Tiêu hóa

Trẻ bị trĩ, lòi dom: phân biệt sa trực tràng và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Trĩ thật sự ít gặp ở trẻ nhỏ; khi bố mẹ thấy con "lòi dom", đó thường là sa trực tràng (lớp niêm mạc đỏ của trực tràng lòi ra hậu môn sau khi rặn), da thừa quanh hậu môn sau nứt kẽ, hoặc ở trẻ lớn là trĩ do táo bón, ngồi bồn cầu lâu. Mỗi khi thấy một khối lòi ra ở hậu môn, hãy cho con đi khám trong ngày; điều trị chủ yếu là chữa táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài để con không phải rặn. Đến cấp cứu ngay nếu khối lòi ra không tự lên, tím sẫm, đau dữ dội, hoặc con chảy nhiều máu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Khối lòi ra ở hậu môn không tự lên, không đẩy lên được, sưng to dần, chuyển tím sẫm hoặc đen.
  • Con đau dữ dội ở hậu môn, khóc không dỗ được.
  • Chảy nhiều máu, máu chảy không ngừng, hoặc có cục máu lớn.
  • Con da xanh tái, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc ngất.
  • Bụng chướng căng, nôn ra dịch xanh, không đi ngoài và không đánh hơi được.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Lần đầu thấy một khối đỏ hoặc cục thịt lòi ra ở hậu môn, kể cả khi nó tự lên: đi khám trong ngày.
  • Khối lòi ra nhiều lần, mỗi lần đi ngoài lại sa xuống.
  • Máu đỏ tươi khi đi ngoài mà con không đau, hoặc ra máu nhiều lần.
  • Quanh hậu môn sưng đỏ, nóng, đau, chảy mủ, hoặc con sốt.
  • Con ngứa hậu môn nhiều về đêm: có thể do giun kim.
  • Sa trực tràng kèm tiêu chảy kéo dài, ho kéo dài, chậm lớn hoặc sụt cân.

"Lòi dom" ở trẻ thường là gì

  • Sa trực tràng: lớp niêm mạc đỏ, ướt của trực tràng lòi ra khỏi hậu môn, thường sau khi con rặn đi ngoài, có thể chảy ít máu. Hay gặp nhất ở trẻ dưới 6 tuổi. Phần lớn tự lên hoặc được đẩy lên dễ dàng.
  • Da thừa quanh hậu môn: một mẩu da mềm, cùng màu da, thường nằm ngay cạnh chỗ từng bị nứt kẽ hậu môn. Không đau, không chảy máu, không lòi ra rồi thụt vào.
  • Trĩ: các mạch máu ở hậu môn sưng phồng thành cục nhỏ cỡ hạt đậu, màu hồng hoặc tím. Ít gặp ở trẻ nhỏ, có khi gặp ở trẻ lớn, tuổi teen bị táo bón lâu ngày, rặn nhiều, ngồi bồn cầu lâu. Trĩ gây ngứa, cộm, ra máu đỏ tươi sau khi đi ngoài.
  • Polyp trực tràng: một khối nhỏ có cuống, có thể lòi ra sau khi đi ngoài, thường kèm máu đỏ tươi không đau. Cần bác sĩ khám.

Vì sao con bị sa trực tràng

Ở trẻ, sa trực tràng thường do con phải rặn nhiều: táo bón, đi phân cứng, hoặc tiêu chảy kéo dài, kể cả đợt kiết lỵ nặng. Ho kéo dài, nhiễm giun và một số bệnh có từ khi sinh cũng làm tăng nguy cơ.

Sa trực tràng tái đi tái lại ở trẻ nhỏ, nhất là kèm ho kéo dài, phân mỡ, chậm lớn, cần được bác sĩ khám kỹ vì có thể là dấu hiệu của bệnh xơ nang hoặc bệnh mạn tính khác.

Tin vui là ở trẻ em, chữa được nguyên nhân thì sa trực tràng thường khỏi, rất ít trẻ phải mổ.

Khi khối lòi ra lúc ở nhà

Giữ bình tĩnh và cho con nằm nghiêng. Phần lớn khối sa nhỏ tự lên sau vài phút. Nếu bác sĩ đã từng hướng dẫn, rửa tay sạch, dùng khăn mềm thấm nước ấm áp nhẹ lên khối và đẩy từ từ vào trong; không ấn mạnh, không dùng vật cứng.

Dù khối đã lên, lần đầu vẫn cần cho con đi khám trong ngày để bác sĩ xác định là sa trực tràng, trĩ hay polyp. Nếu không đẩy lên được, khối sưng to, chuyển tím sẫm hoặc con đau dữ dội, hãy đưa con đến cấp cứu ngay.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về thói quen đi ngoài, khám bụng và vùng hậu môn, có khi nhờ con ngồi rặn để xem khối lòi ra. Tùy trường hợp, con được xét nghiệm phân tìm giun, xét nghiệm máu nếu ra máu nhiều, hoặc làm thêm để tìm bệnh nền.

Điều trị chủ yếu là chữa nguyên nhân: làm mềm phân, điều trị tiêu chảy, tẩy giun, điều trị ho. Bác sĩ có thể kê thuốc làm mềm phân dùng đều trong nhiều tuần. Mổ chỉ cân nhắc khi sa trực tràng kéo dài dù đã chữa nguyên nhân, hoặc trĩ to, chảy máu nhiều ở trẻ lớn.

Nếu em đang đọc bài này

Ở tuổi học sinh lớn, trĩ hay đến từ táo bón, ngồi lâu, ngồi bồn cầu cầm điện thoại, nhịn đi vệ sinh ở trường. Uống đủ nước, ăn rau, vận động, đi vệ sinh ngay khi buồn và không rặn mạnh, không ngồi lâu là những việc giúp nhiều nhất.

Ngại là chuyện bình thường, nhưng ra máu khi đi ngoài hay có khối lòi ra cần được khám. Hãy nói với bố mẹ hoặc người lớn em tin để được đưa đi khám; bác sĩ gặp chuyện này hằng ngày.

Chăm sóc con tại nhà

  • Làm mềm phân: cho con uống đủ nước, ăn nhiều rau, trái cây, khoai, ngũ cốc nguyên hạt; trẻ nhỏ không uống quá nhiều sữa mỗi ngày.
  • Cho con đi vệ sinh ngay khi buồn, không nhịn; ngồi bô hoặc bồn cầu sau bữa ăn với ghế kê chân, không quá 5–10 phút, không cầm điện thoại khi ngồi.
  • Dặn con không rặn quá mạnh; nếu chưa đi được thì đứng dậy, lát sau thử lại.
  • Ngâm mông nước ấm vài phút sau khi đi ngoài để đỡ đau, ngứa; thấm khô nhẹ, không chà.
  • Nếu đau, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách 4–6 giờ; không dùng ibuprofen khi đang ra máu.
  • Không tự bôi thuốc trĩ, kem có corticoid hay đắp lá, xông hơi vào hậu môn con khi chưa hỏi bác sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Lòi dom là do con ngồi nhiều trên nền đá lạnh hoặc ăn đồ nóng.
Lòi dom ở trẻ chủ yếu do rặn nhiều vì táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài. Chữa táo bón và tiêu chảy mới là việc cần làm.
Trẻ bị trĩ phải đi mổ mới khỏi.
Ở trẻ, sa trực tràng và trĩ phần lớn đỡ khi phân mềm và con không phải rặn. Mổ chỉ dành cho số ít trường hợp không đỡ.
Xông lá, ngâm nước lá, đắp lá vào hậu môn làm co dom.
Chưa có bằng chứng các cách này giúp, và nước quá nóng hay lá không sạch có thể gây bỏng, nhiễm trùng. Ngâm nước ấm sạch là đủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ con có bị trĩ không?

Có thể, nhưng ít gặp ở trẻ nhỏ. Phần lớn "lòi dom" ở trẻ dưới 6 tuổi là sa trực tràng; trĩ gặp nhiều hơn ở trẻ lớn và tuổi teen bị táo bón lâu ngày.

+Sa trực tràng ở trẻ có tự khỏi không?

Thường khỏi khi chữa được nguyên nhân như táo bón, tiêu chảy kéo dài, giun hoặc ho kéo dài. Con vẫn cần được bác sĩ khám lần đầu để xác định đúng bệnh.

+Khối lòi ra rồi tự thụt vào có cần đi khám không?

Có, nên đi khám trong ngày, kể cả khi nó đã tự lên. Bác sĩ cần xem đó là sa trực tràng, trĩ hay polyp để điều trị đúng.

+Con ngồi bồn cầu chơi điện thoại có bị trĩ không?

Ngồi lâu và rặn nhiều làm tăng áp lực lên mạch máu hậu môn, dễ bị trĩ. Dặn con chỉ ngồi khi buồn đi và đứng dậy khi đã xong.

Nguồn tham khảo

  1. Rectal prolapse — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  2. Piles (haemorrhoids) — NHS (Anh)
  3. Bleeding from the bottom (rectal bleeding) — NHS (Anh)
  4. Constipation in children — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị táo bón

    Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.

  • Nứt kẽ hậu môn ở trẻ

    Nứt kẽ hậu môn là một vết rách nhỏ ở da niêm mạc hậu môn, hay gặp ở trẻ nhỏ khi đi phân to, cứng; con đau khi đi ngoài và có vài vệt máu đỏ tươi bên ngoài phân hoặc trên giấy lau. Phần lớn vết nứt tự lành khi phân mềm lại, nên điều chính là chữa táo bón và giúp con không sợ đi ngoài. Lần đầu thấy máu, hãy cho bác sĩ xem trong vòng một ngày; trẻ dưới 3 tháng có máu trong phân thì khám trong ngày; ra nhiều máu, phân đen hoặc con lả đi thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ đi ngoài ra máu

    Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng; con vẫn cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày. Tiêu chảy lẫn máu thường do nhiễm khuẩn và cần đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, nôn ra máu, con lả đi, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.

  • Tiêu chảy kéo dài

    Tiêu chảy kéo dài là khi con đi ngoài phân lỏng từ 14 ngày trở lên. Mối lo chính là con sụt cân, thiếu chất và mất nước, nên con cần được bác sĩ khám tìm nguyên nhân, tiếp tục bú mẹ, ăn đủ bữa và uống oresol khi đi ngoài nhiều; bố mẹ không nên chờ đến 14 ngày mà đưa con đi khám khi tiêu chảy đã quá 7 ngày. Đi viện ngay nếu con li bì, không uống được, mắt trũng, hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc con dưới 4 tháng tuổi.

  • Trẻ bị giun

    Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì; nhiễm lâu có thể gây đau bụng, thiếu máu, chậm lớn. Ở Việt Nam, trẻ từ 2 tuổi thường được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần; giun kim cần tẩy cho cả nhà và uống nhắc lại sau 2 tuần, kèm giữ vệ sinh. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, bụng chướng, không đi ngoài được, hoặc đau dưới sườn phải kèm vàng da.

  • Thuốc hạ sốt đặt hậu môn

    Viên đặt hậu môn paracetamol dùng khi con sốt mà nôn nhiều, không uống được thuốc, hoặc nhất định không chịu uống. Liều vẫn tính theo cân nặng như thuốc uống, 10–15 mg cho mỗi kg một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ, và viên đặt tính là một lần dùng, không đặt thêm khi vừa cho uống. Không dùng viên đặt khi con đang tiêu chảy. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C cần đi khám ngay, chỉ dùng thuốc hạ sốt khi bác sĩ chỉ định.

Chủ đề khác