Tiêu hóa

Trẻ ăn uống ngày Tết bị đầy bụng, táo bón, khó tiêu: làm gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Ngày Tết trẻ hay đầy bụng, khó tiêu, táo bón vì ăn nhiều bánh chưng, giò, thịt mỡ, mứt kẹo, uống nước ngọt có ga, ít rau, ít nước, ngủ muộn và ít vận động. Phần lớn đỡ trong vài ngày khi con ăn bữa nhỏ hơn, thêm rau và trái cây, uống đủ nước, chạy chơi và đi vệ sinh đúng giờ; con bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, khó đi hoặc đau. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội, liên tục, nhất là dồn về bụng dưới bên phải, nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đi ngoài ra máu, li bì hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Đau bụng dữ dội, liên tục, tăng dần trong vài giờ, nhất là đau dồn về bụng dưới bên phải; hoặc bụng cứng, con không cho chạm vào bụng.
  • Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, hoặc bụng chướng căng, không đi ngoài và không xì hơi được.
  • Trẻ nhỏ khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, giữa các cơn lả đi, hoặc đi ngoài phân nhầy lẫn máu.
  • Con nôn tất cả, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con li bì, khó đánh thức, nói lẫn lộn, nôn nhiều sau khi uống phải rượu bia, hoặc sau khi ăn nấm lạ, đồ để lâu ngày có mùi lạ.
  • Đi ngoài ra máu nhiều, nôn ra máu, hoặc phân đen như bã cà phê.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau bụng liên tục quá 2 giờ, hoặc đau từng cơn kéo dài hơn một ngày.
  • Đau bụng kèm sốt từ 38,5°C, đi tiểu buốt, hoặc nôn nhiều lần.
  • Táo bón đã đổi cách ăn uống và thói quen 1 tuần mà không đỡ, hậu môn nứt chảy máu, hoặc con són phân ra quần.
  • Nhiều người cùng ăn một món rồi cùng nôn, tiêu chảy.
  • Con bị tiêu chảy nhiều lần mỗi ngày kèm mệt, ăn uống kém hẳn.
  • Con đau bụng hay nóng rát vùng trên rốn tái đi tái lại kèm sụt cân, hoặc đau làm con thức dậy giữa đêm.

Vì sao ngày Tết trẻ hay đầy bụng, táo bón

Món Tết nhiều mỡ, nhiều đạm và tinh bột dẻo như bánh chưng, bánh tét, giò, thịt đông, nem rán, cùng mứt, kẹo, bánh ngọt và nước ngọt có ga. Đồ nhiều mỡ làm dạ dày tiêu chậm, dễ đầy, ợ, buồn nôn; nước có ga và ăn vội làm nuốt nhiều hơi, bụng chướng hơn.

Cùng lúc đó, con ít ăn rau, ít trái cây, ít uống nước lọc, ăn vặt cả ngày, thức khuya, đi chơi xa và ngại đi vệ sinh ở nhà người khác. Đó là những lý do quen thuộc gây táo bón. Đồ ăn nấu sẵn để nhiều ngày, hâm đi hâm lại cũng dễ làm con đau bụng, tiêu chảy.

Đầy bụng, khó tiêu và táo bón khác nhau thế nào

  • Đầy bụng, chướng hơi: bụng căng, to hơn bình thường, sôi bụng, hay xì hơi, có khi đau âm ỉ. Thường đỡ sau vài giờ khi con vận động, đi ngoài hoặc xì hơi được.
  • Khó tiêu: con thấy no tức ngay sau khi ăn, ợ, buồn nôn, trẻ lớn có khi kêu nóng rát ở ngực hay vùng trên rốn, nhất là sau bữa nhiều mỡ hoặc ăn no rồi đi nằm.
  • Táo bón: con đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi; có khi con nhịn đi vì sợ đau, bụng ậm ạch, chán ăn.
  • Đau ruột thừa hay tắc ruột không phải chuyện ăn uống: đau ngày càng tăng, dồn về một chỗ, kèm nôn, sốt, bụng cứng, nôn ra dịch xanh. Gặp những dấu hiệu này, đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả ngày mùng một.

Khi con đã bị đầy bụng, khó tiêu

Cho con nghỉ một bữa nhiều dầu mỡ, chuyển sang món nhẹ như cháo, cơm mềm với canh rau, chia nhiều bữa nhỏ. Không ép con ăn khi con chưa đói. Cho con đi lại, chơi nhẹ sau bữa ăn thay vì nằm ngay; với trẻ lớn, không ăn no trong vài giờ trước khi đi ngủ.

Bố mẹ có thể xoa bụng con thật nhẹ để con dễ chịu và dễ xì hơi. Không tự cho con uống men tiêu hóa, thuốc chống đầy hơi, thuốc nhuận tràng hay thuốc dạ dày của người lớn; nếu con khó chịu nhiều hoặc hay bị lại, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ thuốc nào hợp với tuổi của con.

Khi con bị táo bón

Cho con uống thêm nước lọc trong ngày, ăn nhiều rau xanh, trái cây như chuối chín, đu đủ, cam, thanh long, và các món có chất xơ như khoai lang, ngô, cơm có thêm gạo lứt hoặc đậu. Bớt bánh chưng, giò, đồ chiên, bánh kẹo cho đến khi con đi ngoài bình thường lại.

Tập cho con ngồi bồn cầu 5–10 phút sau bữa ăn, nhất là bữa sáng, có ghế kê để hai bàn chân đặt chắc. Đi chơi xa, nhắc con đi vệ sinh khi muốn, đừng để con nhịn. Thuốc nhuận tràng cho trẻ cần bác sĩ chỉ định liều theo tuổi; không tự thụt tháo, không bơm dầu hay đút thuốc vào hậu môn cho con.

Chuẩn bị trước để Tết không đau bụng

  • Giữ giờ ăn chính gần như ngày thường; mỗi bữa có rau hoặc canh, mâm cỗ nên có đĩa rau, dưa, trái cây.
  • Để mứt, kẹo, bánh ngọt vào hộp có nắp, không bày sẵn cả ngày; cho con một phần nhỏ sau bữa chính.
  • Mời con nước lọc thay nước ngọt có ga; trẻ tiểu học nên ăn dưới 15 g đường mỗi ngày, trẻ THCS dưới 25 g, tính cả nước ngọt, nước quả, mật ong.
  • Không cho trẻ uống rượu, bia, kể cả 'một chút cho vui' khi chúc Tết.
  • Đồ ăn nấu sẵn cất tủ lạnh trong vòng 2 giờ sau khi nấu, chỉ hâm phần sẽ ăn và hâm thật nóng; đồ có mùi lạ, mốc, chua thì bỏ.
  • Cho con ra ngoài chạy nhảy, đi bộ, chơi ngoài trời mỗi ngày, ngủ đủ và đi ngủ không quá muộn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Chia bữa nhỏ, món nhẹ, ít dầu mỡ trong 1–2 ngày khi con đang đầy bụng, khó tiêu.
  • Cho con uống nước lọc thường xuyên trong ngày, không chờ khát.
  • Thêm rau, trái cây vào mỗi bữa; bớt bánh chưng, giò, đồ chiên, mứt kẹo khi con đang táo bón.
  • Cho con đi lại, chơi nhẹ sau bữa ăn; không nằm ngay sau khi ăn no.
  • Đặt giờ ngồi bồn cầu sau bữa ăn, có ghế kê chân; khen khi con đi được.
  • Không tự cho con uống thuốc giảm đau, thuốc xổ khi đau bụng chưa rõ nguyên nhân, vì thuốc có thể che mất dấu hiệu bệnh; đi khám nếu đau tăng dần hoặc liên tục quá 2 giờ.
  • Ghi lại số lần con đi ngoài, tính chất phân và món con đã ăn để kể cho bác sĩ nếu cần.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ đầy bụng cứ uống nước ngọt có ga cho dễ ợ là khỏi.
Nước có ga đưa thêm hơi vào dạ dày và nhiều đường, có thể làm bụng chướng hơn. Nước lọc và đi lại nhẹ có ích hơn.
Bánh chưng là món 'nóng', ăn vào là táo bón, phải uống nước mát, sắn dây cho 'mát'.
Táo bón chủ yếu do ăn ít rau, uống ít nước, ít vận động và nhịn đi vệ sinh. Thêm rau, trái cây, nước lọc và cho con chạy chơi mới giúp; nước sắn dây không thay được những việc này.
Con đau bụng ngày Tết chắc do ăn nhiều, để mai sẽ hết, không cần đi viện.
Đa số là vậy, nhưng đau dữ dội, tăng dần, dồn về một chỗ, kèm nôn hay sốt có thể là đau ruột thừa. Cơ sở cấp cứu vẫn làm việc ngày Tết; đừng chờ qua Tết.
Cho trẻ nhấp chút rượu, bia ngày Tết cho quen, không sao.
Rượu bia không an toàn cho trẻ ở bất kỳ lượng nào; trẻ uống phải có thể nôn, lơ mơ, thở chậm, co giật, cần gọi 115 hoặc 113.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ ăn nhiều bánh chưng bị táo bón phải làm sao?

Bớt bánh chưng, giò, đồ chiên vài ngày, cho con ăn nhiều rau, trái cây, uống thêm nước, chạy chơi và ngồi bồn cầu sau bữa ăn. Nếu 1 tuần không đỡ hoặc con đau, chảy máu khi đi ngoài, hãy đưa con đi khám.

+Trẻ bị đầy bụng khó tiêu nên ăn gì?

Món mềm, ít dầu mỡ như cháo, cơm mềm, canh rau, chia nhiều bữa nhỏ. Tránh nước có ga, đồ chiên, bánh kẹo cho đến khi con đỡ.

+Mấy ngày không đi ngoài thì là táo bón?

Đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, khó đi hoặc đau là táo bón. Con đi ít hơn thường lệ một hai ngày mà phân vẫn mềm thì thường chưa đáng lo.

+Có nên cho trẻ uống men tiêu hóa ngày Tết không?

Không cần cho uống để phòng. Khi con khó chịu nhiều hay bị lại, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ; điều chỉnh ăn uống vẫn là việc chính.

+Trẻ đau bụng ngày Tết khi nào phải đi viện?

Khi đau dữ dội, liên tục, tăng dần, dồn về bụng dưới bên phải, kèm nôn ra dịch xanh, bụng chướng cứng, đi ngoài ra máu, li bì hoặc không đi tiểu hơn 6 giờ, hãy đi cấp cứu ngay.

Nguồn tham khảo

  1. Constipation in children — NHS (Anh)
  2. Bloating — NHS (Anh)
  3. Indigestion — NHS (Anh)
  4. Five keys to safer food manual — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị táo bón

    Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.

  • Ăn uống khi trẻ táo bón

    Trẻ táo bón nên ăn thêm rau, trái cây cả miếng, ngũ cốc nguyên hạt, khoai, đậu và uống đủ nước lọc; trẻ trên 1 tuổi không nên uống quá nhiều sữa bò (khoảng 500 ml ở 1–2 tuổi, không quá khoảng 700 ml ở 2–5 tuổi). Bé dưới 6 tháng bú mẹ không cần nước hay nước ép; bé uống sữa công thức thì pha đúng tỷ lệ và hỏi bác sĩ trước khi cho thêm nước hay đổi sữa. Táo bón lâu ngày thường cần cả thuốc làm mềm phân do bác sĩ kê. Đi khám ngay nếu con nôn dịch xanh, bụng chướng căng hoặc đau bụng dữ dội.

  • Trẻ đầy hơi, chướng bụng

    Trẻ nhỏ hay đầy hơi vì nuốt hơi khi bú, khi khóc, và vì ruột còn non; bụng hơi căng, xì hơi nhiều, quấy một lúc rồi đỡ, trong khi con vẫn bú tốt và tăng cân thì thường không đáng lo. Vỗ ợ hơi, bế thẳng sau bú, cho con nằm sấp chơi lúc thức và xoa bụng nhẹ giúp con dễ chịu. Đi cấp cứu ngay nếu bụng chướng căng kèm nôn dịch xanh, con không đi ngoài và không xì hơi được, khóc thét từng cơn hoặc li bì.

  • Trẻ đau bụng

    Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

  • Rối loạn tiêu hóa ở trẻ

    "Rối loạn tiêu hóa" là cách gọi chung khi con đi ngoài lỏng, táo bón, đầy bụng, nôn hoặc đau bụng. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp nhất là viêm ruột do virus, thay đổi ăn uống, dùng kháng sinh hoặc táo bón; phần lớn đỡ trong vài ngày nếu con được uống đủ nước và tiếp tục ăn bú. Không tự cho con uống kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, nôn hết, nôn ra dịch xanh, đau bụng dữ dội, đi ngoài ra máu nhiều hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Ngộ độc thực phẩm ở trẻ

    Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.

Chủ đề khác