Trẻ bị bỏng hóa chất, bỏng điện: sơ cứu đúng và đi viện ngay
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Bỏng hóa chất: đeo găng hoặc lót vải, phủi hết bột khô (như vôi), cởi quần áo dính hóa chất, rồi xả nhiều nước sạch mát đang chảy lên vùng bỏng trong khoảng 1 giờ, trong lúc gọi 115 hoặc 113 hoặc trên đường đến viện. Bỏng điện: ngắt cầu dao, rút phích trước khi chạm vào con; nếu con không thở, ép tim thổi ngạt ngay. Cả hai loại bỏng đều cần đến cơ sở y tế ngay, kể cả khi vết bỏng trông nhỏ, vì tổn thương bên trong thường sâu hơn những gì bố mẹ nhìn thấy.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con bị điện giật và bất tỉnh, không thở hoặc chỉ thở ngáp: gọi 115 hoặc 113 và bắt đầu ép tim thổi ngạt.
- Hóa chất dính lên da hoặc bắn vào mắt con, dù chỉ một ít: xả nước ngay và gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu.
- Con có vết bỏng điện ở bất kỳ đâu, kể cả hai chấm nhỏ ở chỗ điện vào và điện ra, hoặc bỏng ở môi, khóe miệng do cắn dây điện.
- Con kêu đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc không đều, khó thở, lơ mơ, co giật sau khi bị điện giật.
- Con nuốt phải hoặc ngậm hóa chất (chất thông cống, nước tẩy, axit): không gây nôn, mang theo vỏ chai và đi cấp cứu.
- Con bị điện cao thế (dây điện ngoài đường, trạm biến áp), bị sét đánh, hoặc bị hất văng, đau cổ, đau lưng sau khi điện giật.
- Con hít phải hơi hóa chất rồi ho nhiều, thở rít, khàn tiếng hoặc khó thở.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Bố mẹ đã xả nước đủ lâu, vết bỏng hóa chất trông chỉ đỏ nhẹ: vẫn cho con đi khám ngay trong ngày, vì bỏng do vôi, xi măng ướt, chất tẩy có kiềm thường sâu dần sau vài giờ.
- Con bị giật bởi điện trong nhà, đã tỉnh táo, không thấy vết bỏng: vẫn đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ kiểm tra tim.
- Sau khi bị điện giật, con đau cơ, chuột rút, tê bì tay chân, nước tiểu sẫm màu.
- Vết bỏng ở miệng do cắn dây điện bỗng chảy máu sau vài giờ hoặc vài ngày: ấn chặt bằng gạc sạch và đưa con đến cơ sở y tế ngay.
- Vài ngày sau, vết bỏng sưng nóng đỏ lan rộng, chảy mủ, có mùi hôi, hoặc con sốt.
- Con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván mà vết bỏng bị hở, bẩn.
Sơ cứu bỏng hóa chất từng bước
- Bảo vệ tay mình trước: đeo găng cao su, hoặc lót túi nilon, khăn dày. Đưa con ra chỗ thoáng nếu hóa chất bốc hơi.
- Hóa chất dạng bột như vôi bột, bột thông cống: phủi nhẹ cho hết bột khô ra khỏi da trước, rồi mới xả nước.
- Cởi bỏ quần áo, tã, giày tất, đồng hồ, nhẫn dính hóa chất. Cắt áo nếu phải kéo qua mặt con.
- Xả nhiều nước sạch mát hoặc ấm (không nóng, không lạnh buốt) đang chảy lên vùng bỏng trong khoảng 1 giờ. Để nước chảy ra xa, không chảy sang vùng da lành. Không có vòi thì dội gáo liên tục.
- Trong lúc xả nước, nhờ người gọi 115 hoặc 113. Nếu phải tự đưa con đi, tiếp tục dội nước trên đường nếu được.
- Không bôi kem, dầu, nước mắm, kem đánh răng; không tự trung hòa bằng giấm, chanh, nước vôi, xà phòng hay bất kỳ hóa chất nào khác.
- Mang theo chai, vỏ hộp hoặc chụp ảnh nhãn hóa chất để bác sĩ biết đó là chất gì.
Hóa chất bắn vào mắt hoặc bị nuốt phải
Hóa chất vào mắt có thể làm hỏng giác mạc chỉ trong vài phút. Giữ mi mắt con mở, xả nước sạch nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra phía ngoài, liên tục ít nhất 20 phút, nghiêng đầu con để nước không chảy sang mắt bên kia. Không cho con dụi mắt, không nhỏ thuốc gì. Sau đó đưa con đi cấp cứu hoặc khám mắt ngay, tiếp tục rửa trên đường nếu được.
Nếu con uống hoặc ngậm phải hóa chất, cho con nhổ hết ra, lau miệng. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh hay dầu ăn để giải độc, vì chất ăn mòn đi ngược lên sẽ làm bỏng thêm thực quản. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, mang theo vỏ chai.
Sơ cứu bỏng điện từng bước
- Ngắt điện trước: rút phích cắm hoặc ngắt cầu dao, aptomat. Chỉ tắt công tắc thiết bị thì chưa chắc đã hết điện.
- Nếu không ngắt được, đứng lên vật khô như tấm gỗ, dép nhựa, rồi dùng vật khô không dẫn điện (cán chổi gỗ, gậy tre khô, ghế nhựa, báo cuộn dày) để gạt dây điện hoặc đẩy con ra. Không chạm tay trần, không dùng vật ướt hay kim loại.
- Với điện cao thế ngoài đường, không lại gần; giữ mọi người tránh xa, gọi 115 hoặc 113 và báo ngành điện cắt điện.
- Khi đã tách được con: nếu con không phản ứng và không thở hoặc chỉ thở ngáp, gọi 115 hoặc 113, thổi ngạt 5 lần rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay.
- Nếu con có thể đã ngã hoặc bị hất văng, hạn chế xoay vặn cổ con; giúp con thở vẫn được ưu tiên trước.
- Nếu con tỉnh: xả nước sạch mát đang chảy lên vết bỏng khoảng 20 phút, phủ nhẹ màng bọc thực phẩm hoặc gạc sạch, giữ ấm phần còn lại của người con và đưa con đi viện.
Vì sao vết bỏng nhỏ vẫn phải đi viện
Hóa chất tiếp tục ăn vào da cho đến khi được rửa sạch hẳn. Các chất kiềm như vôi, xi măng ướt, chất thông cống, nước tẩy mạnh thường gây ít đau lúc đầu nhưng làm tổn thương lan sâu dần trong nhiều giờ. Một số hóa chất còn ngấm qua da và gây độc toàn thân.
Dòng điện đi xuyên qua cơ thể, nên ngoài da có khi chỉ là hai chấm nhỏ nhưng bên trong cơ, mạch máu, thần kinh có thể bị tổn thương nặng, và tim có thể bị rối loạn nhịp. Một số dấu hiệu chỉ xuất hiện sau vài giờ.
Ở cơ sở y tế, bác sĩ sẽ rửa tiếp nếu cần, đánh giá độ sâu vết bỏng, đo điện tim với trẻ bị điện giật, có thể xét nghiệm máu, nước tiểu và tiêm phòng uốn ván nếu con chưa đủ mũi. Tùy mức độ, con có thể được theo dõi vài giờ hoặc nằm viện.
Phòng bỏng hóa chất và bỏng điện trong nhà
- Để nước tẩy, chất thông cống, axit tẩy rửa, thuốc tẩy javel trong chai gốc có nắp an toàn, cất trên cao và khóa lại. Không bao giờ rót sang chai nước ngọt, chai nước khoáng.
- Khi nhà đang xây, sửa: không để con chơi gần hố vôi, đống xi măng ướt, thùng sơn; trẻ hay ngồi, quỳ vào xi măng ướt mà không biết bị bỏng.
- Cất pin, ắc quy, pin xe điện ngoài tầm tay trẻ; không để con tự sạc xe điện, xe đạp điện.
- Dùng nắp che ổ cắm, thay ngay dây điện, phích cắm bị nứt, hở. Không để dây sạc cắm sẵn ở đầu giường nơi trẻ nhỏ có thể ngậm, cắn.
- Không dùng máy sấy tóc, sạc điện thoại gần bồn tắm, chậu nước. Nên lắp cầu dao chống giật cho cả nhà.
- Mùa mưa bão, khi nhà bị ngập, ngắt cầu dao tổng trước khi lội nước; dặn con tránh xa dây điện đứt, cột điện, trạm biến áp.
Chăm sóc con tại nhà
- Sau khi đi khám về, chăm vết bỏng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ: giữ sạch, khô, thay băng đúng hẹn.
- Không chọc vỡ bọng nước, không bôi thuốc nam, dầu, mỡ hay kem lên vết bỏng khi chưa được nhân viên y tế dặn.
- Giảm đau cho con bằng paracetamol đúng liều theo cân nặng, 10–15 mg/kg mỗi lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ.
- Với trẻ bị điện giật, theo dõi con thêm 1–2 ngày: con có tỉnh táo, ăn uống, đi tiểu bình thường không, có kêu hồi hộp, đau ngực, đau cơ không.
- Nếu con bị bỏng miệng do cắn dây điện, để sẵn gạc sạch; nếu vết bỏng chảy máu, ấn chặt và đưa con đi viện ngay.
- Kiểm tra lại chỗ cất hóa chất, ổ cắm, dây điện trong nhà và nói với con về an toàn bằng lời đơn giản, không làm con sợ.
Hiểu lầm thường gặp
- Bỏng vôi thì không được dính nước, chỉ lau khô hoặc bôi dầu.
- Chỉ cần phủi hết bột vôi khô ra trước. Sau đó xả thật nhiều nước sạch đang chảy, càng lâu càng tốt, vì lượng nước lớn rửa trôi vôi và làm mát da. Dầu, mỡ giữ vôi lại trên da.
- Bỏng axit thì đổ nước vôi hoặc xà phòng để trung hòa, bỏng kiềm thì đổ giấm, chanh.
- Trung hòa tại nhà sinh nhiệt và làm vết bỏng nặng thêm, lại mất thời gian rửa. Chỉ dùng nhiều nước sạch đang chảy.
- Vết bỏng điện chỉ là chấm nhỏ thì không cần đi viện.
- Bỏng điện thường nhỏ ở ngoài nhưng sâu ở trong và có thể ảnh hưởng tim. Mọi vết bỏng điện đều cần bác sĩ khám.
- Người bị điện giật phải chôn xuống đất hoặc vùi cát cho điện thoát ra.
- Cơ thể không giữ điện lại sau khi đã tách khỏi nguồn. Chôn vùi làm mất thời gian ép tim thổi ngạt và có thể làm con ngạt thở.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị bỏng vôi phải làm sao?
Phủi hết bột vôi khô ra, cởi quần áo dính vôi, rồi xả nhiều nước sạch mát đang chảy lên vùng bỏng khoảng 1 giờ và đưa con đến cơ sở y tế. Vôi vào mắt thì rửa mắt ngay bằng nhiều nước và đi cấp cứu.
+Bỏng hóa chất rửa nước bao lâu là đủ?
Khoảng 1 giờ, lâu hơn nhiều so với 20 phút của bỏng nước sôi, vì hóa chất còn bám trên da tiếp tục gây hại. Có thể vừa rửa vừa chờ xe cấp cứu hoặc dội nước trên đường đi.
+Con bị điện giật nhẹ ở ổ cắm, vẫn chơi bình thường, có cần đi viện không?
Nên đưa con đi khám ngay trong ngày để bác sĩ kiểm tra tim và tìm vết bỏng. Nếu con lơ mơ, khó thở, đau ngực hay có vết bỏng, đi cấp cứu ngay.
+Con ngồi vào xi măng ướt, da chỉ hơi đỏ có sao không?
Xi măng ướt có tính kiềm mạnh và gây bỏng muộn, có khi vài giờ sau da mới phồng, loét. Cởi quần áo dính xi măng, rửa nhiều nước và cho con đi khám trong ngày.
+Có bôi thuốc mỡ trị bỏng lên vết bỏng hóa chất được không?
Không tự bôi gì khi vết bỏng còn mới. Bác sĩ sẽ chọn băng hoặc thuốc sau khi đã rửa sạch và đánh giá vết bỏng.
Nguồn tham khảo
- Acid and chemical burns — NHS (Anh)
- Burns and scalds — NHS (Anh)
- Electric Shock Injuries in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Burn Treatment & Prevention Tips for Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Bỏng ở trẻ
Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.
- Trẻ bị điện giật
Khi con bị điện giật, việc đầu tiên là ngắt nguồn điện (rút phích, ngắt cầu dao) rồi mới chạm vào con; nếu không ngắt được, đứng trên vật khô và dùng vật khô không dẫn điện như cán chổi gỗ để tách con ra. Nếu con bất tỉnh, không thở hoặc thở ngáp, gọi 115 hoặc 113 và ép tim thổi ngạt ngay. Mọi trẻ bị điện giật đều cần được bác sĩ khám, kể cả khi con có vẻ bình thường, vì điện có thể làm tổn thương tim và các cơ quan bên trong mà ngoài da không thấy.
- Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.
- Ép tim thổi ngạt cho trẻ
Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.
- Phòng tai nạn trong nhà
Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi; ngộ độc thuốc, hóa chất; hóc dị vật và ngạt. Những việc quan trọng nhất là luôn có người lớn trông, cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo lên cao và khóa lại, đổ hết nước trong chậu xô, chặn cầu thang và cửa sổ, để đồ nóng xa tầm tay con. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật hay nuốt phải pin, hóa chất, gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Hóa chất bắn vào mắt
Khi hóa chất bắn vào mắt con, rửa mắt ngay dưới vòi nước sạch, mát hoặc hơi ấm, chảy nhẹ và liên tục ít nhất 20 phút, vạch mi cho nước chảy khắp mắt, rồi mới đi cấp cứu, mang theo chai lọ hóa chất. Rửa ngay là việc quan trọng nhất, quan trọng hơn chạy đi tìm thuốc hay đến viện trước. Nước tẩy bồn cầu, thuốc thông cống, nước tẩy dầu mỡ, vôi, xi măng là những chất có thể làm bỏng và mù mắt. Không dụi mắt, không nhỏ sữa, nước muối tự pha, nước lá hay thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà.
Chủ đề khác