Sơ cứu và an toàn

Dấu hiệu cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay: danh sách cho bố mẹ

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cấp cứu ngay khi con khó thở (thở rút lõm lồng ngực, thở rên, môi tím), li bì khó đánh thức, co giật, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc thủy tinh, nôn tất cả mọi thứ hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu. Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C, hoặc trẻ bị hóc, đuối nước, bỏng rộng, uống nhầm thuốc, ngã đập đầu rồi nôn hay ngất, cũng phải đi ngay. Khi bố mẹ thấy con khác hẳn mọi khi mà không rõ vì sao, cứ đưa con đi khám ngay, đừng chờ đến sáng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con không thở, chỉ thở ngáp từng cơn, hoặc không phản ứng khi gọi và lay: gọi 115 hoặc 113 và bắt đầu thổi ngạt, ép tim.
  • Con khó thở: thở rút lõm lồng ngực, thở rên, thở rít, có lúc ngừng thở, môi hoặc da tím tái, xám.
  • Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc co giật.
  • Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên.
  • Con nôn tất cả mọi thứ, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc dưới 36°C.
  • Môi, lưỡi, mặt sưng lên đột ngột kèm khó thở, khó nuốt sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị ong đốt.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con từ 3 đến 6 tháng tuổi bị sốt từ 39°C.
  • Sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, nhất là vào mùa sốt xuất huyết, hoặc sốt quá 3 ngày.
  • Con ho kèm thở nhanh: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
  • Con nôn, tiêu chảy kèm khát nhiều, môi khô, đi tiểu ít hơn hẳn.
  • Con đau tai, đau họng nhiều kèm sốt, đi tiểu buốt, hoặc nổi ban kèm sốt.
  • Bố mẹ thấy con khác hẳn bình thường dù không nói được vì sao.

Thở và màu da

  • Thở rút lõm lồng ngực: phần dưới lồng ngực lõm sâu vào mỗi khi con hít vào.
  • Thở rên, thở rít khi nằm yên, có lúc ngừng thở; trẻ lớn khó thở đến mức chỉ nói được từng từ.
  • Môi, lưỡi, đầu ngón tay tím tái; da tái xám, nổi vân tím, tay chân lạnh.
  • Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút khi nằm yên.
  • Con đột ngột không ho ra tiếng, không khóc, không thở được khi đang ăn hoặc chơi: hóc dị vật, sơ cứu ngay.

Tỉnh táo và thần kinh

  • Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, lơ mơ, lẫn lộn, hoặc mềm nhũn.
  • Con co giật lần đầu, cơn giật kéo dài quá 5 phút, hoặc cơn này vừa dứt đã sang cơn khác mà con chưa tỉnh.
  • Đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng, nôn nhiều; trẻ nhỏ thóp phồng, khóc thét the thé hoặc khóc yếu liên tục.
  • Con bị tay chân miệng mà giật mình chới với, run tay chân, đi loạng choạng, mắt nhìn ngước.
  • Yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó, đi loạng choạng đột ngột.

Sốt, da và mất nước

  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C, hoặc trẻ bất kỳ tuổi nào đang sốt mà nhiệt độ tụt dưới 36°C, tay chân lạnh, da tái.
  • Chấm hoặc mảng đỏ tím không mất màu khi ấn cạnh cốc thủy tinh lên.
  • Nôn tất cả, không uống được, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, véo da bụng về rất chậm, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu. Với trẻ sơ sinh: sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt.
  • Mùa sốt xuất huyết: con li bì hoặc vật vã khi vừa hạ sốt, đau bụng nhiều, nôn nhiều, chảy máu cam, chảy máu chân răng, tay chân lạnh.
  • Nước tiểu sẫm như nước chè kèm đau hoặc yếu cơ sau khi vận động nặng.

Đau bụng và vùng bìu

  • Đau bụng dữ dội, liên tục, tăng dần trong vài giờ, nhất là đau dồn về bụng dưới bên phải; bụng cứng, con không cho chạm vào.
  • Trẻ nhỏ khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, giữa các cơn lả đi; đi ngoài ra nhầy máu đỏ sẫm.
  • Nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, nôn ra máu, bụng chướng căng.
  • Bé trai đau bìu hoặc tinh hoàn đột ngột, kể cả khi con chỉ kêu đau bụng dưới.

Tai nạn, ngộ độc và an toàn

  • Đuối nước: mọi trẻ đã bị chìm và phải cứu lên đều cần đến cơ sở y tế, kể cả khi trông đã tỉnh.
  • Ngã đập đầu rồi ngất dù vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì, lẫn lộn; ngã từ trên cao hoặc tai nạn giao thông, kể cả khi con có vẻ bình thường; trẻ dưới 1 tuổi có u, sưng ở đầu.
  • Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất.
  • Uống nhầm hoặc nghi uống nhầm thuốc, hóa chất, xăng dầu; nuốt pin cúc áo, nam châm hay vật sắc nhọn, kể cả khi con vẫn chơi bình thường.
  • Máu chảy thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt liên tục.
  • Con vừa tự làm hại bản thân, đã uống thuốc hay chất gì, hoặc nói đã có kế hoạch tự tử: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113.

Trong lúc chờ và trên đường đi

Nếu con không thở hoặc chỉ thở ngáp, bật loa ngoài gọi 115 hoặc 113 và làm ngay: thổi ngạt 5 lần rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi. Điều phối viên có thể hướng dẫn qua điện thoại. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng và bấm giờ.

Nếu tự đưa con đi, nhờ một người lái xe để người còn lại ôm và theo dõi con. Mang theo sổ tiêm chủng, các thuốc con đã dùng, vỏ thuốc hoặc chai hóa chất nếu nghi ngộ độc, và nói rõ với bác sĩ giờ bắt đầu triệu chứng. Không cho con uống thuốc hạ sốt rồi chờ ở nhà khi đã có một trong các dấu hiệu trên.

Chăm sóc con tại nhà

  • Lưu sẵn số 115 và 113 trong điện thoại của mọi người lớn trong nhà và người trông trẻ.
  • Bố mẹ, ông bà nên học sơ cứu hóc dị vật và ép tim thổi ngạt cho trẻ em.
  • Có sẵn nhiệt kế điện tử; khi con ốm, ghi lại giờ, nhiệt độ, thuốc đã dùng và số lần đi tiểu.
  • Khi con có cơn lạ như co giật, gập người, hãy quay video ngắn để bác sĩ xem.
  • Cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo, nam châm ngoài tầm tay trẻ nhỏ.
  • Tin vào cảm nhận của mình: nếu thấy con khác hẳn mọi khi, đưa con đi khám ngay, kể cả ban đêm.

Hiểu lầm thường gặp

Cứ cho uống thuốc hạ sốt rồi theo dõi, sáng mai đi khám cũng được.
Thuốc hạ sốt không chữa được nguyên nhân và có thể che bớt dấu hiệu bệnh. Khi con có một dấu hiệu cấp cứu, mỗi giờ chờ đợi đều có thể làm bệnh nặng hơn.
Con co giật thì nhét thìa, đũa vào miệng cho con khỏi cắn lưỡi.
Làm vậy có thể làm gãy răng, rách miệng hoặc làm con sặc. Đặt con nằm nghiêng, không cho gì vào miệng, bấm giờ và gọi 115 hoặc 113 nếu cơn kéo dài quá 5 phút.
Cạo gió, cắt lể, chích máu đầu ngón tay giúp con tỉnh lại.
Những cách này không cứu được trẻ đang nguy kịch, có thể gây chảy máu, nhiễm trùng và làm mất thời gian đưa con đi cấp cứu.
Con vẫn chơi bình thường thì chắc không sao.
Với nuốt pin cúc áo, uống nhầm thuốc, ngã do tai nạn giao thông hay sau đuối nước, trẻ có thể trông vẫn khỏe trong vài giờ đầu. Những trường hợp này vẫn phải đi cấp cứu ngay.

Bố mẹ hay hỏi

+Khi nào nên gọi 115 hoặc 113, khi nào tự đưa con đi?

Gọi 115 hoặc 113 khi con không thở, không phản ứng, đang co giật, khó thở nặng, chảy máu nhiều hoặc nghi chấn thương cổ. Nếu con còn tỉnh và nhà gần cơ sở cấp cứu, có thể tự đưa đi, nhờ một người lái xe để người còn lại theo dõi con.

+Trẻ sốt bao nhiêu độ thì phải đi cấp cứu?

Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C thì đi ngay. Ở trẻ lớn hơn, điều quan trọng là các dấu hiệu đi kèm: li bì, khó thở, co giật, ban đỏ tím không mất khi ấn, không uống được, chứ không chỉ con số trên nhiệt kế.

+Trẻ bao lâu không đi tiểu là nguy hiểm?

Hơn 6 giờ không đi tiểu là dấu hiệu cần đi cấp cứu. Với trẻ sơ sinh, trong 48 giờ đầu bé có thể chỉ có 2–3 tã ướt; sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt là nguy hiểm.

+Làm sao biết ban đỏ có nguy hiểm không?

Ấn mạnh cạnh một chiếc cốc thủy tinh lên vùng ban. Nếu vẫn thấy rõ chấm đỏ tím qua thành cốc, nhất là khi con sốt hoặc mệt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

+Con ngã đập đầu khi nào phải đi viện?

Đi ngay khi con ngất dù vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì, lẫn lộn, đi loạng choạng, chảy máu hoặc dịch từ tai, mũi, khi ngã từ trên cao hay tai nạn giao thông, hoặc trẻ dưới 1 tuổi có u, sưng ở đầu.

+Không chắc con có nặng không thì làm gì?

Hãy đưa con đi khám. Bác sĩ thà khám một đứa trẻ không sao còn hơn để lỡ một đứa trẻ đang nặng lên.

Nguồn tham khảo

  1. When to get urgent medical help for babies and children under 5 — NHS (Anh)
  2. Fever in children — NHS (Anh)
  3. Paediatric basic life support guidelines 2025 — Hội đồng Hồi sức Anh (Resuscitation Council UK)
  4. IMCI distance learning course (kèm IMCI Chart Booklet) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Viêm phổi ở trẻ em

    Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Sốt co giật

    Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn giật kéo dài quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại sau cơn. Lần đầu con bị sốt co giật luôn cần đưa đi khám ngay để bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt.

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

  • Ép tim thổi ngạt cho trẻ

    Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.

Chủ đề khác