Trẻ bị phù mặt, phù chân: nguyên nhân và khi nào cần đi khám ngay
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ sưng mi mắt nhẹ sau khi khóc, ngủ dậy hay bị muỗi đốt thường tự hết trong vài giờ đến một ngày. Phù kéo dài, phù cả hai mi mắt rồi lan xuống chân, bụng, ấn vào để lại vết lõm, nước tiểu nổi bọt hoặc đỏ sẫm, tiểu ít, là dấu hiệu bệnh thận như hội chứng thận hư hay viêm cầu thận và cần đi khám trong ngày. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng đột ngột, khó thở, hoặc mệt lả, hơn 6 giờ không đi tiểu.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Môi, lưỡi, mặt hoặc họng sưng lên đột ngột, con khó nuốt, chảy dãi, khàn giọng, thở rít hay khó thở: có thể là phản vệ.
- Con thở nhanh, phải ngồi dậy mới thở được, môi tím tái.
- Con li bì, lơ mơ, mềm nhũn, ngất, tay chân lạnh, da tái.
- Con phù kèm hơn 6 giờ không đi tiểu hoặc đi tiểu rất ít.
- Con phù kèm đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ hoặc co giật.
- Con phù kèm đau bụng nhiều, sốt cao, bụng chướng căng.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con phù mi mắt hai bên kéo dài quá một ngày, hoặc phù lan xuống chân, bụng, bìu.
- Ấn ngón tay vào mu bàn chân hay mặt trước cẳng chân khoảng 5 giây, bỏ ra vẫn còn vết lõm.
- Nước tiểu nổi nhiều bọt lâu tan, hoặc có màu đỏ, nâu sẫm như nước trà đặc.
- Con tăng cân nhanh trong vài ngày, quần áo, giày dép chật đi mà không ăn nhiều hơn.
- Con phù sau một đợt viêm họng hay nhiễm trùng da khoảng 1–4 tuần trước.
- Chỉ một bên chân hay một vùng sưng to, đỏ, nóng, đau, hoặc sưng sau va đập mà ngày càng tăng.
Sưng thoáng qua và phù do bệnh khác nhau thế nào
Phù là khi nước tích lại dưới da làm một vùng sưng lên. Ở trẻ, nhiều lần sưng mắt chỉ thoáng qua: con khóc nhiều, ngủ dậy mắt húp, bị muỗi đốt hay dụi mắt vì ngứa. Kiểu sưng này thường ở một chỗ, nhẹ, và hết trong vài giờ đến một ngày.
Phù do bệnh thường khác: sưng cả hai mi mắt, rõ nhất buổi sáng, ngày qua ngày không hết, rồi lan xuống mắt cá, cẳng chân, bụng. Ấn ngón tay vào chỗ phù vài giây để lại vết lõm lâu mới đầy lại. Con có thể tăng cân nhanh vì giữ nước dù không ăn nhiều hơn.
Những nguyên nhân hay gặp ở trẻ
- Hội chứng thận hư: thận để lọt nhiều đạm ra nước tiểu, thường gặp ở trẻ mầm non và đầu tiểu học. Phù bắt đầu ở mi mắt rồi xuống chân, bụng; nước tiểu nhiều bọt.
- Viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu: hay gặp ở trẻ khoảng 6–10 tuổi, xuất hiện 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau nhiễm trùng da (chốc lở). Con phù mặt, tiểu ít, nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm, thường kèm huyết áp cao.
- Dị ứng: sưng môi, mí mắt, mặt xuất hiện nhanh sau khi ăn một món, uống thuốc hay bị côn trùng đốt, hay đi kèm mẩn ngứa, mày đay. Sưng lan đến lưỡi, họng là cấp cứu.
- Suy dinh dưỡng nặng: trẻ gầy nhưng phù hai mu bàn chân, cẳng chân, ấn lõm.
- Bệnh tim, gan, một số thuốc như corticoid dùng kéo dài cũng có thể gây phù, nhưng ít gặp hơn ở trẻ khỏe mạnh.
- Sưng một bên chân: thường do va đập, bong gân, nhiễm trùng da (vùng sưng đỏ, nóng, đau). Rất hiếm khi do cục máu đông, nhưng nếu con đang mắc bệnh thận hư thì phải nghĩ đến và đi khám ngay.
Vì sao không nên tự xử lý ở nhà
Phù do thận thường không đau, con vẫn chơi được, nên nhiều gia đình nghĩ con chỉ bị dị ứng, mắt húp do ngủ nhiều, hoặc cho con uống nước lá, đắp lá. Trong lúc đó bệnh có thể nặng lên: tiểu ít dần, huyết áp tăng, dễ nhiễm trùng, dễ tắc mạch.
Một que thử nước tiểu và vài xét nghiệm đơn giản là đủ để bác sĩ biết phù có do thận hay không. Đi khám sớm giúp con được điều trị đúng và tránh những biến chứng này.
Khi đi khám, bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi phù bắt đầu từ khi nào, ở đâu trước, con có viêm họng, chốc lở, sốt gần đây không, nước tiểu thế nào, con đang dùng thuốc gì. Sau đó bác sĩ cân con, đo huyết áp, khám tim phổi, bụng.
Xét nghiệm đầu tiên thường là nước tiểu để tìm đạm và máu, rồi xét nghiệm máu xem đạm máu, chức năng thận. Tùy nguyên nhân, con có thể được khám ở chuyên khoa thận nhi. Thuốc điều trị như corticoid, lợi tiểu, kháng sinh do bác sĩ quyết định; bố mẹ không tự mua cho con dùng.
Ghi lại gì trước khi đi khám
- Chụp ảnh mặt, chân con vào buổi sáng và buổi chiều để bác sĩ thấy phù thay đổi thế nào.
- Cân con mỗi sáng sau khi đi tiểu, ghi lại số cân.
- Để ý số lần đi tiểu trong ngày và màu nước tiểu; nếu được, mang theo một ít nước tiểu buổi sáng đựng trong lọ sạch.
- Ghi lại các món ăn, thuốc mới dùng, côn trùng đốt, ốm sốt trong 4 tuần gần đây.
Chăm sóc con tại nhà
- Nếu chỉ sưng nhẹ một bên mi mắt sau khi khóc hay muỗi đốt, chườm mát bằng khăn sạch, cắt ngắn móng tay để con không dụi, theo dõi trong một ngày.
- Trong lúc chờ đi khám, cho con ăn nhạt hơn: không chấm thêm nước mắm, muối, bớt mì tôm, xúc xích, đồ ăn chế biến sẵn.
- Không tự hạn chế nước của con và không tự cho uống thuốc lợi tiểu, nước lá hay thuốc nam để tiêu phù.
- Cho con nằm kê chân hơi cao khi nghỉ nếu phù chân; mặc quần áo, đi giày dép rộng rãi.
- Nếu con đã được chẩn đoán thận hư, thử que nước tiểu buổi sáng và làm theo kế hoạch bác sĩ dặn.
Hiểu lầm thường gặp
- Trẻ mắt húp buổi sáng là do ngủ nhiều, không sao.
- Sưng nhẹ hết sau vài giờ thì thường không sao. Nhưng mắt húp sáng nào cũng có, kéo dài nhiều ngày, là dấu hiệu sớm hay gặp của hội chứng thận hư và cần đi khám.
- Phù là do uống nhiều nước, cứ cho con uống ít đi.
- Phù ở trẻ hiếm khi do uống nhiều nước. Tự bớt nước có thể làm con mất nước, nhất là khi đang ốm. Lượng nước nên uống là việc bác sĩ quyết định khi đã biết nguyên nhân.
- Uống nước râu ngô, lá cây lợi tiểu cho tiêu phù là xong.
- Những cách này không chữa được nguyên nhân gây phù, có thể làm bố mẹ chậm đưa con đi khám, trong khi bệnh thận cần xét nghiệm và điều trị đúng.
- Phù do thận phải kiêng hẳn đạm, kiêng thịt cá.
- Trẻ bị thận hư thường chỉ cần ăn nhạt; vẫn ăn đủ thịt, cá, trứng, sữa để lớn, trừ khi bác sĩ dặn khác.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị phù mí mắt buổi sáng có sao không?
Nếu chỉ thoáng qua sau khi khóc hay ngủ dậy và hết trong vài giờ thì thường không đáng lo. Nếu sáng nào cũng sưng cả hai mắt, kéo dài quá một ngày hoặc lan xuống chân, hãy cho con đi khám và thử nước tiểu.
+Làm sao biết con bị phù thật?
Ấn ngón tay vào mu bàn chân hoặc mặt trước cẳng chân khoảng 5 giây rồi bỏ ra. Nếu còn vết lõm lâu mới đầy lại, con đang bị phù và nên đi khám.
+Trẻ phù chân có phải do thận không?
Thận là nguyên nhân hay gặp nhất khi phù cả hai bên và kéo dài, nhất là kèm phù mắt, nước tiểu nhiều bọt. Phù một bên chân thường do va đập hay nhiễm trùng, nhưng vẫn cần khám nếu sưng đau tăng dần.
+Nước tiểu có bọt có phải bệnh thận?
Bọt nhanh tan sau khi đi tiểu mạnh thường là bình thường. Bọt nhiều, lâu tan, kèm phù là dấu hiệu có thể mất đạm qua nước tiểu và cần thử nước tiểu.
+Con bị viêm họng xong rồi phù mặt có liên quan không?
Có thể. Viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu thường xuất hiện 1–2 tuần sau viêm họng, kèm tiểu ít, nước tiểu đỏ sẫm. Hãy đưa con đi khám trong ngày.
Nguồn tham khảo
- Nephrotic syndrome in children — NHS (Anh)
- Poststreptococcal glomerulonephritis (GN) — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Angioedema — NHS (Anh)
- Swollen ankles, feet and legs (oedema) — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Hội chứng thận hư ở trẻ
Hội chứng thận hư là khi thận để lọt nhiều đạm ra nước tiểu, làm con phù, thường bắt đầu ở mi mắt buổi sáng rồi lan xuống chân, bụng; nước tiểu có thể nổi nhiều bọt. Bệnh hay khởi phát ở tuổi mầm non và đầu tiểu học, phần lớn đáp ứng tốt với thuốc corticoid và không dẫn đến suy thận, nhưng hay tái phát nhiều lần cho đến tuổi dậy thì. Bố mẹ cần cho con uống thuốc đúng đơn, thử que nước tiểu mỗi sáng theo dặn dò và không tự ngừng thuốc. Đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng nhiều, sốt cao mệt lả, khó thở, hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc sưng đau một bên chân.
- Viêm cầu thận cấp ở trẻ
Viêm cầu thận cấp là khi bộ lọc của thận bị viêm, ở trẻ hay gặp nhất sau nhiễm liên cầu: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau chốc lở, thường ở tuổi 6–10. Con có nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm như nước trà, phù mi mắt, mặt, tiểu ít, và thường kèm huyết áp cao; khi thấy những dấu hiệu này cần đưa con đi khám trong ngày. Phần lớn trẻ hồi phục sau vài tuần đến vài tháng khi được theo dõi đúng. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, co giật, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ dị ứng thức ăn
Dị ứng thức ăn là khi hệ miễn dịch của con phản ứng với một thức ăn, hay gặp nhất với sữa bò, trứng, lạc, các loại hạt, tôm cua, cá, đậu nành, lúa mì và vừng. Phản ứng thường xảy ra trong vài phút đến 2 giờ sau khi ăn: mẩn ngứa, mày đay, sưng môi mắt, nôn, đau bụng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, khò khè, khàn tiếng, sưng lưỡi, choáng hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự kiêng tràn lan; đưa con đi khám để bác sĩ xác định đúng thức ăn cần tránh.
- Trẻ bị côn trùng đốt
Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.
- Trẻ thấp còi, chậm tăng cân
Trẻ thấp còi khi chiều cao theo tuổi nằm dưới đường -2 độ lệch chuẩn trên biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới; chậm tăng cân khi cân nặng đứng yên hoặc tụt dần khỏi đường tăng trưởng của chính con. Cách biết chắc là cân đo đều đặn và chấm lên biểu đồ, không so với con nhà hàng xóm. Con nên đi khám khi đứng cân 2–3 tháng, sụt cân, hoặc trước tuổi dậy thì cao chưa tới 4 cm mỗi năm. Nếu con gầy rộc kèm phù hai chân, li bì, không ăn uống được, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Trẻ đi tiểu ra máu
Nước tiểu có máu có thể có màu hồng, đỏ tươi, hoặc nâu sẫm như nước trà, nước coca. Trước hết hãy nhớ lại con có vừa ăn củ dền, thanh long ruột đỏ hay uống thuốc mới không, vì những thứ này làm nước tiểu đỏ mà không phải máu. Nếu không rõ lý do, con cần được khám và thử nước tiểu trong ngày, kể cả khi chỉ thấy một lần. Đi khám sớm nếu nước tiểu đỏ hay nâu kèm phù mi mắt, phù chân; đi cấp cứu ngay nếu kèm sốt cao rét run đau hông lưng, đau quặn dữ dội, tiểu ra cục máu hay không tiểu được, tiểu rất ít, hoặc sau va đập mạnh vào bụng, lưng.
Chủ đề khác