Có nên tiêm hormone tăng trưởng cho con: khi nào cần và rủi ro
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Hormone tăng trưởng là thuốc kê đơn, tiêm hằng ngày hoặc hằng tuần trong nhiều năm, chỉ dành cho trẻ có bệnh đã được chẩn đoán như thiếu hormone tăng trưởng, hội chứng Turner, hội chứng Prader-Willi, bệnh thận mạn hay trẻ sinh nhỏ không bắt kịp đà lớn. Thuốc phải do bác sĩ nội tiết nhi chỉ định sau khi đã đo theo dõi, chụp tuổi xương và làm xét nghiệm, và được theo dõi đều trong suốt quá trình dùng. Không nên tiêm cho trẻ khỏe mạnh chỉ vì bố mẹ muốn con cao hơn, và đừng tin nơi bán gói tiêm tăng chiều cao. Nếu con đang tiêm mà đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, hoặc đau hông, đau gối, đi khập khiễng, hãy đưa con đi khám ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đang tiêm hormone mà đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
- Con nổi mề đay khắp người, sưng môi mặt, khó thở ngay sau khi tiêm.
- Con đau bụng dữ dội kéo dài, nôn nhiều trong thời gian đang tiêm.
- Con khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, rồi nôn, thở nhanh sâu hoặc li bì.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đang tiêm mà đau hông, đau gối hoặc đi khập khiễng.
- Con đang tiêm mà lưng cong lệch rõ hơn, vai hai bên lệch nhau.
- Trước tuổi dậy thì, con cao chưa tới khoảng 4 cm mỗi năm, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn trên biểu đồ tăng trưởng.
- Con thấp hơn hẳn bạn cùng tuổi cùng giới và thấp hơn nhiều so với chiều cao dự kiến theo bố mẹ.
- Có người, phòng khám hay trang mạng mời bố mẹ mua thuốc tiêm tăng chiều cao cho con mà chưa có bác sĩ nội tiết nhi khám và làm xét nghiệm.
Hormone tăng trưởng là gì
Hormone tăng trưởng do tuyến yên ở nền não tiết ra, giúp xương dài ra và cơ thể lớn lên. Thuốc hormone tăng trưởng là chất tổng hợp giống hệt hormone tự nhiên, phải tiêm dưới da, thường mỗi ngày một mũi hoặc với loại mới là mỗi tuần một mũi, kéo dài nhiều năm cho đến khi con gần hết lớn.
Đây là thuốc kê đơn, đắt, cần bác sĩ chuyên khoa theo dõi định kỳ để chỉnh liều và phát hiện tác dụng phụ. Thuốc không có tác dụng khi sụn tăng trưởng đã đóng.
Trẻ nào được dùng
Theo các hướng dẫn quốc tế, hormone tăng trưởng được dùng cho trẻ chậm lớn vì những nguyên nhân đã được chẩn đoán: thiếu hormone tăng trưởng, hội chứng Turner, hội chứng Prader-Willi, bệnh thận mạn, thiếu gen SHOX, và trẻ sinh ra nhỏ hơn tuổi thai mà đến khoảng 4 tuổi vẫn chưa bắt kịp đà lớn. Ở một số nước, thuốc còn được cấp phép cho trẻ thấp nặng không rõ nguyên nhân, nhưng các nước khác thì không, và lợi ích ở nhóm này khiêm tốn hơn.
Thuốc thường không dùng cho các bệnh loạn sản xương như loạn sản sụn, và không dành cho trẻ khỏe mạnh có chiều cao bình thường hoặc thấp do gen gia đình. Ở trẻ thiếu hormone được điều trị sớm, năm đầu nhiều trẻ cao thêm khoảng 10 cm rồi chậm dần. Ở trẻ thấp không rõ nguyên nhân, trong nghiên cứu dùng để cấp phép ở Mỹ, trẻ tiêm mỗi ngày trung bình gần 6 năm chỉ cao hơn trẻ không tiêm khoảng 5 cm ở nam và 10 cm ở nữ khi trưởng thành, và không phải trẻ nào cũng đáp ứng.
Trước khi quyết định, bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ nội tiết nhi theo dõi tốc độ lớn của con ít nhất vài tháng, so với chiều cao bố mẹ, khám dậy thì, chụp X-quang bàn tay để xem tuổi xương. Con được xét nghiệm máu để tìm các nguyên nhân khác như suy giáp, thiếu máu, bệnh ruột, bệnh thận.
Để chẩn đoán thiếu hormone tăng trưởng, con cần làm nghiệm pháp kích thích kéo dài vài giờ tại bệnh viện, có khi chụp cộng hưởng từ vùng tuyến yên. Một lần xét nghiệm máu đơn lẻ ở phòng khám không đủ để kết luận con thiếu hormone.
Tác dụng phụ cần biết
- Đau đầu; hiếm khi tăng áp lực trong sọ, gây đau đầu dữ dội, nôn, nhìn mờ. Cần báo bác sĩ ngay.
- Trượt chỏm xương đùi: con đau hông, đau gối, đi khập khiễng.
- Cong vẹo cột sống có sẵn có thể nặng lên khi con lớn nhanh.
- Phù nhẹ, đau cơ, đau khớp; có thể làm lộ ra rối loạn đường huyết, nên bác sĩ kiểm tra đường máu định kỳ.
- Hiếm gặp: viêm tụy (đau bụng dữ dội kéo dài), dị ứng thuốc. Trẻ từng bị u, ung thư cần bác sĩ cân nhắc rất kỹ.
Cẩn thận với nơi bán tiêm tăng chiều cao
Có những nơi quảng cáo gói tiêm hormone giúp con cao thêm hơn chục cm, nhận tiêm cho trẻ khỏe mạnh sau một lần đo, hoặc bán thuốc qua mạng để bố mẹ tự tiêm ở nhà. Thuốc không rõ nguồn gốc có thể là hàng giả, bảo quản sai cách, hoặc không có hormone thật. Tiêm khi không có chỉ định làm con chịu tác dụng phụ mà gần như không được lợi gì.
Nếu bác sĩ đề nghị tiêm, bố mẹ nên hỏi rõ: con mắc bệnh gì, dựa vào xét nghiệm nào, mỗi năm dự kiến cao thêm bao nhiêu, ai theo dõi và bao lâu tái khám một lần. Bố mẹ có thể xin ý kiến thêm của một bác sĩ nội tiết nhi khác trước khi bắt đầu.
Nếu con thấp mà khỏe mạnh
Phần lớn trẻ thấp là do gen gia đình hoặc dậy thì muộn. Các con lớn đều theo đường của mình và đạt chiều cao hợp với bố mẹ, không cần thuốc.
Điều có ích nhất là cho con ăn đủ đạm và rau quả, ngủ đủ, vận động mỗi ngày, khám chữa sớm các bệnh mạn tính. Viên uống, bột, siro quảng cáo tăng hormone tăng trưởng hay tăng chiều cao chưa có bằng chứng giúp trẻ khỏe mạnh cao thêm.
Chăm sóc con tại nhà
- Đo và ghi chiều cao của con mỗi 6 tháng, mang theo sổ ghi khi đi khám.
- Nếu con đang được điều trị: tiêm đúng giờ, đúng liều bác sĩ dặn, đổi vị trí tiêm, bảo quản thuốc đúng hướng dẫn trên hộp.
- Ghi lại các triệu chứng lạ như đau đầu, đau hông gối, khát nhiều để báo bác sĩ ở lần tái khám, hoặc đi khám ngay khi nặng.
- Đi tái khám đủ lịch để bác sĩ đo, xét nghiệm và chỉnh liều.
- Không tự mua thuốc tiêm, không dùng thuốc của trẻ khác, không tự tăng liều.
- Nói chuyện với con về chiều cao một cách nhẹ nhàng; đừng để con nghĩ mình có lỗi vì thấp.
Hiểu lầm thường gặp
- Trẻ nào tiêm hormone tăng trưởng cũng cao thêm hơn chục cm.
- Mức cao thêm phụ thuộc vào bệnh con mắc. Trẻ không thiếu hormone thường chỉ cao thêm khoảng 5–10 cm sau nhiều năm tiêm mỗi ngày, và có trẻ hầu như không thay đổi.
- Hormone tăng trưởng là thuốc bổ, tiêm sớm cho chắc.
- Đây là thuốc kê đơn có tác dụng phụ, cần chẩn đoán rõ và theo dõi bằng xét nghiệm. Tiêm khi không có chỉ định không làm con khỏe hơn.
- Có loại uống hoặc xịt hormone tăng trưởng thay được cho tiêm.
- Thuốc hormone tăng trưởng được dùng bằng đường tiêm. Các sản phẩm uống hay xịt quảng cáo tăng hormone chưa có bằng chứng giúp trẻ cao lên.
- Con đã 17, 18 tuổi vẫn tiêm được để cao thêm.
- Khi sụn tăng trưởng đã đóng, thuốc không làm xương dài thêm.
Bố mẹ hay hỏi
+Tiêm hormone tăng trưởng có an toàn không?
Khi dùng đúng chỉ định và có bác sĩ chuyên khoa theo dõi, tác dụng phụ nặng hiếm gặp. Rủi ro tăng lên khi tiêm không có chẩn đoán, dùng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không tái khám.
+Con thấp nhất lớp có nên tiêm không?
Chưa chắc. Bác sĩ cần xem con lớn đều hay chậm dần, so với chiều cao bố mẹ, tuổi xương và xét nghiệm. Nhiều trẻ thấp nhất lớp hoàn toàn khỏe mạnh và không cần thuốc.
+Tiêm hormone tăng trưởng mất bao lâu?
Thường nhiều năm, đến khi con gần hết lớn hoặc đạt chiều cao mục tiêu bác sĩ đặt ra. Ngừng sớm thì hiệu quả kém.
+Con dậy thì sớm có nên tiêm hormone tăng trưởng không?
Dậy thì sớm cần được khám và điều trị theo nguyên nhân riêng. Có dùng hormone tăng trưởng kèm theo hay không là do bác sĩ nội tiết nhi quyết định, rất ít trường hợp cần.
+Bảo hiểm y tế có chi trả không?
Việc chi trả phụ thuộc vào bệnh được chẩn đoán và quy định từng thời điểm. Hãy hỏi bệnh viện nơi con điều trị.
Nguồn tham khảo
- Restricted growth (dwarfism) – Treatment — NHS (Anh)
- Growth hormone deficiency - children — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Shared care guideline: somatropin (recombinant human growth hormone) in children — NHS North East London (Anh), theo hướng dẫn NICE TA188
- Somatropin: prescribing information (warnings and precautions) — Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Dự đoán chiều cao của con
Cách ước tính phổ biến nhất dựa vào chiều cao bố mẹ: con trai bằng (chiều cao bố + chiều cao mẹ + 13 cm) chia 2, con gái bằng (chiều cao bố + chiều cao mẹ − 13 cm) chia 2. Chiều cao thật của con có thể chênh khoảng 10 cm so với con số này, nên đây chỉ là ước tính. Điều đáng tin hơn là xem con có cao đều theo đường của mình trên biểu đồ tăng trưởng không. Con nên đi khám nếu trước tuổi dậy thì cao chưa tới khoảng 4 cm mỗi năm, tụt dần xuống đường thấp hơn, hoặc thấp hơn hẳn chiều cao dự kiến theo bố mẹ.
- Tăng chiều cao tuổi dậy thì
Chiều cao của con phần lớn do gen quyết định; phần còn lại phụ thuộc vào ngủ đủ, ăn đủ đạm, canxi và vitamin D, vận động đều và không mắc bệnh mạn tính. Tuổi dậy thì là giai đoạn con cao nhanh nhất, nhưng khi sụn tăng trưởng đã đóng (thường khoảng 15–16 tuổi ở nữ, 17–18 tuổi ở nam) thì không còn cao thêm được nữa. Thực phẩm chức năng hay thuốc tăng chiều cao không làm trẻ khỏe mạnh cao thêm. Con nên đi khám nếu cao chưa tới 4 cm mỗi năm trước tuổi dậy thì, thấp hơn hẳn bạn cùng tuổi, hoặc dậy thì quá sớm hay quá muộn.
- Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn
Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Con số ở giữa bảng là mức trung bình; trẻ có chiều cao, cân nặng nằm trong khoảng từ −2 đến +2 độ lệch chuẩn là trong giới hạn bình thường, không cần đúng con số trung bình. Điều quan trọng hơn một lần đo là con có lớn đều theo đường của mình không. Nên đi khám nếu con dưới −2, trên +2 về cân nặng, đứng cân 2–3 tháng, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn.
- Dậy thì sớm
Dậy thì sớm là khi bé gái có dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi, bé trai trước 9 tuổi: nhú vú, lông mu, tinh hoàn to lên, mùi cơ thể như người lớn, lớn vọt bất thường. Khi thấy những dấu hiệu này, nên đưa con đến bác sĩ nội tiết nhi để kiểm tra, vì phát hiện sớm giúp bảo vệ chiều cao sau này và tìm nguyên nhân nếu có. Nếu dậy thì sớm đi kèm đau đầu dữ dội, nôn vọt, nhìn mờ hoặc co giật, cần đưa con đi cấp cứu ngay.
- Dậy thì muộn
Bé gái được coi là dậy thì muộn khi đã 13 tuổi mà ngực chưa nhú, bé trai khi đã 14 tuổi mà tinh hoàn chưa to lên. Phần lớn chỉ là chậm theo thể trạng gia đình, con vẫn dậy thì và đạt chiều cao bình thường, nhưng vẫn nên đưa con đi khám nội tiết nhi để loại trừ bệnh. Cũng nên khám khi bé gái 15 tuổi chưa có kinh, hoặc dậy thì đã bắt đầu rồi dừng lại. Đi cấp cứu ngay nếu con đau đầu dữ dội, nôn vọt, nhìn mờ hoặc co giật.
- Trẻ thấp còi, chậm tăng cân
Trẻ thấp còi khi chiều cao theo tuổi nằm dưới đường -2 độ lệch chuẩn trên biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới; chậm tăng cân khi cân nặng đứng yên hoặc tụt dần khỏi đường tăng trưởng của chính con. Cách biết chắc là cân đo đều đặn và chấm lên biểu đồ, không so với con nhà hàng xóm. Con nên đi khám khi đứng cân 2–3 tháng, sụt cân, hoặc trước tuổi dậy thì cao chưa tới 4 cm mỗi năm. Nếu con gầy rộc kèm phù hai chân, li bì, không ăn uống được, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác