Thuốc xịt họng, viên ngậm cho trẻ: khi nào dùng, tuổi nào an toàn
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn đau họng ở trẻ do virus và tự đỡ trong khoảng một tuần; thuốc xịt họng và viên ngậm chỉ làm dịu tạm thời, không chữa khỏi bệnh và không thay được kháng sinh khi con thật sự cần. Trẻ dưới 6 tuổi không ngậm viên ngậm, kẹo ngậm vì dễ hóc; thuốc xịt họng cho trẻ nhỏ chỉ dùng loại ghi rõ dành cho lứa tuổi của con, theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ, thường không quá 7 ngày. Con khó thở, thở rít, chảy nước dãi vì không nuốt được, hoặc không há được miệng thì đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con khó thở, thở rít, hoặc phải ngồi cúi người về trước mới thở được.
- Con chảy nước dãi liên tục vì không nuốt được cả nước bọt.
- Con không há được miệng, giọng nói lúng búng, một bên cổ hoặc dưới hàm sưng to, đau.
- Con bị hóc viên ngậm, kẹo ngậm: ho sặc, không nói, không khóc được, tím tái. Sơ cứu hóc dị vật ngay và gọi 115 hoặc 113.
- Sau khi xịt họng hoặc ngậm thuốc, con sưng môi, lưỡi, mặt, nổi mề đay khắp người hoặc khó thở.
- Con không uống được gì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Đau họng quá 4–5 ngày không đỡ, hoặc sốt quá 3 ngày.
- Sốt từ 38,5°C kèm đau họng nhiều mà không ho, không sổ mũi, hạch cổ sưng đau hoặc có mủ trắng trên amidan.
- Con nổi ban đỏ sờ ráp như giấy nhám, hoặc có loét, bóng nước trong miệng kèm nốt ở tay chân.
- Con đã dùng thuốc xịt hay viên ngậm 7 ngày mà vẫn đau.
- Con bị đau họng tái đi tái lại nhiều lần, hoặc nhà có người từng bị thấp tim.
Thuốc xịt họng, viên ngậm làm được gì
Các loại xịt họng và viên ngậm bán ở hiệu thuốc thường chứa một trong ba nhóm: thuốc tê tại chỗ làm họng bớt đau trong một lúc, thuốc sát khuẩn, hoặc thuốc chống viêm. Chúng làm dịu triệu chứng, không rút ngắn thời gian bệnh. Hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ ghi nhận xịt họng và viên ngậm nói chung ít có ích cho trẻ, còn Cơ quan Y tế Anh cho rằng xịt tê dùng riêng lẻ có ít bằng chứng giúp đỡ đau.
Thuốc sát khuẩn trong viên ngậm hay xịt họng không phải kháng sinh. Phần lớn đau họng ở trẻ do virus nên kháng sinh cũng không giúp gì. Khi bác sĩ nghĩ tới viêm họng do liên cầu khuẩn, con cần được khám và uống kháng sinh đủ ngày theo đơn; viên ngậm hay xịt họng không thay được việc này.
Dùng theo tuổi của con
- Dưới 6 tuổi: không ngậm viên ngậm, kẹo ngậm, kẹo cứng vì dễ hóc. Ưu tiên uống nước ấm, ăn đồ mềm, mát; trẻ từ 1 tuổi có thể dùng một thìa cà phê mật ong.
- Thuốc xịt họng cho trẻ nhỏ: chỉ dùng loại trên nhãn ghi rõ dùng được cho lứa tuổi của con. Với trẻ dưới 6 tuổi, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước; có loại thuốc liều xịt cho trẻ nhỏ phải tính theo cân nặng.
- Từ 6 tuổi: có thể ngậm viên ngậm dành cho trẻ em đúng số viên trong ngày ghi trên nhãn, khi con đã biết ngậm tan từ từ, không nhai, không nuốt chửng. Người lớn ở cạnh lúc con ngậm.
- Trẻ lớn biết súc họng rồi nhổ ra hết có thể súc bằng nước muối ấm pha loãng; trẻ nhỏ không súc.
- Viên ngậm có thuốc chống viêm loại dành cho người lớn chỉ dùng cho trẻ lớn khi nhãn thuốc cho phép theo tuổi; hỏi dược sĩ nếu không chắc.
- Không dùng quá 7 ngày. Nếu sau 7 ngày con vẫn đau, đưa con đi khám.
Những loại cần tránh hoặc phải hỏi trước
- Thuốc tê bôi hoặc xịt miệng họng có benzocaine, lidocaine không dùng cho trẻ nhỏ: benzocaine có thể gây một rối loạn máu hiếm nhưng nặng làm máu kém mang oxy, lidocaine liên quan tới co giật và rối loạn nhịp tim ở trẻ nhỏ.
- Không dùng thuốc xịt, viên ngậm của người lớn cho trẻ khi nhãn không ghi dùng được cho lứa tuổi đó.
- Không xịt hai, ba loại cùng lúc, và không dùng cùng thuốc uống có cùng hoạt chất, ví dụ viên ngậm chống viêm cùng với ibuprofen uống, khi chưa hỏi dược sĩ.
- Con bị hen, từng dị ứng với thuốc giảm đau chống viêm, hoặc đang dùng thuốc khác: hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng viên ngậm hay xịt có thuốc chống viêm.
- Không tự pha hay xịt các thứ tự chế vào họng con.
Làm dịu họng không cần thuốc
Với đa số trẻ, những cách đơn giản ở nhà giúp không kém thuốc xịt: uống nhiều nước, nước ấm, canh ấm; một số trẻ lại thích đồ mát như sữa chua, kem. Trẻ từ 1 tuổi có thể dùng một thìa cà phê mật ong để dịu họng; tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
Khi con đau nhiều, sốt, quấy, paracetamol uống đúng liều theo cân nặng giúp giảm đau họng tốt hơn viên ngậm. Ibuprofen là lựa chọn thứ hai cho trẻ từ 6 tháng, khi đã loại trừ sốt xuất huyết.
Nếu em đang đọc bài này
Viên ngậm có vị ngọt, dễ ngậm liên tục cả ngày, nhưng mỗi loại có số viên tối đa ghi trên vỏ. Ngậm quá nhiều không làm khỏi nhanh hơn mà có thể gây hại, nhất là loại có thuốc chống viêm. Đọc nhãn, ghi lại số viên đã ngậm, và nói với bố mẹ hoặc thầy cô y tế ở trường nếu em đau họng quá vài ngày, sốt, hoặc nuốt rất đau.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con uống nhiều nước hơn bình thường, chia nhiều lần; nước ấm, canh, sữa đều được.
- Cho con ăn đồ mềm, không quá nóng, không quá cay.
- Trẻ từ 1 tuổi: một thìa cà phê mật ong khi đau họng hoặc trước khi ngủ.
- Dùng paracetamol đúng liều theo cân nặng khi con đau nhiều hoặc sốt.
- Nếu dùng xịt hay viên ngậm, đọc tuổi tối thiểu và số lần tối đa trên nhãn; ghi lại giờ dùng.
- Cất viên ngậm, kẹo ngậm ngoài tầm tay trẻ nhỏ trong nhà.
Hiểu lầm thường gặp
- Viên ngậm sát khuẩn diệt được vi khuẩn, thay cho kháng sinh.
- Viên ngậm chỉ làm dịu họng tạm thời. Khi bác sĩ chẩn đoán viêm họng do vi khuẩn, con cần kháng sinh theo đơn; viên ngậm không thay được.
- Trẻ nhỏ đau họng cho ngậm kẹo ho là được.
- Trẻ dưới 6 tuổi không ngậm kẹo cứng, viên ngậm vì nguy cơ hóc. Nước ấm, đồ ăn mềm và mật ong từ 1 tuổi an toàn hơn.
- Xịt họng càng nhiều lần càng nhanh khỏi.
- Xịt nhiều không rút ngắn thời gian bệnh, còn dễ quá liều thuốc tê hay thuốc chống viêm. Dùng đúng số lần ghi trên nhãn, không quá 7 ngày.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mấy tuổi thì ngậm được viên ngậm đau họng?
Từ 6 tuổi, khi con đã biết ngậm tan từ từ mà không nhai hay nuốt chửng, và chỉ dùng loại nhãn ghi dùng được cho tuổi của con. Trẻ dưới 6 tuổi không ngậm vì dễ hóc.
+Bé 3 tuổi đau họng có dùng thuốc xịt họng được không?
Chỉ dùng loại nhãn ghi rõ dùng được cho trẻ ở tuổi này, và hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước vì liều cho trẻ nhỏ có khi phải tính theo cân nặng. Uống nước ấm, ăn đồ mềm và paracetamol khi đau nhiều thường là đủ.
+Xịt họng dùng được bao nhiêu ngày?
Thường không quá 7 ngày. Nếu sau 7 ngày con vẫn đau họng, hoặc sớm hơn mà con sốt cao, nuốt rất đau, hãy đưa con đi khám.
+Con đau họng có cần kháng sinh không?
Phần lớn không, vì đau họng ở trẻ thường do virus. Bác sĩ sẽ khám, có khi làm test nhanh liên cầu, rồi mới quyết định có dùng kháng sinh hay không.
+Mật ong có giúp trẻ đỡ đau họng không?
Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa cà phê mật ong có thể làm dịu họng. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong dưới bất kỳ hình thức nào.
Nguồn tham khảo
- Sore throat — NHS (Anh)
- Who can and cannot use benzydamine — NHS (Anh)
- Sore Throat (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Teething Pain — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị viêm họng
Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.
- Viêm amidan ở trẻ
Phần lớn viêm amidan ở trẻ do virus, thường kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh, kể cả khi amidan có chấm mủ trắng. Khi con sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau, nhất là trẻ từ 5 tuổi, bác sĩ sẽ xét nghiệm tìm liên cầu khuẩn và nếu dương tính thì cho kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Cắt amidan chỉ cân nhắc khi con viêm rất nhiều đợt mỗi năm hoặc amidan to gây ngừng thở khi ngủ. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị khàn tiếng
Phần lớn trẻ khàn tiếng là do viêm thanh quản khi cảm lạnh, hoặc do la hét, hát to quá nhiều; khàn tiếng thường đỡ sau 1–2 tuần nếu con được nghỉ giọng và uống đủ nước. Đưa con đi khám tai mũi họng khi khàn tiếng không đỡ sau 2 tuần, khàn tăng dần, hay bị đi bị lại, hoặc trẻ dưới 2 tháng bị khàn tiếng. Con khàn tiếng kèm thở rít, khó thở, chảy dãi không nuốt được, hoặc khàn tiếng sau va đập vào cổ hay sau khi sặc thì đến cấp cứu ngay.
- Thuốc ho cho trẻ
Phần lớn trẻ ho do cảm lạnh, virus và tự đỡ; thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn không giúp con khỏi nhanh hơn và có thể gây hại. Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm; trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi. Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa mật ong trước khi ngủ, nước ấm và nhỏ nước muối sinh lý thường giúp dịu ho. Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái, hoặc li bì sau uống thuốc thì đến cấp cứu ngay.
- Tủ thuốc gia đình có con nhỏ
Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
Chủ đề khác