Da

Trẻ nổi chấm đỏ ở chân (ban xuất huyết Henoch): dấu hiệu và theo dõi

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Ban xuất huyết Henoch (viêm mạch IgA, còn gọi là ban xuất huyết dạng thấp) là bệnh viêm các mạch máu nhỏ, hay gặp ở trẻ 3–15 tuổi, thường sau một đợt viêm họng, cảm cúm. Con nổi chấm đỏ tím hơi gồ ở cẳng chân, mông, ấn cốc thủy tinh không mất màu, hay kèm đau sưng khớp gối, cổ chân và đau bụng. Phần lớn tự khỏi sau vài tuần, nhưng bệnh có thể ảnh hưởng thận nên con cần thử nước tiểu và đo huyết áp định kỳ 6–12 tháng. Mọi ban không mất màu khi ấn cốc cần đi khám trong ngày; đi cấp cứu ngay nếu kèm sốt, li bì, đau bụng dữ dội, đi ngoài ra máu hoặc tiểu rất ít.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Chấm hoặc mảng đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh, kèm sốt, li bì, mệt lả, cổ cứng, sợ ánh sáng, tay chân lạnh, hoặc ban lan nhanh trong vài giờ.
  • Đau bụng dữ dội từng cơn hoặc liên tục, con co người, khóc thét; nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng.
  • Đi ngoài ra máu, phân nhầy lẫn máu, phân đen, hoặc nôn ra máu.
  • Bé trai đau, sưng đỏ bìu hoặc tinh hoàn.
  • Tiểu rất ít hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu; hoặc phù mặt, phù chân kèm đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ, khó thở hay co giật.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con nổi chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cốc, dù con vẫn chơi bình thường: đi khám trong ngày.
  • Nước tiểu màu đỏ, hồng, nâu như nước trà, hoặc nổi nhiều bọt; phù mi mắt buổi sáng, phù chân.
  • Khớp gối, cổ chân sưng đau làm con khó đi lại.
  • Đau bụng âm ỉ kéo dài hoặc đi đi lại lại, kèm nôn, chán ăn.
  • Ban đã hết mà nay nổi lại, hoặc lại đau khớp, đau bụng.
  • Lần thử nước tiểu hay đo huyết áp khi tái khám có kết quả bất thường.

Bệnh này là gì

Hệ miễn dịch phản ứng bất thường làm viêm các mạch máu rất nhỏ, chủ yếu ở da, có khi ở khớp, ruột và thận. Nguyên nhân chưa rõ; nhiều trẻ bị một đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên vài tuần trước. Bệnh gặp nhiều ở trẻ từ 3 đến 15 tuổi, con trai nhiều hơn con gái.

Bệnh không lây. Con có thể đi học lại khi thấy đủ khỏe. Phần lớn trẻ khỏi hẳn sau vài tuần; khoảng một phần ba trẻ có thể bị thêm đợt nữa, nên cần đi khám lại nếu triệu chứng quay lại.

Dấu hiệu điển hình

  • Ban: chấm đỏ hoặc tím, hơi gồ, sờ thấy được, trông như vết bầm nhỏ hay chấm máu. Hay ở cẳng chân, mông, có thể ở đùi, khuỷu tay, bụng, lưng. Ấn cốc thủy tinh lên vẫn thấy rõ chấm.
  • Khớp: đau, sưng ở gối, cổ chân, con đi khập khiễng. Đau khớp có thể xuất hiện trước khi có ban.
  • Bụng: đau quanh rốn, buồn nôn, nôn, có khi đi ngoài ra máu.
  • Thận: thường không có triệu chứng, chỉ phát hiện khi thử nước tiểu thấy có máu hoặc đạm. Có khi nước tiểu sẫm màu, phù mi mắt, phù chân.
  • Bé trai có thể sưng đau bìu.

Phân biệt với những bệnh nguy hiểm có chấm đỏ

Chấm đỏ không mất màu khi ấn cốc có thể do nhiều bệnh, có bệnh rất nguy hiểm. Nhiễm trùng huyết do não mô cầu thường kèm sốt, con mệt lả, li bì, ban lan nhanh: phải đi cấp cứu ngay. Sốt xuất huyết có sốt cao vài ngày, chấm đỏ phẳng, hay vào mùa mưa. Giảm tiểu cầu thường có chấm và vết bầm khắp người, chảy máu cam, chảy máu chân răng.

Trong ban xuất huyết Henoch, con thường không sốt cao, ban tập trung ở chân và mông, xét nghiệm tiểu cầu và đông máu bình thường. Bố mẹ không tự phân biệt được bằng mắt, nên mọi ban kiểu này đều cần bác sĩ khám và làm xét nghiệm.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám da, khớp, bụng, đo huyết áp, cho thử nước tiểu và xét nghiệm máu (công thức máu, đông máu, chức năng thận) để chắc chắn và loại trừ bệnh khác. Khi con đau bụng nhiều, bác sĩ có thể cho siêu âm bụng để xem có lồng ruột không.

Phần lớn trẻ không cần thuốc đặc hiệu, chỉ nghỉ ngơi ở nhà và giảm đau. Con có thể cần nằm viện khi đau bụng nặng, xuất huyết tiêu hóa hoặc thận bị ảnh hưởng; khi đó bác sĩ mới quyết định có dùng corticoid hay thuốc khác.

Theo dõi thận sau khi hết ban

Đây là phần bố mẹ dễ bỏ qua nhất. Ảnh hưởng ở thận có thể chỉ lộ ra sau khi ban đã lặn, và thường không gây triệu chứng. Vì vậy con cần đi tái khám định kỳ trong khoảng 6–12 tháng, mỗi lần thử nước tiểu và đo huyết áp, theo lịch bác sĩ hẹn.

Phần lớn vấn đề ở thận tự hồi phục. Một số ít trẻ bị tổn thương thận kéo dài, nên việc tái khám đều đặn giúp phát hiện sớm. Giữa các lần khám, nếu thấy nước tiểu đỏ, nâu, nhiều bọt, phù mi mắt hay tiểu ít, hãy đưa con đi khám sớm, không chờ đến lịch hẹn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con nghỉ ngơi; khi đau khớp, để con nằm, kê chân cao, hạn chế chạy nhảy.
  • Giảm đau bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ.
  • Không cho con uống ibuprofen hay thuốc giảm đau chống viêm khác khi chưa hỏi bác sĩ, vì có thể hại thận; không dùng aspirin.
  • Chụp ảnh ban mỗi ngày, ghi lại đau khớp, đau bụng, màu nước tiểu để báo bác sĩ.
  • Cho con uống đủ nước, ăn uống bình thường theo khả năng; nếu bác sĩ dặn giảm muối thì làm theo.
  • Giữ đúng lịch tái khám thử nước tiểu và đo huyết áp, kể cả khi con đã khỏe hẳn.

Hiểu lầm thường gặp

Bệnh do dị ứng tôm cua, đồ tanh nên phải kiêng ăn.
Chưa có bằng chứng kiêng một loại thức ăn nào chữa được bệnh. Tự kiêng khem có thể làm con thiếu chất; nếu thận bị ảnh hưởng, bác sĩ sẽ dặn cụ thể.
Hết ban là khỏi, không cần đi khám lại.
Thận có thể bị ảnh hưởng sau khi ban đã lặn mà không có triệu chứng. Con cần thử nước tiểu và đo huyết áp theo hẹn trong 6–12 tháng.
Bệnh lây, phải cho con nghỉ học lâu.
Bệnh không lây. Con có thể đi học lại khi đã đủ khỏe, không còn đau khớp, đau bụng nhiều.

Bố mẹ hay hỏi

+Ban xuất huyết Henoch có nguy hiểm không?

Phần lớn tự khỏi sau vài tuần. Điều cần lưu ý là biến chứng ở ruột và thận, nên con cần được khám, xét nghiệm và tái khám đúng hẹn.

+Ban xuất huyết Henoch bao lâu thì khỏi?

Thường vài tuần, có khi kéo dài vài tháng. Khoảng một phần ba trẻ có thể bị lại.

+Con bị ban xuất huyết có được đi học không?

Được, khi con thấy đủ khỏe. Bệnh không lây cho bạn bè.

+Làm sao biết chấm đỏ có mất màu khi ấn hay không?

Ấn mạnh mặt bên của một chiếc cốc thủy tinh trong lên da và nhìn qua thành cốc. Nếu vẫn thấy rõ chấm, đó là ban không mất màu và con cần đi khám; nếu kèm sốt, li bì thì đi cấp cứu ngay.

+Con bị Henoch có cần uống thuốc không?

Phần lớn chỉ cần nghỉ ngơi và giảm đau bằng paracetamol. Thuốc khác như corticoid chỉ dùng khi bác sĩ thấy cần.

Nguồn tham khảo

  1. Henoch-Schönlein purpura (HSP) — NHS (Anh)
  2. IgA vasculitis - Henoch-Schonlein purpura — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ đi tiểu ra máu

    Nước tiểu có máu có thể có màu hồng, đỏ tươi, hoặc nâu sẫm như nước trà, nước coca. Trước hết hãy nhớ lại con có vừa ăn củ dền, thanh long ruột đỏ hay uống thuốc mới không, vì những thứ này làm nước tiểu đỏ mà không phải máu. Nếu không rõ lý do, con cần được khám và thử nước tiểu trong ngày, kể cả khi chỉ thấy một lần. Đi khám sớm nếu nước tiểu đỏ hay nâu kèm phù mi mắt, phù chân; đi cấp cứu ngay nếu kèm sốt cao rét run đau hông lưng, đau quặn dữ dội, tiểu ra cục máu hay không tiểu được, tiểu rất ít, hoặc sau va đập mạnh vào bụng, lưng.

  • Trẻ đau bụng

    Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

  • Viêm cầu thận cấp ở trẻ

    Viêm cầu thận cấp là khi bộ lọc của thận bị viêm, ở trẻ hay gặp nhất sau nhiễm liên cầu: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau chốc lở, thường ở tuổi 6–10. Con có nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm như nước trà, phù mi mắt, mặt, tiểu ít, và thường kèm huyết áp cao; khi thấy những dấu hiệu này cần đưa con đi khám trong ngày. Phần lớn trẻ hồi phục sau vài tuần đến vài tháng khi được theo dõi đúng. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, co giật, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ bị giảm tiểu cầu

    Giảm tiểu cầu là khi số tiểu cầu trong máu dưới 150 G/L (150.000 trong một microlit), làm con dễ bầm tím, nổi chấm xuất huyết, chảy máu cam, chảy máu chân răng. Ở trẻ đang khỏe, nguyên nhân hay gặp nhất là giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP) sau một đợt nhiễm virus, và ở khoảng 8 trên 10 trẻ, tiểu cầu tự trở về bình thường trong 3–12 tháng. Mùa mưa cần nghĩ tới sốt xuất huyết. Con có chấm xuất huyết hay bầm tím không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để xét nghiệm máu. Nếu kèm sốt, li bì, đau đầu dữ dội, nôn ra máu, phân đen hoặc con bị va đập đầu, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.

  • Sốt xuất huyết

    Sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng sốt cao đột ngột 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau người, mệt. Giai đoạn nguy hiểm nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, thường đúng lúc con bắt đầu hạ sốt, nên hết sốt chưa có nghĩa là đã khỏi. Chỉ dùng paracetamol để hạ sốt, không dùng ibuprofen hay aspirin. Đưa con đến bệnh viện ngay nếu con li bì hoặc vật vã, đau bụng, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh, hoặc đi tiểu ít.

  • Trẻ hay kêu đau khớp gối

    Trẻ đang lớn hay đau gối, thường do vận động nhiều: đau ở cục xương ngay dưới bánh chè (bệnh Osgood-Schlatter), đau quanh bánh chè khi leo cầu thang, ngồi xổm, hoặc bong gân nhẹ. Những kiểu đau này thường đỡ khi nghỉ bớt, chườm lạnh và tập giãn cơ. Đau gối cũng có thể đến từ khớp háng, nhất là ở trẻ tuổi dậy thì hay thừa cân, nên đau kéo dài cần được khám cả háng. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu gối sưng nóng đỏ kèm sốt, con không đứng hay không dồn được sức nặng lên chân, hoặc đột ngột đau háng, đùi, gối sau khi ngã hay không rõ lý do.

Chủ đề khác