Tiêu hóa

Trẻ tiêu chảy kéo dài: nguyên nhân, cho ăn và khi nào cần đi viện

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Tiêu chảy kéo dài là khi con đi ngoài phân lỏng từ 14 ngày trở lên. Mối lo chính là con sụt cân, thiếu chất và mất nước, nên con cần được bác sĩ khám tìm nguyên nhân, tiếp tục bú mẹ, ăn đủ bữa và uống oresol khi đi ngoài nhiều; bố mẹ không nên chờ đến 14 ngày mà đưa con đi khám khi tiêu chảy đã quá 7 ngày. Đi viện ngay nếu con li bì, không uống được, mắt trũng, hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc con dưới 4 tháng tuổi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, hoặc mềm nhũn.
  • Con không uống được, hoặc uống vào lại nôn ra hết.
  • Mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, môi lưỡi khô, véo da bụng rồi buông ra da trở về rất chậm.
  • Hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Phân có nhiều máu, hoặc con khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.
  • Trẻ nhỏ có thóp lõm, da lạnh, tay chân tái hoặc nổi vân tím.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con tiêu chảy đã quá 7 ngày mà chưa đỡ.
  • Con dưới 4 tháng tuổi bị tiêu chảy nhiều ngày: bác sĩ thường cho con nằm viện để theo dõi.
  • Con sụt cân, quần áo rộng ra, hoặc trông gầy và mệt hơn trước.
  • Phân có máu hoặc nhầy máu, dù chỉ ít.
  • Con sốt, ho, thở nhanh, đau tai hoặc đi tiểu buốt kèm tiêu chảy.
  • Con đang suy dinh dưỡng, hay ốm, hoặc có bệnh mạn tính.

Thế nào là tiêu chảy kéo dài

Tiêu chảy là khi con đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong 24 giờ. Phần lớn đợt tiêu chảy hết trong 5–7 ngày. Khi đợt tiêu chảy bắt đầu đột ngột và kéo dài từ 14 ngày trở lên, bác sĩ gọi là tiêu chảy kéo dài.

Trẻ bú mẹ hoàn toàn thường đi phân sệt, vàng, nhiều lần mỗi ngày. Đó là bình thường nếu con bú tốt và tăng cân đều, không tính là tiêu chảy kéo dài. Trẻ bú mẹ hoàn toàn cũng ít khi bị tiêu chảy kéo dài.

Vì sao tiêu chảy không dứt

  • Ruột chưa hồi phục sau một đợt nhiễm virus hay vi khuẩn: niêm mạc ruột tổn thương nên tạm thời khó tiêu đường sữa (lactose) và thức ăn.
  • Suy dinh dưỡng: trẻ thiếu chất dễ bị tiêu chảy lâu hơn, và tiêu chảy lâu lại làm con thiếu chất thêm.
  • Nhiễm trùng ở nơi khác như viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, viêm tai giữa: tiêu chảy chỉ đỡ khi bệnh này được chữa.
  • Ký sinh trùng đường ruột như giardia, amip: cần xét nghiệm phân mới biết.
  • Dị ứng đạm sữa bò ở trẻ nhỏ: phân lỏng, nhầy, có khi lẫn ít máu, thường bắt đầu trong vài tháng đầu.
  • Ít gặp hơn: bệnh không dung nạp gluten (bệnh celiac), bệnh viêm ruột, hoặc tác dụng phụ của kháng sinh.

Tiêu chảy kéo dài nguy hiểm ở đâu

Tiêu chảy kéo dài thường không ồ ạt như tiêu chảy cấp, nên bố mẹ dễ chủ quan. Điều đáng lo là con sụt cân, thiếu vitamin và khoáng chất, sức đề kháng giảm và dễ mắc thêm bệnh nặng khác.

Con vẫn có thể mất nước, nhất là khi đi ngoài nhiều trở lại. Trẻ dưới 4 tháng tuổi, trẻ suy dinh dưỡng và trẻ đã có dấu hiệu mất nước có nguy cơ cao nhất, nên thường cần nằm viện.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi kỹ con đi ngoài từ bao giờ, bao nhiêu lần, phân thế nào, con ăn gì, rồi cân con và khám toàn thân để tìm nhiễm trùng ở nơi khác. Con có thể được xét nghiệm phân, xét nghiệm máu.

Kháng sinh không dùng thường quy cho tiêu chảy kéo dài vì không có tác dụng. Bác sĩ chỉ kê khi con có phân máu, tìm thấy ký sinh trùng hoặc có nhiễm trùng cụ thể. Con thường được dặn bổ sung vitamin và khoáng chất, trong đó có kẽm, trong khoảng hai tuần, và hẹn khám lại sau khoảng 5 ngày để xem con có lên cân không.

Cho con ăn thế nào

  • Tiếp tục cho bú mẹ, bú nhiều lần hơn, cả ngày lẫn đêm.
  • Với sữa bò hoặc sữa công thức thường, bác sĩ có thể khuyên giảm bớt tạm thời, hoặc thay một phần bằng sữa chua vì sữa chua ít đường lactose, con dễ tiêu hơn. Không pha loãng sữa.
  • Cho con ăn món mềm, đủ chất theo tuổi như cháo thịt, cá, trứng, rau nấu nhừ, chia ít nhất 6 bữa nhỏ mỗi ngày.
  • Không kiêng khem kéo dài, không chỉ cho ăn cháo trắng hay nước cháo: con cần đủ năng lượng và đạm để ruột hồi phục.
  • Chỉ đổi sang sữa đặc biệt (sữa không lactose, sữa thủy phân) khi bác sĩ khuyên.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu sau mỗi lần đi ngoài lỏng, pha cả gói với đúng lượng nước ghi trên gói: trẻ dưới 2 tuổi khoảng 50–100 ml, trẻ từ 2 tuổi khoảng 100–200 ml.
  • Cho con uống kẽm và vitamin đúng loại, đúng thời gian bác sĩ dặn.
  • Cân con mỗi tuần một lần ở cùng một chiếc cân, ghi lại để báo bác sĩ.
  • Ghi số lần đi ngoài mỗi ngày, phân có máu hay nhầy không, con ăn được gì.
  • Tránh nước ngọt có ga, nước ép đóng hộp và đồ uống nhiều đường vì làm phân lỏng hơn.
  • Rửa tay bằng xà phòng trước khi cho con ăn, sau khi thay tã; cho con ăn chín, uống nước đun sôi.
  • Không tự mua thuốc cầm tiêu chảy hay kháng sinh cho con.

Hiểu lầm thường gặp

Tiêu chảy lâu thì phải kiêng sữa, kiêng thịt cá, chỉ ăn cháo trắng.
Kiêng khem làm con thiếu chất, ruột lâu hồi phục và tiêu chảy càng kéo dài. Con cần ăn đủ chất, chia nhiều bữa nhỏ; bác sĩ sẽ nói khi nào cần giảm sữa.
Đi ngoài mãi không khỏi là do dùng kháng sinh chưa đủ mạnh.
Phần lớn tiêu chảy kéo dài không cần kháng sinh. Dùng kháng sinh không đúng có thể làm tiêu chảy nặng hơn. Bác sĩ chỉ kê khi tìm ra nhiễm trùng cụ thể.
Cứ đổi sữa liên tục cho đến khi con hết đi ngoài.
Đổi sữa nhiều lần làm khó tìm ra nguyên nhân và có thể khiến con ăn kém đi. Hãy đưa con đi khám để bác sĩ quyết định có cần đổi sữa không.
Uống men vi sinh lâu dài là chữa được tiêu chảy kéo dài.
Men vi sinh không thay được việc tìm nguyên nhân, bù nước và cho ăn đủ chất. Chỉ dùng khi bác sĩ khuyên.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ tiêu chảy bao nhiêu ngày thì gọi là kéo dài?

Từ 14 ngày trở lên. Nhưng bố mẹ nên đưa con đi khám khi tiêu chảy đã quá 7 ngày, hoặc sớm hơn nếu con mệt, sụt cân, phân có máu.

+Trẻ tiêu chảy kéo dài có cần nằm viện không?

Phần lớn trẻ được chữa ở nhà và khám lại đều. Con cần nằm viện khi có dấu hiệu mất nước, nhiễm trùng nặng như viêm phổi, suy dinh dưỡng nặng, hoặc con dưới 4 tháng tuổi.

+Trẻ tiêu chảy kéo dài có nên uống sữa chua không?

Có thể. Sữa chua ít đường lactose hơn sữa thường nên nhiều trẻ dễ tiêu hơn. Bố mẹ hỏi bác sĩ lượng phù hợp, vẫn tiếp tục cho bú mẹ.

+Tiêu chảy kéo dài có làm con chậm lớn không?

Có, nếu kéo dài và con ăn uống không đủ. Vì vậy cân con đều đặn và cho ăn đủ bữa quan trọng không kém việc làm phân đặc lại.

+Sau tiêu chảy cấp, con đi phân lỏng thêm vài ngày có sao không?

Phân có thể lỏng thêm ít ngày khi ruột đang hồi phục. Nếu con vẫn ăn chơi, tăng cân thì theo dõi tiếp; quá 7 ngày chưa đỡ thì nên đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Pocket book of hospital care for children (2013), mục 5.3 Persistent diarrhoea — WHO
  2. The treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers — WHO
  3. Diarrhea (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Pha oresol cho trẻ

    Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Phân sống, phân có nhầy

    Phân lợn cợn hạt, còn mẩu rau, cà rốt, hạt ngô hay có ít nhầy thường là bình thường ở trẻ nhỏ, nhất là khi con vẫn bú ăn tốt, chơi ngoan và tăng cân đều. Đáng lo khi phân lỏng và nhiều lần hơn hẳn mọi ngày, có máu, có mùi rất hôi, hoặc con sốt, bỏ bú, chậm tăng cân. Đi khám ngay nếu con có dấu hiệu mất nước, li bì, hoặc phân nhầy lẫn máu kèm khóc thét từng cơn.

  • Trẻ đi ngoài ra máu

    Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng; con vẫn cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày. Tiêu chảy lẫn máu thường do nhiễm khuẩn và cần đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, nôn ra máu, con lả đi, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.

  • Trẻ thấp còi, chậm tăng cân

    Trẻ thấp còi khi chiều cao theo tuổi nằm dưới đường -2 độ lệch chuẩn trên biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới; chậm tăng cân khi cân nặng đứng yên hoặc tụt dần khỏi đường tăng trưởng của chính con. Cách biết chắc là cân đo đều đặn và chấm lên biểu đồ, không so với con nhà hàng xóm. Con nên đi khám khi đứng cân 2–3 tháng, sụt cân, hoặc trước tuổi dậy thì cao chưa tới 4 cm mỗi năm. Nếu con gầy rộc kèm phù hai chân, li bì, không ăn uống được, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác