Con không chịu làm bài tập về nhà: vì sao và bố mẹ nên làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ né bài tập về nhà thường có lý do: bài quá sức, khó đọc viết hay tính toán, khó tập trung, mệt vì ngủ thiếu, điện thoại và game, hoặc đang lo âu, buồn chán, bị bắt nạt. Bố mẹ nên giữ một giờ học cố định ở chỗ yên tĩnh, chia bài thành phần ngắn, ngồi gần để hỗ trợ chứ không làm hộ, và nói chuyện với cô giáo. Đưa con đi khám khi việc học khó khăn kéo dài dù đã cố, hoặc con buồn bã, mất hứng thú với mọi thứ từ 2 tuần trở lên. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi con đang gặp nguy hiểm.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, muốn biến mất, viết lời từ biệt hoặc tự làm đau mình: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.
- Con bị đánh, bị đe dọa hoặc bị xâm hại ở trường, ở lớp học thêm hay trên mạng và đang hoảng sợ: đưa con đến nơi an toàn, gọi 113 nếu cần, và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7).
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đã cố gắng, bố mẹ đã kèm đều đặn nhiều tháng mà con vẫn đọc chậm, viết sai nhiều, hay nhầm số, hoặc kém hẳn các bạn ở một môn.
- Con rất khó ngồi yên, hay quên, làm mất đồ, không làm xong việc, và cô giáo cũng nhận thấy điều đó ở lớp.
- Con nheo mắt, dí sát mặt vào vở, kêu mỏi mắt hoặc đau đầu khi học.
- Con buồn bã, cáu gắt, mất hứng thú với cả những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên.
- Con hay kêu đau bụng, đau đầu vào buổi sáng đi học, sợ đến lớp, hoặc đột ngột không muốn gặp một thầy cô hay một nhóm bạn.
- Bố mẹ thấy mình thường xuyên mất bình tĩnh, quát mắng hoặc đánh con trong giờ làm bài.
Vì sao con né bài tập
Ít trẻ không làm bài chỉ vì lười. Hay gặp nhất là bài quá khó hoặc quá nhiều so với sức con, con không hiểu bài trên lớp nên ngồi trước vở mà không biết bắt đầu từ đâu. Có trẻ mệt vì ngủ không đủ, học thêm kín lịch, hoặc vừa về nhà đã xem điện thoại, chơi game nên rất khó dừng lại để học.
Cũng có khi bài tập là nơi một khó khăn khác lộ ra: khó khăn đọc viết hay tính toán, tăng động giảm chú ý (ADHD), mắt nhìn kém, lo âu, trầm cảm, hoặc chuyện ở trường như bị bắt nạt. Những khó khăn này không tự hết khi bố mẹ nghiêm khắc hơn, mà cần được nhận ra và hỗ trợ đúng.
Khi nào nên nghĩ đến một vấn đề khác
- Khó khăn đọc viết, tính toán: con thông minh, nói năng bình thường nhưng đọc chậm, viết sai chính tả nhiều, hay nhầm số dù đã được kèm đều.
- Tăng động giảm chú ý: con khó tập trung, hay quên, bốc đồng ở cả nhà lẫn ở trường, kéo dài ít nhất 6 tháng.
- Mắt và tai: con nheo mắt, dí sát vở, chép bài trên bảng thiếu, hoặc hay hỏi lại vì nghe không rõ.
- Giấc ngủ: trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 giờ mỗi đêm, tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Ngủ thiếu làm con khó tập trung, dễ cáu và học kém đi.
- Cảm xúc: con buồn hoặc cáu gắt gần như cả ngày, bỏ cả những việc con thích, hay nói "con ngu", "con chẳng làm được gì" từ 2 tuần trở lên.
- Chuyện ở trường: con sợ đi học, đồ dùng hay bị mất, có vết bầm không giải thích được, hoặc rất sợ một người nào đó ở lớp.
Ngồi cùng con làm bài thế nào
Trẻ làm bài dễ hơn khi có nếp cố định: cùng một giờ, cùng một chỗ ngồi yên tĩnh, đủ ánh sáng, tivi tắt và điện thoại để ở phòng khác. Cho con ăn nhẹ, nghỉ ngơi một chút sau giờ tan trường rồi mới bắt đầu, và xong bài trước giờ đi ngủ đủ sớm.
Giúp con chia bài thành từng phần nhỏ, làm xong một phần thì đứng dậy vận động vài phút. Với trẻ nhỏ, bố mẹ ngồi gần, hỏi con "bài này cô yêu cầu gì", gợi ý cách làm chứ không làm hộ. Khen ngay khi con cố gắng, kể cả khi kết quả chưa tốt. Lớn dần, con tự lập kế hoạch và bố mẹ chỉ kiểm tra lại cuối buổi.
Nếu con ngồi rất lâu mà không xong, hoặc ngày nào cũng khóc vì bài, đó là tín hiệu bài đang quá sức hoặc có khó khăn khác. Thay vì kéo dài đến khuya, hãy dừng lại, ghi chú phần con vướng và trao đổi với cô giáo.
Phối hợp với nhà trường
Gặp giáo viên chủ nhiệm hoặc giáo viên bộ môn, hỏi xem ở lớp con có theo kịp không, con thường vướng ở đâu, lượng bài về nhà mỗi ngày thường mất bao lâu với các bạn khác. Cùng thống nhất một hai việc cụ thể: cô ghi bài tập vào sổ, con được hỏi lại khi chưa hiểu, bố mẹ báo cho cô khi con làm quá lâu.
Nếu cô giáo cũng thấy con khó khăn rõ rệt, hãy đưa con đến bác sĩ nhi, bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá. Mang theo vở bài tập, sổ liên lạc và nhận xét của cô, vì những thứ này giúp bác sĩ hiểu con nhanh hơn.
Nếu em đang đọc bài này
Bài tập khó hay nhiều không có nghĩa là em kém. Nếu em ngồi mãi mà không làm được, hãy nói với bố mẹ hoặc thầy cô em đang vướng ở đâu, thay vì giấu đi. Chia bài thành từng phần nhỏ, làm xong phần nào đánh dấu phần đó, và cất điện thoại ra xa trong lúc học sẽ giúp em đỡ nản hơn.
Nếu em thấy buồn, sợ đi học, bị bạn bắt nạt, hoặc có lúc nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói với một người lớn em tin. Em cũng có thể gọi Tổng đài 111, miễn phí, bất cứ lúc nào, để được lắng nghe.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ một giờ làm bài cố định mỗi ngày, ở cùng một chỗ yên tĩnh, đủ ánh sáng; tắt tivi và để điện thoại ở phòng khác.
- Chia bài thành từng phần ngắn, xen vài phút đứng dậy vận động; làm phần dễ trước để con có đà.
- Ngồi gần, hỏi gợi ý, khen sự cố gắng; không làm hộ và không đọc đáp án cho con chép.
- Cho con ngủ đủ: trẻ tiểu học 9–12 giờ, tuổi THCS 8–10 giờ mỗi đêm. Đừng để bài tập kéo dài đến khuya.
- Thỏa thuận rõ thời gian dùng điện thoại, chơi game, sau khi xong bài; giữ nhất quán giữa bố và mẹ.
- Khi bực, bố mẹ dừng lại vài phút cho bình tĩnh rồi mới nói tiếp. Không đánh, không chửi mắng, không so sánh con với "con nhà người ta".
- Ghi lại những bài con thường vướng và thời gian con làm mỗi tối, mang theo khi gặp cô giáo hoặc bác sĩ.
Hiểu lầm thường gặp
- Không làm bài là lười, cứ phạt nặng, đánh vài roi là con chịu học.
- Đánh và dọa nạt làm trẻ sợ, chống đối và hung hăng hơn về lâu dài, và không giải quyết được lý do con khó học. Tìm hiểu vì sao con vướng và hỗ trợ đúng chỗ mới giúp con tiến bộ.
- Thức khuya làm cho xong bài mới là chăm.
- Ngủ thiếu làm con khó tập trung và học kém đi vào hôm sau. Nếu bài thường xuyên kéo dài đến khuya, hãy trao đổi với cô giáo về lượng bài và cách con đang làm.
- Làm hộ hoặc đọc đáp án cho con chép thì con đỡ bị cô phạt.
- Làm hộ khiến cô giáo không biết con đang vướng ở đâu và con mất cơ hội tập. Bố mẹ gợi ý, để con tự làm, chỗ nào con chưa làm được thì ghi lại để hỏi cô.
- Con học kém là do không thông minh bằng bạn.
- Nhiều trẻ thông minh vẫn học vất vả vì khó khăn đọc viết, khó tập trung hay mắt kém. Được phát hiện và hỗ trợ sớm, các con theo kịp tốt hơn nhiều.
Bố mẹ hay hỏi
+Con lớp 1 ngồi làm bài mấy tiếng vẫn chưa xong có sao không?
Trẻ lớp 1 rất khó ngồi yên lâu. Nếu ngày nào con cũng phải ngồi rất lâu mới xong, hãy chia bài thành phần ngắn và hỏi cô giáo xem lượng bài như vậy có phù hợp không, con có theo kịp ở lớp không.
+Có nên ngồi kèm con làm bài hằng ngày không?
Trẻ nhỏ cần bố mẹ ngồi gần để giúp con bắt đầu và giữ nếp. Lớn dần, bố mẹ nên lùi lại, để con tự lập kế hoạch và chỉ kiểm tra cuối buổi.
+Con vừa làm bài vừa xem điện thoại thì làm sao?
Đặt điện thoại ở phòng khác trong giờ học và thỏa thuận con được dùng sau khi xong bài. Nếu con cần máy để tra bài, bố mẹ ngồi cùng hoặc giới hạn ứng dụng.
+Khi nào nên đưa con đi khám vì không chịu học?
Khi con khó khăn kéo dài nhiều tháng dù đã được kèm đều, khi cô giáo cũng thấy con khó tập trung hoặc học kém hẳn một môn, hoặc khi con buồn bã, sợ đi học từ 2 tuần trở lên.
+Con nói "con ngu lắm, con không làm được đâu" thì bố mẹ nên nói gì?
Đừng gạt đi hay mắng con. Hãy nói bố mẹ thấy con đang rất mệt với bài này, rồi cùng con làm một phần nhỏ thật dễ. Nếu con nói những câu như vậy thường xuyên, kèm buồn bã, hãy đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Nguồn tham khảo
- Back-to-School Tips for Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Depression in children and young people — NHS (Anh)
- Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations — Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM)
- Where We Stand: Spanking — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con lười học, chán học
Trẻ chán học hiếm khi chỉ vì lười. Thường có một lý do phía sau: bài quá sức, khó khăn đọc viết hay tính toán, thiếu ngủ, điện thoại và game, bị bắt nạt, áp lực điểm số, hoặc lo âu, trầm cảm. Bố mẹ nên hỏi chuyện con, gặp cô giáo, và đưa con đi khám khi con chán học kèm buồn bã, mất hứng thú với mọi thứ từ 2 tuần trở lên, hay kêu đau đầu, đau bụng mỗi sáng đi học. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi con đang gặp nguy hiểm.
- Trẻ khó đọc, khó viết
Rối loạn đọc (chứng khó đọc) và rối loạn viết là những rối loạn học tập khá hay gặp: con thông minh bình thường nhưng não xử lý chữ viết khác đi, nên học đọc, đánh vần, viết chính tả chậm và vất vả hơn hẳn các bạn dù đã cố gắng. Đây không phải do con lười hay kém. Nếu con đọc chậm, sai nhiều so với lớp kéo dài dù đã được kèm, hãy cho con khám mắt, đo thính lực và đi đánh giá với chuyên gia tâm lý giáo dục. Không có thuốc chữa; dạy đọc theo âm có hệ thống, điều chỉnh ở trường và giữ cho con tự tin là cách giúp hiệu quả nhất.
- Tăng động giảm chú ý (ADHD)
Tăng động giảm chú ý (ADHD) thuộc nhóm rối loạn phát triển thần kinh, khiến con khó tập trung, khó ngồi yên và hay làm trước nghĩ sau. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện cả ở nhà lẫn ở trường, và làm con gặp khó khăn rõ rệt trong học tập hoặc với bạn bè; trẻ dưới 4 tuổi hiếu động thường chưa thể kết luận. Nếu thấy như vậy, hãy đưa con đến bác sĩ nhi hoặc bác sĩ tâm thần nhi để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con bị thương nặng do hành động bốc đồng, uống nhầm thuốc, hoặc nói muốn chết.
- Con học hay mất tập trung
Con mất tập trung khi học thường do thiếu ngủ, điện thoại và mạng xã hội, bài vở quá sức, lo âu hoặc buồn chán. Ít hơn là các vấn đề cần bác sĩ tìm: nhìn kém, nghe kém, thiếu máu thiếu sắt, khó khăn đọc viết, tăng động giảm chú ý (ADHD) hay những cơn vắng ý thức ngắn. Nên đưa con đi khám khi tình trạng kéo dài nhiều tháng, có cả ở nhà lẫn ở lớp và làm con tụt lại rõ rệt. Đi cấp cứu ngay nếu con đột ngột lú lẫn, nói khó, đau đầu dữ dội, hoặc nói muốn chết.
- Học thêm quá nhiều
Học thêm vừa đủ, đúng chỗ con hổng có thể giúp con. Khi lịch học thêm kín đến mức con ngủ không đủ (trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 tiếng, tuổi teen 8–10 tiếng), không còn thời gian tự làm bài, vận động và chơi, con dễ mệt mỏi, đau đầu, cáu gắt, học kém đi và có khi lo âu, trầm cảm. Theo quy định hiện hành về dạy thêm, học thêm, học thêm phải do học sinh tự nguyện và được cha mẹ đồng ý, và không tổ chức dạy thêm văn hóa cho học sinh tiểu học. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình vì áp lực học, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng
Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác