Tâm lý và cảm xúc

Trẻ nói tục, chửi bậy: vì sao và bố mẹ nên phản ứng thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Nói tục khá phổ biến ở trẻ tiểu học và đầu tuổi dậy thì: con bắt chước người lớn, bạn bè, video trên mạng, muốn tỏ ra "ngầu" hoặc thử xem bố mẹ phản ứng ra sao; trẻ nhỏ thường không hiểu nghĩa từ mình nói. Bản thân việc nói tục chưa phải là dấu hiệu rối loạn tâm lý. Bố mẹ bình tĩnh đặt quy tắc không nói tục trong nhà, không chửi lại, không đánh hay bôi ớt vào miệng con, và khen khi con nói ra bực bội bằng lời lẽ đàng hoàng. Nên gặp chuyên gia khi con hay chửi rủa người khác lúc giận kèm đánh nhau, nói dối, lấy đồ, hoặc nói tục bật ra ngoài ý muốn kèm nháy mắt, giật cơ.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con dọa sẽ giết, làm hại người khác hoặc bản thân, nhất là khi có kế hoạch hay có hung khí: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu có nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111.
  • Con nhận hoặc bị ép gửi tin nhắn, hình ảnh tục tĩu, nhạy cảm trên mạng, bị đe dọa, tống tiền: giữ lại bằng chứng, không trả tiền, gọi 113 và Tổng đài 111.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con hay chửi rủa, lăng mạ thẳng vào người khác lúc giận, kèm đánh người, phá đồ, kéo dài nhiều tuần.
  • Nói tục đi kèm nói dối thường xuyên, lấy đồ, trốn học, hoặc con khó kết bạn, hay bị bạn xa lánh.
  • Con bỗng nói tục nhiều hơn hẳn kèm cáu gắt, buồn bã, mất ngủ, học sa sút: có thể con đang gặp chuyện như bị bắt nạt.
  • Con bật ra từ tục hay âm thanh lạ ngoài ý muốn, kèm nháy mắt, nhún vai, giật cơ, khịt mũi lặp đi lặp lại.
  • Con nhỏ dùng từ ngữ, cử chỉ tình dục không hợp tuổi hoặc kể người lớn dạy con những điều đó: cần tìm hiểu kỹ, gặp chuyên gia và gọi Tổng đài 111 để được tư vấn.

Vì sao con nói tục

  • Bắt chước: con nghe từ người lớn trong nhà, hàng xóm, bạn bè, phim, video, game có trò chuyện trực tuyến. Trẻ nhỏ hay nhắc lại từ mới mà không biết nghĩa.
  • Thử phản ứng: nếu lần đầu nói tục mà cả nhà cười ồ hoặc hốt hoảng, con thấy từ đó "có sức mạnh" và nói nhiều hơn.
  • Muốn được bạn chấp nhận: ở tuổi tiểu học, THCS, nói tục có khi là cách tỏ ra lớn, gan dạ, cùng phe với nhóm bạn.
  • Xả bực bội: con buột miệng khi thua game, khi đau, khi bị trêu.
  • Ít gặp hơn: con đang có khó khăn về cảm xúc, hành vi, hoặc có tic (như hội chứng Tourette); tuy nhiên nói tục do tic rất hiếm.

Khi con nói tục, bố mẹ phản ứng thế nào

  • Giữ bình tĩnh, không cười, không la hét. Phản ứng thái quá dễ làm con nói nhiều hơn.
  • Với trẻ nhỏ, hỏi con có biết nghĩa từ đó không, giải thích ngắn rằng đó là từ làm người khác buồn, khó chịu, và gợi ý từ khác: "Con có thể nói: con bực quá."
  • Nói rõ quy tắc của nhà mình: "Nhà mình không nói tục." Áp dụng cho cả người lớn.
  • Nếu con nói tục để chọc tức bố mẹ, có lúc lờ đi là cách hiệu quả nhất; khen con ngay khi con nói chuyện đàng hoàng.
  • Chửi rủa, lăng mạ thẳng vào người khác lúc giận thì không bao giờ chấp nhận. Dừng cuộc nói chuyện, cho con ra chỗ yên bình tĩnh, rồi nói lại khi con đã dịu, và cho con xin lỗi người bị chửi.
  • Thưởng cho thói quen tốt: một bảng đánh dấu những ngày không nói tục, đủ số ngày thì được một phần thưởng nhỏ con thích.
  • Không đánh, không tát vào miệng, không bôi ớt, xát muối hay bắt con súc miệng bằng xà phòng. Những cách này làm đau, làm nhục con và không giúp con bỏ thói quen.

Bố mẹ là tấm gương

Trẻ nói theo những gì nghe ở nhà. Nếu người lớn hay chửi thề khi bực, khi xem bóng đá, khi lái xe, con sẽ khó hiểu vì sao mình bị cấm. Bố mẹ lỡ buột miệng thì nhận lỗi trước mặt con: "Bố vừa nói từ không hay, bố xin lỗi." Con học được cách sửa sai từ chính bố mẹ.

Khi bố mẹ bực, nói ra cảm xúc bằng lời bình thường ("Mẹ đang rất bực"), con sẽ có mẫu để bắt chước.

Mạng xã hội, game và bạn bè

Nhiều video ngắn, kênh chơi game, phòng trò chuyện trong game có ngôn ngữ thô tục. Cài đặt chế độ phù hợp lứa tuổi, chọn kênh cùng con, và thỉnh thoảng xem cùng con để biết con đang nghe gì. Với con lớn, nói chuyện thẳng về cách chọn lời khi nói trên mạng, vì tin nhắn và bình luận có thể bị chụp lại, lan đi và làm người khác tổn thương.

Nếu con nói tục vì muốn hòa vào nhóm bạn, giúp con tìm những cách khác để được bạn quý: thể thao, câu lạc bộ, những điều con giỏi.

Khi nào cần gặp chuyên gia

Nói tục đơn thuần, thỉnh thoảng, thường nhẹ dần khi con lớn hơn. Nên đưa con gặp bác sĩ nhi, bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý khi con thường xuyên chửi rủa người khác kèm hung hăng, hoặc nói tục đi cùng nói dối kéo dài, lấy đồ, khó khăn với bạn bè, vì khi đó nói tục có thể chỉ là một biểu hiện của khó khăn lớn hơn về cảm xúc hay hành vi.

Nếu con bật ra từ ngữ hay âm thanh ngoài ý muốn kèm những động tác lặp lại như nháy mắt, giật cơ, đó có thể là tic; con không cố ý và không nên bị phạt. Bố mẹ có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) để được tư vấn.

Nếu em đang đọc bài này

Nói tục cho "ngầu" với bạn thì dễ, nhưng ở lớp, ở nhà, trên mạng, những từ đó có thể làm người khác buồn và làm em bị đánh giá sai. Khi thấy bực, em thử nói thẳng cảm giác của mình ("tớ đang bực lắm"), hít thở vài hơi, hoặc ra chỗ khác một lúc. Nếu em đang bị ai chửi rủa, bắt nạt, hoặc bị ép gửi hình ảnh trên mạng, hãy nói với bố mẹ, thầy cô hoặc gọi Tổng đài 111.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cả nhà thống nhất quy tắc "không nói tục", áp dụng cho cả người lớn.
  • Phản ứng bình tĩnh, ngắn gọn; không cười khi trẻ nhỏ nói bậy.
  • Dạy con vài câu thay thế để nói ra bực bội.
  • Khen hoặc đánh dấu bảng mỗi ngày con nói chuyện đàng hoàng.
  • Chọn phim, video, game hợp tuổi; bật chế độ hạn chế nội dung, tắt trò chuyện với người lạ trong game.
  • Bố mẹ lỡ nói tục thì xin lỗi trước mặt con.
  • Trò chuyện với con về bạn bè và những điều con nghe ở trường, trên mạng.

Hiểu lầm thường gặp

Con nói tục từ nhỏ là hư hỏng, lớn lên sẽ hỗn.
Nói tục khá thường gặp ở tuổi tiểu học và THCS, và thường nhẹ dần khi con lớn. Con cần được dạy bình tĩnh, nhất quán, không cần bị coi là đứa trẻ hư.
Bôi ớt, tát vào miệng thì con mới chừa.
Làm đau, làm nhục con không giúp con bỏ nói tục, chỉ dạy con giấu đi khi có bố mẹ. Luật Trẻ em 2016 cũng nghiêm cấm đánh đập, xúc phạm trẻ em.
Bé nói bậy trông buồn cười, cứ cười cũng không sao.
Tiếng cười của người lớn là phần thưởng, và bé sẽ nói lại để được cười. Hãy phản ứng bình thản và nói từ thay thế.
Cấm con chơi với tất cả bạn nói tục là xong.
Con vẫn sẽ nghe những từ đó ở nhiều nơi. Dạy con chọn lời và giữ quy tắc của nhà mình hiệu quả hơn là cắt hết bạn bè.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 4–5 tuổi nói bậy thì nên làm gì?

Bình tĩnh, không cười, hỏi con có biết nghĩa không, giải thích ngắn đó là từ không hay và gợi ý từ khác. Phần lớn trẻ bỏ khi người lớn không phản ứng mạnh.

+Con nói tục với bố mẹ khi cãi nhau thì xử lý sao?

Dừng cuộc nói chuyện, nói rõ chửi người khác là không được chấp nhận, cho cả hai bên bình tĩnh rồi nói lại. Không chửi lại con.

+Có nên phạt con mỗi lần nói tục?

Hậu quả nhẹ và nhất quán giúp được, nhưng khen thưởng khi con nói đàng hoàng thường hiệu quả hơn phạt. Không đánh, không bôi ớt, không làm nhục con.

+Con nói tục trong game với bạn trên mạng thì làm sao?

Ngồi xem cùng con, tắt tính năng trò chuyện với người lạ, đặt quy tắc dùng lời khi chơi. Nhắc con rằng lời nói trên mạng có thể bị lưu lại và lan đi.

+Khi nào nói tục là dấu hiệu bệnh?

Khi con nói tục bật ra ngoài ý muốn kèm các tic như nháy mắt, giật cơ, hoặc khi nói tục đi cùng hung hăng, nói dối, lấy đồ kéo dài. Khi đó nên đưa con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Swearing — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. What's the Best Way to Discipline My Child? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Tourette's syndrome — NHS (Anh)
  4. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ hay nói dối

    Trẻ dưới khoảng 6 tuổi thường chưa tách bạch được chuyện thật với chuyện tưởng tượng, nên nhiều câu "nói dối" ở tuổi này là trí tưởng tượng. Từ khoảng 6 tuổi, con biết mình đang nói dối, và thường nói dối vì sợ bị phạt hoặc sợ bố mẹ thất vọng. Bố mẹ nên nói bình tĩnh rằng mình biết con chưa nói thật, khen khi con nhận lỗi, phạt nhẹ và hợp lý thay vì đánh mắng, và tự mình sống trung thực. Nên đưa con gặp chuyên gia khi con nói dối thường xuyên, kèm lấy đồ, trốn học, hoặc khi con nói dối để che giấu việc bị ai đó làm hại.

  • Trẻ bị tic

    Tic là những cử động hoặc âm thanh nhanh, lặp đi lặp lại mà con khó kiểm soát, như nháy mắt, nhăn mũi, nhún vai, hắng giọng, khịt mũi. Tic rất hay gặp ở trẻ, thường bắt đầu quanh 5 tuổi, không làm tổn thương não và phần lớn đỡ dần hoặc hết, nhất là sau tuổi dậy thì. Bố mẹ không nên nhắc hay bắt con nhịn, vì để ý nhiều làm tic nặng hơn. Đưa con đi khám khi tic dày lên, gây đau, làm con bị trêu hay ảnh hưởng việc học, hoặc khi bố mẹ không chắc đó là tic hay cơn co giật.

  • Kỷ luật tích cực

    Kỷ luật tích cực là dạy con biết cư xử đúng dựa trên một mối quan hệ gần gũi, quy tắc rõ ràng và hậu quả bình tĩnh, nhất quán, thay cho đánh, quát hay làm con xấu hổ. Cốt lõi gồm: nói cụ thể điều con cần làm, khen ngay khi con làm tốt, cho hậu quả hợp lý khi con vi phạm, và dành thời gian riêng cho con mỗi ngày. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ kết luận đánh, quát mắng không giúp trẻ ngoan hơn mà gây hại lâu dài; Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ. Khi bố mẹ thấy mình sắp mất kiểm soát, hãy dừng lại, ra khỏi phòng vài phút, hoặc gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Có nên đánh con

    Không nên. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều kết luận đánh con, kể cả đánh nhẹ, không giúp trẻ ngoan hơn mà làm tăng nguy cơ trẻ hung hăng, chống đối, lo âu và tổn thương; quát mắng, sỉ nhục cũng gây hại tương tự. Ở Việt Nam, Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em, trong đó có đánh đập, lăng mạ, xúc phạm. Thay vào đó, bố mẹ dùng quy tắc rõ ràng, lời khen đúng lúc và hậu quả nhẹ, nhất quán. Khi con bị thương ở đầu, nôn, lơ mơ sau khi bị đánh hay bị lắc, gọi 115 hoặc 113 ngay; khi lo trẻ bị bạo lực, gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Mạng xã hội an toàn cho con

    Đa số mạng xã hội yêu cầu người dùng từ 13 tuổi, và từ 1/7/2026, theo Luật An ninh mạng 2025, khi trẻ em dùng dịch vụ phải đăng ký tài khoản thì cha mẹ hoặc người giám hộ đứng tên và chịu trách nhiệm. An toàn nhất là bố mẹ cùng con cài đặt quyền riêng tư ở mức cao nhất, dặn con không gửi ảnh riêng tư và thông tin cá nhân cho ai, và nói chuyện với con thường xuyên để con dám kể khi gặp chuyện. Nếu con bị dọa tung ảnh nhạy cảm, bị dụ gặp mặt, hoặc nói muốn tự làm hại mình, hãy hành động ngay: giữ con an toàn, báo công an (113), gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7), gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.

  • Rối loạn thách thức chống đối

    Rối loạn thách thức chống đối là khi trẻ thường xuyên cáu giận, cãi lại người lớn, cố tình không làm theo, hay đổ lỗi và thù dai, kéo dài ít nhất 6 tháng, rõ rệt hơn hẳn trẻ cùng tuổi và làm ảnh hưởng đến học tập, gia đình, bạn bè. Chẩn đoán do bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý, sau khi xem con có tăng động giảm chú ý, lo âu, trầm cảm hay rối loạn học tập đi kèm không. Cách điều trị chính là hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi, cùng trị liệu cho con; bắt đầu càng sớm càng tốt. Nếu con nói muốn chết, tự làm đau mình, hoặc tấn công người khác bằng hung khí, gọi 115 hoặc 113.

Chủ đề khác