Dùng thuốc cho con

Thuốc hạ sốt đặt hậu môn cho trẻ: khi nào dùng, chọn liều và cách đặt

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Viên đặt hậu môn paracetamol dùng khi con sốt mà nôn nhiều, không uống được thuốc, hoặc nhất định không chịu uống. Liều vẫn tính theo cân nặng như thuốc uống, 10–15 mg cho mỗi kg một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ, và viên đặt tính là một lần dùng, không đặt thêm khi vừa cho uống. Không dùng viên đặt khi con đang tiêu chảy. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C cần đi khám ngay, chỉ dùng thuốc hạ sốt khi bác sĩ chỉ định.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Con co giật, li bì, khó đánh thức hoặc mềm nhũn.
  • Con nôn tất cả, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, môi tím tái.
  • Con nổi chấm, mảng đỏ tím trên da không mất khi ấn cốc thủy tinh, chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc đi ngoài phân đen.
  • Bố mẹ đã đặt viên rồi lại cho uống thêm paracetamol, đặt nhiều viên liền nhau, hoặc dùng nhầm viên người lớn: đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc, kể cả khi con vẫn bình thường.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con từ 3 đến 6 tháng tuổi bị sốt.
  • Con sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, nhất là vào mùa sốt xuất huyết.
  • Con nôn nhiều đến mức phải dùng viên đặt quá một ngày.
  • Hậu môn con chảy máu, sưng đau, hoặc con có trĩ, nứt kẽ hậu môn.
  • Bố mẹ không chắc hàm lượng viên đặt có hợp với cân nặng của con: hỏi dược sĩ, bác sĩ trước khi dùng.

Khi nào nên dùng viên đặt, khi nào không

  • Dùng khi con sốt, khó chịu mà nôn nhiều, không giữ được thuốc uống, hoặc con nhất định không chịu uống và đang rất mệt.
  • Thuốc uống vẫn là lựa chọn đầu tiên khi con uống được. Lượng thuốc ngấm từ viên đặt thay đổi nhiều hơn so với thuốc uống.
  • Không dùng khi con đang tiêu chảy: thuốc có thể bị đẩy ra trước khi ngấm, và đặt thuốc làm vùng hậu môn đang đau rát thêm khó chịu.
  • Không dùng khi con có vết nứt, chảy máu, sưng đau ở hậu môn.
  • Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt cần đi khám ngay; chỉ dùng thuốc hạ sốt cho bé khi bác sĩ chỉ định.

Chọn hàm lượng viên đặt theo cân nặng

Viên đặt paracetamol cho trẻ có nhiều hàm lượng, thường gặp 80 mg, 150 mg, 300 mg. Liều vẫn là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần. Hãy chọn viên có hàm lượng nằm trong khoảng đó, hoặc hỏi dược sĩ chọn giúp.

Ví dụ: con 6 kg cần 60–90 mg một lần, viên 80 mg là vừa. Con 10 kg cần 100–150 mg, viên 150 mg là vừa. Con 20 kg cần 200–300 mg, viên 300 mg là vừa. Không dùng viên người lớn cho trẻ.

Không tự cắt đôi viên đặt để chia liều khi chưa hỏi dược sĩ, bác sĩ. Thuốc có thể phân bố không đều trong viên, và cắt ra khó đúng liều.

Cách đặt viên thuốc

  • Rửa tay, cắt móng tay ngắn. Nếu viên mềm do trời nóng, để vào ngăn mát tủ lạnh vài phút cho cứng lại trước khi bóc.
  • Bóc vỏ, có thể nhúng đầu viên vào chút nước sạch cho trơn.
  • Trẻ nhỏ: cho con nằm ngửa, nâng hai chân lên như lúc thay tã. Trẻ lớn hơn: cho con nằm nghiêng, chân dưới duỗi, chân trên co lên bụng.
  • Đẩy nhẹ viên vào hậu môn theo hướng dẫn trên tờ thuốc, vừa qua khỏi cơ thắt, khoảng một đốt ngón tay với trẻ lớn, ít hơn với trẻ nhỏ.
  • Giữ hai mông con khép lại khoảng một phút, rồi cho con nằm yên thêm vài phút.
  • Rửa tay lại. Ghi giờ và hàm lượng viên đã đặt.

Nếu viên thuốc bị đẩy ra

Nếu viên ra ngay, còn nguyên hình dạng, trong vòng vài phút sau khi đặt, phần lớn thuốc chưa ngấm. Hãy gọi hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ xem có đặt lại không.

Nếu con đi ngoài sau khi đặt một lúc lâu hơn, hoặc không thấy viên nguyên, đừng đặt thêm. Chờ đủ 4 giờ rồi mới cho liều tiếp theo, bằng thuốc uống nếu con đã uống được.

Tránh quá liều khi dùng cùng thuốc uống

Viên đặt và siro paracetamol là cùng một thuốc. Mỗi lần chỉ dùng một dạng, tính chung vào số lần trong ngày, không quá 4 lần trong 24 giờ, cách nhau ít nhất 4–6 giờ.

Đọc thành phần các thuốc cảm, thuốc ho con đang uống; nhiều loại có paracetamol (có khi ghi là acetaminophen). Khi nhiều người cùng chăm con, ghi giờ và dạng thuốc đã dùng lên một tờ giấy chung.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cân con và ghi lại cân nặng để chọn đúng hàm lượng viên đặt.
  • Cất viên đặt ở nơi khô, mát theo nhiệt độ ghi trên vỏ, ngoài tầm với của trẻ.
  • Chỉ đặt viên khi con không uống được thuốc, không đặt thêm khi vừa cho uống.
  • Ghi giờ, dạng thuốc và hàm lượng mỗi lần dùng.
  • Song song với thuốc, cho con mặc thoáng, uống nước hoặc oresol từng ít, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều lần.
  • Đưa con đi khám nếu phải dùng viên đặt vì nôn quá một ngày.

Hiểu lầm thường gặp

Viên đặt hạ sốt nhanh và mạnh hơn thuốc uống nên dùng khi sốt cao.
Viên đặt không mạnh hơn. Lượng thuốc ngấm còn thay đổi nhiều hơn so với thuốc uống. Dùng viên đặt khi con không uống được thuốc.
Sốt cao thì vừa cho uống vừa đặt thêm cho nhanh hạ.
Hai dạng là cùng một thuốc, dùng chồng nhau dễ gây quá liều paracetamol, có thể hại gan.
Con tiêu chảy vẫn đặt thuốc được, chỉ cần đặt sâu hơn.
Khi con đang tiêu chảy, thuốc dễ bị đẩy ra trước khi ngấm và vùng hậu môn dễ bị đau rát hơn. Hãy dùng thuốc uống, hoặc hỏi bác sĩ.

Bố mẹ hay hỏi

+Thuốc đặt hậu môn bao lâu thì hạ sốt?

Thuốc cần một khoảng thời gian mới có tác dụng và thường không đưa nhiệt độ về hẳn bình thường. Không đặt thêm viên trước 4 giờ; nếu con vẫn sốt cao kèm li bì, khó thở, hãy đưa con đi khám.

+Trẻ 8 kg dùng viên đặt bao nhiêu mg?

Liều là 80–120 mg một lần. Viên 80 mg nằm trong khoảng này. Hãy hỏi dược sĩ nếu hiệu thuốc chỉ có hàm lượng khác.

+Đặt thuốc xong bao lâu thì cho uống paracetamol được?

Cách ít nhất 4–6 giờ, và tính chung vào tối đa 4 lần trong 24 giờ.

+Viên đặt bị mềm chảy có dùng được không?

Để vào ngăn mát tủ lạnh vài phút cho cứng lại rồi dùng, nếu viên chưa hết hạn và không đổi màu. Viên chảy hẳn, biến dạng nhiều thì hỏi dược sĩ.

+Trẻ sơ sinh có dùng viên đặt hạ sốt được không?

Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay. Chỉ dùng thuốc hạ sốt cho bé khi bác sĩ chỉ định.

Nguồn tham khảo

  1. Paracetamol for children — NHS (Anh)
  2. Vomiting Without Diarrhea — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. High temperature (fever) in children — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Trẻ nôn sau khi uống thuốc

    Khi con nôn sau khi uống thuốc, đừng tự cho uống lại cả liều ngay, vì khó biết con đã nuốt được bao nhiêu và dễ thành quá liều. Hãy gọi hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ, nói rõ tên thuốc và con nôn sau khi uống bao lâu. Với thuốc hạ sốt, nếu không hỏi được ai, chờ đủ 4 giờ rồi mới cho liều tiếp theo; con nôn nhiều không uống được thì có thể dùng viên đặt hậu môn nếu con không tiêu chảy. Con nôn ra dịch xanh, nôn ra máu, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu thì đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ uống quá liều paracetamol

    Khi nghi con uống quá liều paracetamol, như uống nhầm cả chai, rót nhầm loại siro đậm đặc hơn, uống dày hơn 4 giờ một lần hay uống cùng thuốc cảm có paracetamol, hãy đưa con đến cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, và mang theo chai hoặc vỏ thuốc. Quá liều có thể làm hại gan trong khi những giờ đầu con thường chưa có dấu hiệu gì; thuốc giải độc ở bệnh viện có tác dụng tốt nhất khi dùng sớm, trong khoảng 8 giờ đầu. Ở nhà không gây nôn và không cho uống bất cứ thứ gì để giải độc.

  • Tính liều theo cân nặng

    Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng: lấy số mg cho mỗi kg nhân với cân nặng của con để ra số mg, rồi chia cho số mg có trong 1 ml (đọc trên chai) để ra số ml. Ví dụ paracetamol 10–15 mg/kg một lần: con 20 kg cần 200–300 mg; với siro 250 mg/5 ml (50 mg trong 1 ml) là 4–6 ml, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Thuốc kê đơn như kháng sinh thì dùng đúng liều bác sĩ ghi, không tự tính hay tăng giảm. Nếu con uống quá liều hoặc bố mẹ nghi đã đong nhầm, hãy đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc.

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Chủ đề khác