Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Viêm cầu thận cấp ở trẻ: dấu hiệu, điều trị và khi nào đi khám ngay

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Viêm cầu thận cấp là khi bộ lọc của thận bị viêm, ở trẻ hay gặp nhất sau nhiễm liên cầu: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau chốc lở, thường ở tuổi 6–10. Con có nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm như nước trà, phù mi mắt, mặt, tiểu ít, và thường kèm huyết áp cao; khi thấy những dấu hiệu này cần đưa con đi khám trong ngày. Phần lớn trẻ hồi phục sau vài tuần đến vài tháng khi được theo dõi đúng. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, co giật, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở nhanh, phải ngồi dậy mới thở được, hoặc ho kèm môi tím tái.
  • Con đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ, lơ mơ hoặc co giật.
  • Hơn 6 giờ không đi tiểu hoặc đi tiểu rất ít, kèm phù tăng nhanh.
  • Con li bì, mệt lả, khó đánh thức, tay chân lạnh, da tái.
  • Con phù kèm đau bụng nhiều, sốt cao, nôn liên tục không uống được.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Nước tiểu màu đỏ, hồng, nâu sẫm như nước trà đặc hoặc nước ngọt có ga, dù chỉ một lần: đi khám trong ngày.
  • Con phù mi mắt, phù mặt buổi sáng, hoặc phù xuống chân.
  • Con đi tiểu ít hơn hẳn mọi ngày, tăng cân nhanh trong vài ngày mà không ăn nhiều hơn.
  • Con mới viêm họng, sốt đau họng hoặc chốc lở trong khoảng 1–4 tuần trước, nay mệt, chán ăn, phù hay tiểu đỏ.
  • Đo huyết áp ở nhà hoặc ở trường thấy cao, hoặc con hay kêu đau đầu không rõ lý do.
  • Con đang được theo dõi viêm cầu thận mà nước tiểu đỏ trở lại, phù lại, hoặc có triệu chứng mới.

Viêm cầu thận cấp là gì

Mỗi quả thận có rất nhiều bộ lọc nhỏ gọi là cầu thận. Khi cầu thận bị viêm, thận lọc máu kém đi: hồng cầu và một ít đạm lọt ra nước tiểu, cơ thể giữ lại muối và nước. Vì vậy con có nước tiểu đỏ hoặc nâu, phù, tiểu ít và huyết áp tăng.

Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp nhất là phản ứng của cơ thể sau khi nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A ở họng hoặc ở da, gọi là viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu. Vi khuẩn không ở trong thận; chính phản ứng miễn dịch chống vi khuẩn làm cầu thận bị viêm. Bệnh không lây từ con sang người khác, nhưng liên cầu ở họng, ở da thì lây.

Những nguyên nhân khác

  • Sau các nhiễm trùng khác, ít gặp hơn liên cầu.
  • Viêm mạch dị ứng (ban xuất huyết Henoch–Schönlein): con nổi chấm, nốt đỏ tím ở mông, chân, kèm đau bụng, đau khớp, rồi có thể tiểu đỏ.
  • Bệnh thận IgA: tiểu đỏ từng đợt, thường xuất hiện ngay trong lúc con đang viêm họng, cảm cúm.
  • Lupus ban đỏ và một số bệnh tự miễn khác, hay gặp hơn ở trẻ gái tuổi dậy thì.
  • Một số bệnh thận di truyền, thường có người trong gia đình tiểu ra máu, suy thận hoặc nghe kém.

Khác hội chứng thận hư thế nào

Cả hai bệnh đều có thể làm con phù mi mắt, nên dễ nhầm. Ở hội chứng thận hư, thận để lọt rất nhiều đạm: phù nhiều, lan xuống chân, bụng, nước tiểu nổi bọt, thường ở trẻ mầm non. Ở viêm cầu thận cấp, nổi bật là nước tiểu đỏ hoặc nâu, phù thường nhẹ hơn, tiểu ít và huyết áp cao, hay gặp ở trẻ tiểu học sau viêm họng, chốc lở.

Nước tiểu đỏ cũng có thể do nhiễm trùng đường tiểu (tiểu buốt, tiểu nhiều lần, sốt), sỏi, chấn thương, hoặc do ăn củ dền, thanh long ruột đỏ, uống một số thuốc. Bố mẹ không cần tự phân biệt: nước tiểu đỏ hay nâu không rõ lý do luôn cần được thử nước tiểu.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về viêm họng, chốc lở gần đây, cân con, đo huyết áp, khám phù, nghe tim phổi. Xét nghiệm thường gồm nước tiểu để tìm máu và đạm, máu để xem chức năng thận (creatinin), muối khoáng, và có thể xét nghiệm kháng thể chống liên cầu (ASO). Sinh thiết thận thường không cần, trừ khi bệnh không theo diễn tiến thông thường.

Không có thuốc chữa riêng cho viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu; điều trị nhằm kiểm soát phù và huyết áp trong lúc thận tự hồi phục. Con có thể được dùng kháng sinh để diệt liên cầu còn lại, thuốc lợi tiểu, thuốc hạ huyết áp, ăn nhạt và có khi uống nước theo lượng bác sĩ tính. Corticoid thường không có tác dụng với thể bệnh này. Trẻ huyết áp cao, tiểu rất ít hoặc chức năng thận giảm cần nằm viện để theo dõi. Thuốc nào, liều bao nhiêu là việc của bác sĩ.

Hồi phục và theo dõi

Phần lớn trẻ bị viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu hồi phục sau vài tuần đến vài tháng. Phù và huyết áp thường đỡ trước; nước tiểu có thể còn ít máu nhìn bằng kính hiển vi trong thời gian dài hơn. Bác sĩ sẽ hẹn đo huyết áp và thử nước tiểu lại vài lần cho đến khi trở về bình thường.

Nếu bệnh kéo dài, tái lại nhiều lần, có nhiều đạm niệu hoặc chức năng thận không hồi phục, con cần được khám ở chuyên khoa thận nhi để tìm nguyên nhân khác.

Phòng ngừa

Khi con viêm họng mà bác sĩ xác định do liên cầu, cho con uống kháng sinh đủ số ngày bác sĩ kê, kể cả khi con đã đỡ sau vài ngày. Chốc lở cần được khám và điều trị, giữ móng tay ngắn, rửa tay thường xuyên để không lây cho cả nhà. Phòng được liên cầu là cách tốt nhất để giảm nguy cơ viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con ăn nhạt khi đang phù hoặc huyết áp cao: không chấm thêm nước mắm, muối, bớt mì tôm, xúc xích, đồ ăn chế biến sẵn, đồ muối chua.
  • Cho con uống nước theo đúng lượng bác sĩ dặn; không tự ép con uống thật nhiều để thận lọc, cũng không tự cắt nước khi bác sĩ không dặn.
  • Cân con mỗi sáng sau khi đi tiểu, ghi lại số lần đi tiểu và màu nước tiểu trong ngày.
  • Cho con nghỉ ngơi, tránh chạy nhảy, chơi thể thao nặng khi còn phù hay huyết áp cao; con quay lại học và chơi khi bác sĩ cho phép.
  • Không tự dùng ibuprofen, thuốc lợi tiểu, thuốc nam hay sản phẩm bổ thận; nếu con sốt hay đau, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần.
  • Đi tái khám đúng hẹn để đo huyết áp và thử nước tiểu, kể cả khi con đã hết phù.

Hiểu lầm thường gặp

Nước tiểu đỏ là do nóng trong, uống nước mát là khỏi.
Nước tiểu đỏ hoặc nâu không rõ lý do cần được thử nước tiểu. Đó có thể là máu do bệnh thận hay bệnh đường tiểu, không thể chữa bằng nước mát.
Bị thận thì phải uống thật nhiều nước để thận lọc sạch.
Khi con đang tiểu ít và phù, uống quá nhiều có thể làm phù và huyết áp tăng thêm. Lượng nước là việc bác sĩ quyết định theo tình trạng của con.
Viêm thận phải kiêng muối tuyệt đối và kiêng hết thịt cá.
Con cần ăn nhạt trong giai đoạn phù, huyết áp cao, nhưng vẫn cần đủ đạm để lớn. Mức hạn chế cụ thể do bác sĩ dặn.
Uống nước râu ngô, mã đề cho tiêu phù là đủ, không cần đi viện.
Những cách này không kiểm soát được huyết áp và không cho biết thận đang lọc thế nào. Viêm cầu thận cần đo huyết áp, xét nghiệm và theo dõi bởi bác sĩ.

Bố mẹ hay hỏi

+Viêm cầu thận cấp ở trẻ bao lâu thì khỏi?

Phần lớn trẻ đỡ phù và huyết áp trong vài tuần đầu và hồi phục sau vài tuần đến vài tháng. Nước tiểu có thể còn ít máu khi soi kính hiển vi lâu hơn, nên con cần tái khám đến khi bác sĩ cho dừng.

+Viêm cầu thận cấp có chuyển thành suy thận không?

Ở trẻ bị viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu, rất ít khi để lại bệnh thận lâu dài. Một số nguyên nhân khác có thể kéo dài hơn, vì vậy bác sĩ theo dõi xem bệnh có hồi phục đúng như mong đợi không.

+Trẻ viêm cầu thận nên ăn gì, kiêng gì?

Ăn nhạt, tránh đồ chế biến sẵn và đồ mặn khi đang phù hay huyết áp cao; vẫn ăn cơm, thịt, cá, trứng, rau quả bình thường. Nếu bác sĩ dặn giới hạn nước hay một số thực phẩm khác, làm theo dặn dò đó.

+Viêm họng có gây viêm thận không?

Hiếm, nhưng có. Khoảng 1–2 tuần sau viêm họng do liên cầu, một số ít trẻ bị viêm cầu thận. Uống kháng sinh đủ ngày khi bác sĩ chẩn đoán viêm họng liên cầu giúp giảm nguy cơ.

+Trẻ viêm cầu thận có được đi học không?

Con nên nghỉ ngơi ở nhà hoặc ở viện khi đang phù, huyết áp cao. Khi bác sĩ thấy huyết áp và nước tiểu đã ổn, con đi học lại bình thường.

Nguồn tham khảo

  1. Poststreptococcal glomerulonephritis (GN) — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  2. Glomerulonephritis — NHS (Anh)
  3. Blood in urine — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị phù mặt, phù chân

    Trẻ sưng mi mắt nhẹ sau khi khóc, ngủ dậy hay bị muỗi đốt thường tự hết trong vài giờ đến một ngày. Phù kéo dài, phù cả hai mi mắt rồi lan xuống chân, bụng, ấn vào để lại vết lõm, nước tiểu nổi bọt hoặc đỏ sẫm, tiểu ít, là dấu hiệu bệnh thận như hội chứng thận hư hay viêm cầu thận và cần đi khám trong ngày. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng đột ngột, khó thở, hoặc mệt lả, hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Hội chứng thận hư ở trẻ

    Hội chứng thận hư là khi thận để lọt nhiều đạm ra nước tiểu, làm con phù, thường bắt đầu ở mi mắt buổi sáng rồi lan xuống chân, bụng; nước tiểu có thể nổi nhiều bọt. Bệnh hay khởi phát ở tuổi mầm non và đầu tiểu học, phần lớn đáp ứng tốt với thuốc corticoid và không dẫn đến suy thận, nhưng hay tái phát nhiều lần cho đến tuổi dậy thì. Bố mẹ cần cho con uống thuốc đúng đơn, thử que nước tiểu mỗi sáng theo dặn dò và không tự ngừng thuốc. Đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng nhiều, sốt cao mệt lả, khó thở, hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc sưng đau một bên chân.

  • Trẻ bị viêm họng

    Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị chốc lở

    Chốc lở là nhiễm khuẩn ở lớp nông của da, rất hay lây ở trẻ nhỏ: nốt đỏ hoặc mụn nước vỡ nhanh, rỉ dịch rồi đóng vảy vàng nâu như mật ong, hay ở quanh mũi, miệng và tay. Bệnh thường không nặng nhưng cần đi khám để được kê kem kháng sinh hoặc thuốc khác phù hợp; trẻ dưới 1 tuổi, có nhiều nốt, hoặc kèm sốt cần khám sớm. Đi khám ngay nếu con sốt kèm vùng đỏ lan rộng, hoặc nước tiểu chuyển màu hồng, đỏ hay như nước trà. Không tự bôi kem 3 trong 1 có corticoid hay kem trộn.

  • Trẻ bị tăng huyết áp

    Huyết áp của trẻ dưới 13 tuổi không được so với con số của người lớn: bác sĩ so với bảng chuẩn của trẻ cùng tuổi, cùng giới và cùng chiều cao, và chỉ kết luận tăng huyết áp khi đo cao ở nhiều lần khám khác nhau. Từ 13 tuổi, ngưỡng gần giống người lớn. Phần lớn trẻ tăng huyết áp không có triệu chứng; ở tuổi thiếu niên nguyên nhân hay gặp nhất là thừa cân, còn ở trẻ nhỏ hay do bệnh thận, tim hoặc nội tiết. Nếu huyết áp rất cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ, co giật, đau ngực hoặc yếu một bên người, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ đi tiểu ra máu

    Nước tiểu có máu có thể có màu hồng, đỏ tươi, hoặc nâu sẫm như nước trà, nước coca. Trước hết hãy nhớ lại con có vừa ăn củ dền, thanh long ruột đỏ hay uống thuốc mới không, vì những thứ này làm nước tiểu đỏ mà không phải máu. Nếu không rõ lý do, con cần được khám và thử nước tiểu trong ngày, kể cả khi chỉ thấy một lần. Đi khám sớm nếu nước tiểu đỏ hay nâu kèm phù mi mắt, phù chân; đi cấp cứu ngay nếu kèm sốt cao rét run đau hông lưng, đau quặn dữ dội, tiểu ra cục máu hay không tiểu được, tiểu rất ít, hoặc sau va đập mạnh vào bụng, lưng.

Chủ đề khác