Bệnh mạn tính và bẩm sinh

U não ở trẻ: dấu hiệu cần để ý, cách chẩn đoán và theo dõi

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

U não ở trẻ em rất hiếm, và rất ít trẻ đau đầu là do u não. Điều cần để ý là đau đầu có kiểu khác thường: làm con thức giấc về đêm hoặc đau nhất khi vừa ngủ dậy, nặng dần qua vài tuần, kèm nôn buổi sáng, đi loạng choạng, nhìn đôi, lác mắt mới hoặc thay đổi tính tình; khi đó hãy đưa con đi khám sớm. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay nếu con đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, nhìn mờ, yếu một bên người, co giật hoặc li bì.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Đau đầu dữ dội, đột ngột, con nói đau nhất từ trước đến nay.
  • Đau đầu kèm nôn vọt, nôn liên tục, hoặc con li bì, khó đánh thức, lơ mơ.
  • Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất một phần tầm nhìn xuất hiện đột ngột.
  • Yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó, lú lẫn, đi không vững đột ngột.
  • Con co giật, nhất là lần đầu và không sốt, hoặc ngất.
  • Trẻ nhỏ có thóp phồng căng kèm nôn nhiều, li bì hoặc bỏ bú.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau đầu làm con thức giấc giữa đêm, hoặc đau nhất ngay khi vừa ngủ dậy rồi đỡ dần trong vài giờ.
  • Đau đầu ngày càng nặng và dày hơn trong vài tuần, hoặc đau tăng khi ho, rặn, cúi người.
  • Nôn vào buổi sáng tái đi tái lại mà không có tiêu chảy, không sốt.
  • Con mới đi loạng choạng, vụng về, hay vấp ngã; nghiêng đầu, lác mắt mới xuất hiện; nghe kém một bên.
  • Con thay đổi tính tình, buồn ngủ nhiều hơn, khó tập trung, học sút hẳn mà không rõ lý do.
  • Trẻ dưới 6 tuổi đau đầu tái đi tái lại; trẻ nhỏ có vòng đầu to nhanh hơn bình thường.

U não ở trẻ là gì

U não là một khối tế bào phát triển bất thường trong não. Ở trẻ em, u não rất hiếm. Có u lành tính, phát triển chậm, ít tái phát sau điều trị; có u ác tính, phát triển nhanh hơn. Ngay cả u lành cũng có thể gây triệu chứng vì chèn ép lên não, làm tăng áp lực trong hộp sọ.

Ở trẻ hay gặp nhất là u tế bào hình sao độ thấp (thường lành tính, phát triển chậm) và u nguyên bào tủy (loại ung thư não hay gặp nhất ở trẻ, phần lớn xuất hiện trước 10 tuổi). Phần lớn u não không tìm được nguyên nhân; một số ít gắn với hội chứng di truyền như u xơ thần kinh. Bố mẹ không làm gì khiến con bị u não.

Đau đầu thế nào mới đáng nghi

Đau đầu ở trẻ rất hay gặp, phần lớn do căng thẳng, đau nửa đầu, thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước hay sau một đợt ốm. Những cơn này thường đỡ khi nghỉ ngơi, ngủ đủ và dùng thuốc giảm đau thông thường.

Đau đầu đáng lo hơn khi có kiểu khác hẳn: đau làm con thức giấc hoặc nặng nhất buổi sáng, đau tăng khi ho, rặn hay cúi người, nặng dần qua nhiều tuần, hoặc đi kèm nôn, thay đổi thị lực, đi loạng choạng, thay đổi tính tình. Ở trẻ nhỏ chưa nói được, dấu hiệu có thể chỉ là quấy, nôn, đầu to nhanh, thóp phồng hoặc chậm đạt các mốc vận động.

Bác sĩ chẩn đoán thế nào

Bác sĩ hỏi kỹ về cơn đau, khám thần kinh (phản xạ, sức cơ, dáng đi, thăng bằng) và kiểm tra mắt, thị lực. Phần lớn trẻ đau đầu có khám thần kinh bình thường và không cần chụp.

Khi có dấu hiệu đáng nghi, con được chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp CT sọ não. Trẻ nhỏ có thể cần ngủ hoặc gây mê nhẹ để nằm yên khi chụp MRI. Nếu thấy khối u, bác sĩ chuyên khoa thần kinh và ung bướu nhi sẽ cho làm thêm xét nghiệm để biết loại u.

Điều trị và theo dõi lâu dài

Cách điều trị tùy loại u, vị trí, kích thước và sức khỏe chung của con. Phần lớn u não cần phẫu thuật để lấy u ra nhiều nhất có thể một cách an toàn; một số trẻ cần thêm xạ trị hoặc hóa trị. Con có thể dùng thuốc giảm phù não, thuốc chống co giật, thuốc giảm đau; loại thuốc và liều do bác sĩ điều trị quyết định.

Sau điều trị, con được hẹn chụp lại và khám định kỳ trong nhiều năm, vì u có thể tái phát và điều trị có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng, nội tiết, thị lực, thính lực và việc học. Nhiều trẻ cần tập vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu hoặc hỗ trợ học tập. Khả năng hồi phục rất khác nhau giữa các loại u; bác sĩ của con là người nói rõ nhất về tiên lượng.

Con quay lại trường

  • Bàn với bác sĩ thời điểm con đi học lại, ban đầu có thể học nửa buổi.
  • Báo cho giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường biết bệnh của con, thuốc con đang dùng và việc cần làm nếu con co giật hay đau đầu dữ dội.
  • Con có thể mệt nhanh, chậm hơn, khó nhớ bài sau điều trị. Xin nhà trường giảm tải bài tập, cho thêm thời gian khi kiểm tra nếu cần.
  • Con có thể rụng tóc, thay đổi ngoại hình. Nói với lớp một cách đơn giản, có sự đồng ý của con, giúp các bạn hiểu và tránh trêu chọc.
  • Hỏi bác sĩ về tiêm chủng trong và sau thời gian điều trị, và báo nhà trường khi trong lớp có dịch thủy đậu, sởi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi nhật ký đau đầu: giờ đau, đau bao lâu, con đang làm gì, có nôn hay nhìn mờ không; mang theo khi đi khám.
  • Không tự cho con uống thuốc giảm đau quá 2 ngày mỗi tuần; nếu con cần nhiều hơn, đưa con đi khám.
  • Cho con ngủ đủ, ăn đủ bữa, uống đủ nước và nghỉ màn hình định kỳ; đau đầu thông thường thường đỡ khi làm được những việc này.
  • Nếu con đang điều trị u não, ghi số điện thoại của khoa điều trị ở nơi dễ thấy và gọi ngay khi con sốt, nôn nhiều, co giật hay đau đầu tăng.
  • Giữ đúng lịch chụp lại và tái khám, kể cả khi con thấy khỏe.
  • Bố mẹ cũng cần được nghỉ ngơi và chia sẻ; hãy nói với bác sĩ nếu cả nhà thấy kiệt sức hoặc quá lo âu.

Hiểu lầm thường gặp

Con hay đau đầu là có thể bị u não.
Đau đầu ở trẻ rất hay gặp và hiếm khi do u não. Điều cần để ý là kiểu đau khác thường và các dấu hiệu đi kèm như nôn buổi sáng, đi loạng choạng, nhìn đôi.
Cứ đau đầu là nên chụp CT cho yên tâm.
Phần lớn trẻ đau đầu không cần chụp. Bác sĩ khám thần kinh trước và chỉ cho chụp khi có dấu hiệu đáng nghi, vì chụp CT có tia X.
U lành tính thì không cần điều trị.
U lành vẫn có thể chèn ép não và gây triệu chứng nặng. Con cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi và quyết định điều trị.

Bố mẹ hay hỏi

+Dấu hiệu u não ở trẻ em là gì?

Hay gặp là đau đầu kiểu khác thường (làm thức giấc, nặng buổi sáng, nặng dần), nôn buổi sáng, đi loạng choạng, nhìn đôi, lác mắt mới, thay đổi tính tình, co giật. Ở trẻ nhỏ có thể là đầu to nhanh, thóp phồng. Những dấu hiệu này cũng gặp ở bệnh khác, nên cần bác sĩ khám.

+Trẻ đau đầu buổi sáng có phải u não không?

Thường không; đau đầu buổi sáng hay do thiếu ngủ, ngủ ngáy, bỏ bữa hoặc căng thẳng. Nhưng nếu đau làm con thức giấc, kèm nôn hoặc nặng dần qua vài tuần, hãy đưa con đi khám sớm.

+U não ở trẻ có chữa được không?

Nhiều loại u não ở trẻ điều trị được, nhất là u lành độ thấp lấy được bằng phẫu thuật. Kết quả rất khác nhau tùy loại và vị trí u, bác sĩ điều trị sẽ nói rõ với gia đình.

+Chụp MRI có hại cho con không?

MRI dùng từ trường, không dùng tia X. Trẻ nhỏ có thể cần ngủ hoặc gây mê nhẹ để nằm yên, bác sĩ gây mê sẽ giải thích trước.

+Con đang điều trị u não mà sốt thì làm gì?

Gọi ngay cho khoa đang điều trị hoặc đưa con đến cấp cứu, nhất là khi con đang hóa trị. Không tự cho uống thuốc rồi chờ ở nhà.

Nguồn tham khảo

  1. Brain tumor - children — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  2. Brain tumours — NHS (Anh)
  3. Non-cancerous (benign) brain tumours — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Học sinh hay đau đầu

    Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng chuyện học. Những cơn này thường đỡ khi nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường. Cần đưa con đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, kèm sốt cổ cứng, hoặc sau khi bị va đập đầu. Đau làm con thức giấc về đêm hoặc nặng dần qua từng tuần thì nên đưa con đi khám sớm.

  • Trẻ đau đầu buổi sáng kèm nôn

    Đau đầu buổi sáng ở trẻ hay do thiếu ngủ, ngủ ngáy, bỏ bữa tối hay uống ít nước, đau nửa đầu hoặc lo lắng chuyện đi học. Nhưng đau đầu khi mới ngủ dậy kèm nôn, đau làm con thức giấc giữa đêm, hoặc đau nặng dần qua từng tuần có thể là dấu hiệu áp lực trong đầu tăng, nên đưa con đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con nôn liên tục, lơ mơ, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, co giật, yếu một bên người, đi loạng choạng, hoặc đau đầu sau khi va đập đầu.

  • Dấu hiệu ung thư ở trẻ em

    Ung thư ở trẻ em hiếm gặp, và những dấu hiệu sớm thường giống bệnh thông thường: mệt, sốt, xanh xao, bầm tím, đau chân, nổi hạch. Một dấu hiệu đơn lẻ ít khi là ung thư; điều cần để ý là dấu hiệu không rõ lý do, kéo dài, không tự đỡ và nặng dần, hoặc nhiều dấu hiệu cùng lúc, như một khối u to dần, ánh trắng trong con ngươi, đau xương về đêm, đau đầu buổi sáng kèm nôn. Khi đó hãy đưa con đi khám sớm để bác sĩ xét nghiệm. Đi cấp cứu ngay nếu con khó thở, sưng mặt cổ đột ngột, chảy máu không cầm, co giật, li bì, hoặc đang điều trị ung thư mà sốt.

  • Co giật không sốt

    Trẻ co giật khi không sốt luôn cần được bác sĩ khám: lần đầu con co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã tự dừng. Trong lúc con giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ tay chân và bấm giờ. Nguyên nhân có thể là động kinh, hạ đường huyết, rối loạn muối trong máu, chấn thương đầu, ngộ độc, hoặc nhiễm trùng não. Ở trẻ dưới 1 tuổi, những cơn gập người hay gật đầu lặp lại thành chuỗi cũng là cấp cứu.

  • Đau nửa đầu ở học sinh

    Đau nửa đầu (migraine) là những cơn đau đầu nhói theo nhịp, thường ở một bên đầu, kèm buồn nôn hoặc nôn, sợ ánh sáng và tiếng ồn, kéo dài nhiều giờ. Bệnh hay có tính gia đình và có thể bắt đầu ngay từ tuổi đi học. Khi con lên cơn, cho con nằm nghỉ ở phòng tối, yên tĩnh và dùng thuốc giảm đau thông thường càng sớm càng tốt, không quá 2 ngày mỗi tuần. Đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, kèm yếu hay tê một bên người, nói khó, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, lơ mơ, co giật, sốt cổ cứng, hoặc sau va đập đầu.

  • Trẻ bị động kinh

    Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây. Phần lớn trẻ kiểm soát được cơn nhờ uống thuốc đều theo đơn, và khoảng hai phần ba trẻ hết cơn khi đến tuổi thiếu niên. Khi con lên cơn: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn kéo dài quá 5 phút (hoặc lâu hơn mức bác sĩ đã dặn), con không tỉnh lại giữa các cơn, khó thở, tím tái, hoặc đây là lần đầu con co giật.

Chủ đề khác