Sơ cứu và an toàn

Bụi, dị vật bay vào mắt trẻ: xử trí tại nhà và khi nào đi cấp cứu

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Bụi, cát, lông mi bay vào mắt thường tự trôi ra khi con chớp mắt và chảy nước mắt; nếu chưa ra, rửa mắt cho con bằng nhiều nước sạch, không để con dụi mắt. Nếu hóa chất, vôi, xi măng bắn vào mắt, rửa ngay dưới vòi nước sạch ít nhất 20 phút rồi đi cấp cứu. Vật đâm vào mắt thì không rút ra, che nhẹ mắt và gọi 115 hoặc 113; con nhìn mờ, đau nhiều, không mở được mắt cũng cần đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Hóa chất bắn vào mắt: nước tẩy rửa, thuốc thông cống, vôi, xi măng, keo dán. Rửa ngay ít nhất 20 phút rồi đi cấp cứu, mang theo vỏ chai.
  • Có vật cắm vào mắt hoặc đâm thủng mắt: mảnh kính, que, kim, đầu bút chì.
  • Một vật nhỏ bắn vào mắt với tốc độ cao, ví dụ mảnh kim loại khi khoan, cắt, mảnh pháo.
  • Con nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất nhìn sau khi bị vật bay vào mắt.
  • Con đau mắt dữ dội, không mở được mắt, không đưa mắt qua lại được, hoặc có máu, mủ chảy ra từ mắt.
  • Con đau đầu, sợ ánh sáng, buồn nôn hoặc nôn sau khi bị thương ở mắt.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đã rửa mắt nhưng con vẫn cộm, đau, đỏ mắt sau khoảng 24 giờ.
  • Bố mẹ nhìn thấy dị vật dính trên lòng đen mà rửa không trôi.
  • Con vẫn chảy nước mắt nhiều, chói mắt, mắt đỏ một bên sau khi dị vật đã ra.
  • Con quá nhỏ để nói rõ, cứ dụi mắt, quấy khóc, nhắm một mắt sau khi chơi cát, bụi.
  • Bố mẹ lo lắng về vết thương ở mắt con, dù trông có vẻ nhẹ.

Dị vật vào mắt thường gặp ở trẻ

Trẻ hay bị bụi, cát, lông mi, mảnh lá, côn trùng nhỏ bay vào mắt khi chơi ngoài trời, ngồi sau xe máy hoặc nghịch cát. Phần lớn những thứ này nằm trên bề mặt mắt hoặc dưới mí, gây cộm, chảy nước mắt, đỏ mắt, và tự trôi ra nhờ chớp mắt.

Nguy hiểm hơn là hóa chất trong nhà (nước tẩy, thuốc thông cống, nước giặt dạng viên), vôi, xi măng, và những vật sắc hoặc bắn với lực mạnh. Vôi và các chất kiềm có thể làm hỏng lòng đen lâu dài, nên việc rửa ngay tại chỗ quan trọng hơn mọi thứ khác.

Bụi, cát, lông mi: làm gì tại nhà

  • Rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt con. Nhắc con không dụi mắt, không nhắm chặt mắt.
  • Cho con chớp mắt vài lần; nước mắt thường cuốn dị vật ra.
  • Đưa con ra chỗ sáng, kéo nhẹ mí dưới xuống và bảo con nhìn lên, nhìn xuống, nhìn sang hai bên để tìm dị vật. Không ấn vào nhãn cầu.
  • Rửa mắt bằng nước sạch, mát (không nóng) hoặc nước muối sinh lý: nghiêng đầu con về bên mắt bị dị vật, banh nhẹ mí và cho dòng nước chảy nhẹ từ góc trong ra góc ngoài.
  • Nếu dị vật nằm ở mí hoặc khóe mắt và rửa không trôi, có thể chấm nhẹ bằng góc khăn sạch ẩm. Không dùng tăm bông, nhíp hay đầu ngón tay để khều trên lòng đen.
  • Cảm giác cộm nhẹ có thể còn trong một ngày sau khi dị vật đã ra. Nếu cộm, đau, nhìn mờ kéo dài, đưa con đi khám mắt.

Hóa chất, vôi, xi măng bắn vào mắt

Rửa ngay, không chờ đi viện mới rửa. Đưa con đến vòi nước, nghiêng đầu cho mắt bị bắn ở phía dưới để nước không chảy sang mắt kia, banh mí mắt ra và cho nước sạch chảy nhẹ liên tục vào mắt ít nhất 20 phút. Nếu cả hai mắt hoặc cả người bị dính, cho con tắm dưới vòi sen.

Với vôi bột, phủi nhẹ phần vôi khô quanh mắt trước rồi rửa thật nhiều nước. Sau khi rửa, đưa con đi cấp cứu ngay và mang theo vỏ chai hoặc bao bì để bác sĩ biết đó là chất gì. Không nhỏ sữa, nước chanh hay bất kỳ chất gì để trung hòa.

Vật đâm vào mắt, va đập mạnh vào mắt

Nếu có vật cắm vào mắt, không rút ra, không chạm hay ấn vào. Giữ con nằm yên, trấn an con, úp nhẹ một chiếc cốc giấy sạch hoặc vật tương tự lên mắt bị thương để không có gì đè vào, rồi gọi 115 hoặc 113. Che nhẹ cả mắt lành giúp con bớt đảo mắt.

Bị bóng, nắm đấm, cành cây đập vào mắt, chườm mát nhẹ bên ngoài mí, không ấn mạnh. Nếu con nhìn mờ, thấy máu trong lòng đen, đau nhiều hoặc mí rách, đi cấp cứu ngay.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ mắt soi mắt bằng đèn, có thể nhỏ thuốc tê và thuốc nhuộm màu để tìm dị vật nhỏ và vết xước trên lòng đen, rồi lấy dị vật ra bằng dụng cụ chuyên dụng. Tùy tổn thương, bác sĩ sẽ quyết định thuốc nhỏ mắt và hẹn khám lại.

Phòng dị vật vào mắt

  • Để hóa chất tẩy rửa, nước giặt dạng viên, vôi, xi măng ngoài tầm với và tầm nhìn của trẻ, đậy chặt nắp.
  • Cho con đeo kính khi ngồi sau xe máy, nhất là đường nhiều bụi.
  • Không cho trẻ chơi gần chỗ người lớn đang khoan, cắt, mài, đốt pháo.
  • Dạy con không ném cát, không chạy khi cầm bút, que, kéo.

Chăm sóc con tại nhà

  • Không để con dụi mắt; cắt ngắn móng tay cho con.
  • Rửa mắt bằng nhiều nước sạch, mát, nhẹ nhàng; với hóa chất thì rửa ít nhất 20 phút trước khi đi viện.
  • Có thể cho con uống paracetamol theo cân nặng nếu con đau, sau khi đã loại trừ các dấu hiệu cần đi cấp cứu.
  • Không tự nhỏ các loại thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà khi chưa được bác sĩ khám.
  • Nếu con đeo kính áp tròng, tháo ra sau khi rửa và không đeo lại cho đến khi mắt khỏi hẳn cảm giác khó chịu.

Hiểu lầm thường gặp

Bụi vào mắt thì thổi mạnh vào mắt con cho bay ra.
Thổi không đẩy được dị vật ra và có thể mang thêm bụi, nước bọt vào mắt. Hãy để con chớp mắt và rửa bằng nước sạch.
Liếm hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt cho sạch.
Miệng và sữa không sạch như nước rửa, dễ gây nhiễm trùng. Nước sạch hoặc nước muối sinh lý là đủ.
Vôi bắn vào mắt thì phải đi viện ngay, không rửa để tránh vôi sôi lên.
Vôi và các chất kiềm càng nằm lâu trong mắt càng phá hủy sâu. Rửa ngay bằng thật nhiều nước ít nhất 20 phút rồi mới đi cấp cứu.
Dụi mạnh cho dị vật trôi ra.
Dụi mắt có thể làm dị vật cào xước lòng đen. Để con chớp mắt và rửa nhẹ.

Bố mẹ hay hỏi

+Bụi bay vào mắt trẻ rửa bằng gì?

Nước sạch đun sôi để nguội, nước máy sạch hoặc nước muối sinh lý đều được. Cho nước chảy nhẹ từ góc trong ra góc ngoài mắt, không dùng nước nóng.

+Rửa rồi mà con vẫn kêu cộm mắt thì sao?

Cộm nhẹ có thể còn trong một ngày vì bề mặt mắt bị kích ứng. Nếu sau khoảng 24 giờ vẫn cộm, đau, đỏ, hoặc con nhìn mờ, hãy cho con đi khám mắt.

+Nước rửa bát, dầu gội vào mắt có nguy hiểm không?

Dầu gội, xà phòng thường chỉ làm cay mắt, rửa bằng nước sạch là đỡ. Với nước tẩy, thuốc thông cống, nước giặt dạng viên, hãy rửa ít nhất 20 phút và đi cấp cứu, mang theo vỏ chai.

+Có nên dùng tăm bông lấy dị vật trong mắt con không?

Không nên khều trên lòng đen. Trẻ hay giãy, tăm bông dễ làm xước mắt hoặc đẩy dị vật vào sâu. Nếu rửa không trôi, đưa con đi khám mắt.

+Con bị hạt cát vào mắt khi đi xe máy, có cần đi khám không?

Nếu rửa xong con hết cộm, nhìn rõ, không đỏ thì không cần. Nếu con vẫn đau, chảy nước mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, hãy đi khám trong ngày.

Nguồn tham khảo

  1. Eye injuries — NHS (Anh)
  2. Eye emergencies — MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ
  3. Baby and toddler safety — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Đau mắt đỏ

    Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) ở trẻ phần lớn do virus, lây rất nhanh qua tay và đồ dùng chung, thường tự khỏi sau 1–2 tuần. Chăm sóc tại nhà là lau mắt bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên, dùng khăn riêng và cho con nghỉ học. Không nhỏ sữa mẹ, không đắp lá, không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid. Đưa con đi khám ngay nếu con đau mắt nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, mi mắt sưng đỏ kèm sốt, hoặc trẻ dưới 1 tháng tuổi bị đỏ mắt có ghèn.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

  • Bỏng ở trẻ

    Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.

  • Phòng tai nạn trong nhà

    Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi; ngộ độc thuốc, hóa chất; hóc dị vật và ngạt. Những việc quan trọng nhất là luôn có người lớn trông, cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo lên cao và khóa lại, đổ hết nước trong chậu xô, chặn cầu thang và cửa sổ, để đồ nóng xa tầm tay con. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật hay nuốt phải pin, hóa chất, gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Chủ đề khác