phân đen là do thuốc. Thuốc sắt và bismuth không loại trừ được chảy máu dạ dày, và nhiều trẻ uống sắt chính vì đang thiếu máu. Hãy báo bác sĩ mỗi lần thấy phân đen; nếu phân đen nhão, mùi khắm, hoặc con mệt, da tái, chóng mặt thì đi cấp cứu ngay.

Ở bệnh viện con sẽ được làm gì

Bác sĩ trước hết đánh giá con mất bao nhiêu máu: đo mạch, huyết áp, xem da, xét nghiệm máu. Nếu mất máu nhiều, con được truyền dịch, có thể truyền máu, và được ổn định trước rồi mới tìm nguyên nhân.

Sau đó, tùy nơi nghi chảy máu, con có thể được nội soi dạ dày hoặc nội soi đại tràng, vừa tìm chỗ chảy máu vừa cầm máu ngay khi soi. Con cũng có thể được xét nghiệm phân, xét nghiệm máu xem có thiếu máu, tìm HP, siêu âm hoặc các kiểu chụp chuyên biệt. Thuốc giảm tiết acid, kháng sinh hay phẫu thuật do bác sĩ quyết định theo nguyên nhân.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi con nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen: gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đến cấp cứu ngay; cho con nằm nghiêng, không cho ăn uống thêm trên đường đi.
  • Chụp ảnh chất nôn hoặc phân, hoặc giữ lại tã, một ít phân trong túi kín để bác sĩ xem.
  • Mang theo tất cả thuốc con đang dùng, nhất là thuốc sắt, thuốc dạ dày, thuốc giảm đau, thuốc chống đông.
  • Không tự cho con uống thuốc cầm máu, thuốc dạ dày, thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc nam để chờ đỡ.
  • Với vài vệt máu tươi do phân cứng: cho con uống đủ nước, ăn nhiều rau quả cho phân mềm và cho bác sĩ xem trong vòng một ngày.
  • Không cho con dùng aspirin (dưới 16 tuổi) và không tự dùng ibuprofen dài ngày; thuốc giảm đau chống viêm làm tăng nguy cơ chảy máu dạ dày.
  • Cất pin cúc áo, nam châm, thuốc và hóa chất xa tầm tay trẻ nhỏ.

Hiểu lầm thường gặp

Con đang uống sắt nên phân đen là bình thường, không cần đi khám.
Sắt có thể làm phân đen sẫm, nhưng không loại trừ chảy máu dạ dày. Hãy báo bác sĩ, và đi cấp cứu nếu phân nhão bóng như hắc ín hoặc con mệt, da tái.
Nôn ra một ít máu thì cho uống nước lạnh, nằm nghỉ là được.
Nôn ra máu luôn cần nhân viên y tế khám ngay, trừ khi chắc chắn là máu nuốt vào từ cơn chảy máu cam đã cầm và con hoàn toàn khỏe; khi đó vẫn đi khám trong ngày.
Máu trong phân là do nóng trong, uống rau má, nước mát sẽ hết.
Máu trong phân có nhiều nguyên nhân, từ nứt hậu môn đến polyp hay lồng ruột. Con cần được bác sĩ xem để tìm đúng nguyên nhân.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ đi ngoài phân đen có nguy hiểm không?

Phân đen nhão, bóng như hắc ín, mùi khắm có thể do chảy máu dạ dày và cần đi cấp cứu ngay. Phân đen sẫm khi con uống sắt hoặc bismuth cũng cần báo bác sĩ trong ngày để kiểm tra.

+Uống thuốc sắt phân đen khác gì phân có máu?

Bố mẹ không tự phân biệt chắc chắn được. Phân nhão, bóng như nhựa đường, rất khắm gợi ý có máu và cần đi cấp cứu; phân đen sẫm khi uống sắt vẫn cần báo bác sĩ để kiểm tra, có khi bằng xét nghiệm phân.

+Trẻ nôn ra máu sau khi chảy máu cam có sao không?

Thường là máu đã nuốt vào. Nếu máu cam đã cầm, con tỉnh táo, không nôn tiếp thì đi khám trong ngày; nếu nôn nhiều máu, máu cam không cầm hoặc con mệt thì đi cấp cứu.

+Xuất huyết tiêu hóa ở trẻ có phải nội soi không?

Nhiều trẻ cần nội soi để tìm và cầm máu, nhất là khi nôn ra máu hoặc phân đen. Con được gây mê hoặc an thần nên không đau; bác sĩ sẽ quyết định khi nào cần soi.

+Ibuprofen có gây xuất huyết dạ dày ở trẻ không?

Thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen, aspirin có thể gây viêm loét và chảy máu dạ dày, nhất là khi dùng nhiều ngày hoặc lúc đói. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi, và chỉ dùng ibuprofen ngắn ngày theo hướng dẫn.

Nguồn tham khảo

  1. Vomiting blood — NHS (Anh)
  2. Bleeding from the bottom (rectal bleeding) — NHS (Anh)
  3. Stools - Blood In (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Symptoms & Causes of GI Bleeding — NIDDK (Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ nôn ra máu

    Trẻ nôn ra máu luôn cần được nhân viên y tế khám ngay. Nguyên nhân hay gặp ở trẻ là nuốt máu từ chảy máu cam, rách nhẹ ở thực quản sau khi nôn hoặc ho nhiều, hoặc viêm loét dạ dày; hiếm hơn nhưng nguy hiểm là nuốt pin, hóa chất, bệnh gan hay rối loạn đông máu. Đến cấp cứu ngay khi con nôn ra máu đỏ, cục máu hoặc chất nâu đen như bã cà phê, nhất là khi kèm da tái lạnh, chóng mặt, thở nhanh, đau bụng hay đi ngoài phân đen. Chỉ khi chắc chắn máu là từ cơn chảy máu cam vừa cầm, con tỉnh táo, không nôn tiếp, mới có thể đi khám trong ngày.

  • Trẻ đi ngoài ra máu

    Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng; con vẫn cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày. Tiêu chảy lẫn máu thường do nhiễm khuẩn và cần đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, nôn ra máu, con lả đi, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.

  • Học sinh đau dạ dày

    Đau dạ dày ở học sinh thường là đau hoặc nóng rát vùng trên rốn, đầy bụng, ợ chua, hay nặng lên khi bỏ bữa sáng, ăn vội, thức khuya, uống nhiều cà phê, nước tăng lực và trong mùa thi căng thẳng. Phần lớn đỡ khi ăn uống đều đặn, ngủ đủ và giảm căng thẳng, nhưng nếu đau kéo dài quá 2–3 tuần thì nên đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân. Đi cấp cứu ngay nếu con nôn ra máu, đi ngoài phân đen như bã cà phê, hoặc đau bụng dữ dội đột ngột.

  • Trẻ nhiễm vi khuẩn HP

    HP (Helicobacter pylori) là vi khuẩn sống trong dạ dày, thường nhiễm từ nhỏ; phần lớn trẻ mang HP không có triệu chứng gì và biến chứng như loét dạ dày rất ít gặp ở trẻ. Hướng dẫn nhi khoa châu Âu và Bắc Mỹ năm 2023 khuyên không xét nghiệm máu tìm kháng thể HP, không làm theo kiểu xét nghiệm thấy là diệt, và không xét nghiệm HP ở trẻ chỉ đau bụng chức năng; khi cần, bác sĩ chẩn đoán qua nội soi và điều trị theo kháng sinh đồ. Đi cấp cứu ngay nếu con nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau bụng dữ dội đột ngột.

  • Polyp đại tràng ở trẻ

    Polyp đại tràng ở trẻ là một khối thịt nhỏ mọc từ niêm mạc ruột già, hay gặp nhất là polyp thiếu niên đơn độc ở trẻ mầm non và tiểu học. Dấu hiệu điển hình là đi ngoài ra máu đỏ tươi, không đau, lặp đi lặp lại, có khi kèm nhầy hoặc một cục thịt đỏ thò ra hậu môn. Phần lớn polyp đơn độc lành tính và được cắt bỏ qua nội soi. Con có máu trong phân cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày; đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, con da tái, chóng mặt hoặc ngất.

  • Chảy máu cam

    Phần lớn chảy máu cam ở trẻ là lành tính, chảy từ phần trước của mũi và tự cầm khi sơ cứu đúng. Cho con ngồi, cúi người ra trước, bóp chặt phần mềm của mũi liên tục 10–15 phút và thở bằng miệng; không ngửa đầu ra sau. Nếu đã bóp đúng cách 10–15 phút mà máu vẫn chảy, chảy rất nhiều, chảy sau khi đập đầu hoặc con choáng, khó thở, hãy đưa con đi cấp cứu.

Chủ đề khác