Ho, sổ mũi, viêm họng

Trẻ đau họng, khó nuốt: nguyên nhân, chăm ở nhà và dấu hiệu nguy hiểm

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn trẻ đau họng, nuốt đau là do virus cảm lạnh, viêm họng, và đỡ dần trong khoảng một tuần; điều quan trọng nhất là con vẫn uống được. Đưa con đi khám khi đau họng là triệu chứng chính quá 2 ngày, sốt cao không ho, hạch cổ sưng đau, hoặc đau họng quá một tuần. Con chảy nước dãi vì không nuốt được cả nước bọt, thở rít, không há được miệng, cổ sưng một bên, hoặc nuốt đau đột ngột sau khi ăn cá, nuốt đồ vật thì gọi 115 hoặc 113 hay đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con chảy nước dãi liên tục, không nuốt được cả nước bọt hay ngụm nước.
  • Con khó thở, thở rít, hoặc phải ngồi cúi người về trước, vươn cổ ra mới thở được.
  • Con không há được miệng, giọng nói lúng búng như ngậm hạt thị, một bên họng hoặc cổ sưng to, đau tăng nhanh.
  • Con đau họng, nuốt đau hay nôn ra máu đột ngột sau khi ăn cá, xương, hoặc nghi nuốt phải pin cúc áo, nam châm, đồ vật nhỏ.
  • Trong họng có lớp màng trắng xám bám chắc, cổ sưng to, nhất là ở trẻ chưa tiêm đủ vắc xin: có thể là bạch hầu.
  • Con không uống được gì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con sốt kèm nổi chấm đỏ tím trên da không mất khi ấn cốc thủy tinh, cổ cứng, hoặc li bì.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau họng là triệu chứng chính, không kèm ho, sổ mũi, kéo dài quá 2 ngày, nhất là khi sốt từ 38,5°C.
  • Hạch ở cổ sưng to, ấn đau, hoặc có mảng trắng, mủ trên amidan.
  • Nổi ban đỏ, sờ ráp như giấy nhám, lưỡi đỏ: có thể là sốt tinh hồng nhiệt.
  • Đau họng kèm cảm lạnh quá 5 ngày, đau họng quá một tuần, hoặc sốt quá 3 ngày.
  • Đau nhiều không đỡ sau khi dùng thuốc giảm đau, hoặc con uống ít hẳn, nước tiểu sẫm màu.
  • Có loét, bóng nước trong miệng kèm nốt ở tay chân, hoặc con vừa tiếp xúc với người bị viêm họng do liên cầu.
  • Con hay đau họng đi đau họng lại, hoặc khó nuốt kéo dài, hay ho sặc khi ăn uống.

Vì sao con đau họng, nuốt đau

  • Cảm lạnh, viêm họng do virus: hay gặp nhất, thường kèm sổ mũi, ho, khàn tiếng. Đau họng có khi là dấu hiệu đầu tiên rồi mới sổ mũi.
  • Viêm họng, viêm amidan do liên cầu khuẩn nhóm A: hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi, sốt, đau họng, đau đầu, có thể đau bụng, nôn, nhưng ít ho, ít sổ mũi. Cần bác sĩ khám, xét nghiệm và kháng sinh đủ ngày.
  • Tay chân miệng, viêm họng do virus gây loét: loét nhỏ ở họng, lưỡi, lợi khiến trẻ nhỏ bỏ ăn, chảy dãi vì đau khi nuốt.
  • Bạch hầu: ít gặp nhưng vẫn có ở Việt Nam, chủ yếu ở trẻ chưa tiêm đủ; màng trắng xám bám chắc ở họng, cổ sưng.
  • Áp xe quanh amidan, áp xe thành sau họng: hay gặp ở tuổi teen hoặc trẻ nhỏ sau một đợt viêm họng, đau dữ dội một bên, khó há miệng, sốt cao, không nuốt được.
  • Dịch mũi chảy xuống họng, ngủ há miệng, không khí khô: con đau rát họng buổi sáng, đỡ sau khi ăn uống.
  • Hóc xương cá, dị vật, nuốt phải pin cúc áo: đau họng và nuốt đau xuất hiện đột ngột ngay sau khi ăn hoặc chơi.

Trẻ nhỏ chưa biết kêu đau họng

Trẻ dưới 2 tuổi hiếm khi nói được là đau họng. Bố mẹ có thể thấy con bỏ món ưa thích, khóc khi bú, bú vài ngụm rồi nhả, chảy dãi nhiều hơn, hoặc quấy về đêm. Với trẻ nhỏ, điều cần theo dõi nhất là con có uống đủ không: đếm số lần đi tiểu, số tã ướt, xem môi miệng có khô không.

Nhìn trong miệng con bằng đèn pin có thể thấy loét, mảng trắng hay amidan sưng. Đừng cố ép lưỡi hay đè họng khi con đang thở khó hoặc chảy dãi, vì có thể làm con khó thở thêm.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về sốt, ho, sổ mũi, khám họng, amidan, sờ hạch cổ, xem da có ban không, xem miệng có loét không. Nếu nghĩ tới liên cầu, bác sĩ quệt que bông ở họng để làm xét nghiệm nhanh. Chờ có kết quả rồi mới dùng kháng sinh không làm con nặng thêm.

Nếu là virus, bác sĩ hướng dẫn chăm ở nhà và giảm đau. Nếu do liên cầu, con được kê kháng sinh; uống đủ số ngày được dặn để phòng thấp tim, kể cả khi đã hết sốt. Khi nghi áp xe hay dị vật, con có thể cần soi họng, chụp phim và điều trị tại viện.

Khó nuốt kéo dài, hay nghẹn, ho sặc khi ăn uống, giọng ướt sau khi uống, hoặc sụt cân là chuyện khác với đau họng do nhiễm trùng; con cần được khám tìm nguyên nhân như trào ngược, viêm thực quản hay vấn đề về nuốt.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống nhiều nước, từng ngụm nhỏ; đồ uống mát, sữa chua, kem, cháo nguội bớt thường dễ nuốt hơn đồ nóng. Uống đủ quan trọng hơn ăn đủ trong vài ngày đầu.
  • Cho ăn đồ mềm, cắt nhỏ; tránh đồ cứng, cay, chua, mặn như cam, chanh, đồ chiên.
  • Giảm đau, hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và khi chắc chắn không phải sốt xuất huyết.
  • Trẻ từ 1 tuổi có thể dùng một thìa cà phê mật ong pha nước ấm khi đau; không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
  • Trẻ từ khoảng 8 tuổi biết súc miệng có thể súc họng bằng nước muối ấm rồi nhổ ra; trẻ nhỏ hơn không súc họng.
  • Không cho trẻ dưới 6 tuổi ngậm viên ngậm, kẹo cứng vì nguy cơ hóc; thuốc xịt họng, viên ngậm thường ít tác dụng ở trẻ.
  • Cho con nghỉ học khi đang sốt; nếu do liên cầu, đi học lại khi đã hết sốt và uống kháng sinh đủ thời gian bác sĩ dặn.

Hiểu lầm thường gặp

Đau họng là phải uống kháng sinh cho nhanh khỏi.
Phần lớn đau họng do virus, kháng sinh không giúp gì. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ xác định do liên cầu hay vi khuẩn khác.
Đau họng thì kiêng đồ lạnh, kiêng kem.
Đồ mát, kem, sữa chua thường làm con dễ nuốt và chịu uống hơn khi đau họng. Điều cần nhất là con uống đủ nước.
Hóc xương cá thì cho nuốt miếng cơm to cho trôi xuống.
Nuốt cơm, rau cục to có thể đẩy xương cắm sâu hơn hoặc làm rách họng. Nếu con đau, nuốt vướng sau khi ăn cá, đưa con đi khám để bác sĩ gắp ra.
Chấm mủ trắng trên amidan là chắc chắn nhiễm khuẩn.
Virus cũng có thể gây mủ trắng trên amidan. Chỉ nhìn họng thì bác sĩ cũng khó phân biệt, nên thường cần xét nghiệm.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ đau họng không chịu ăn phải làm sao?

Cho con uống đủ là ưu tiên; bỏ bữa vài ngày không sao nếu con vẫn uống được. Cho đồ mềm, mát, chia bữa nhỏ, và giảm đau bằng paracetamol trước bữa ăn nếu con đau nhiều.

+Đau họng bao lâu thì phải đi khám?

Khi đau họng là triệu chứng chính quá 2 ngày, đau họng kèm cảm lạnh quá 5 ngày, hoặc quá một tuần chưa đỡ. Đi ngay khi con chảy dãi, khó thở, không há được miệng hay không uống được.

+Trẻ đau họng có ăn sữa chua, kem được không?

Được. Đồ mát làm dịu họng và giúp con uống, ăn được nhiều hơn.

+Viêm họng do liên cầu có nguy hiểm không?

Nếu không điều trị đủ, liên cầu có thể gây thấp tim hoặc viêm cầu thận sau vài tuần. Khi bác sĩ kê kháng sinh, cho con uống đủ ngày dù đã hết sốt.

+Con hay bị đau họng có nên cắt amidan?

Cắt amidan chỉ cân nhắc khi con viêm amidan nặng rất nhiều lần mỗi năm hoặc amidan to gây ngừng thở khi ngủ. Bác sĩ tai mũi họng sẽ quyết định.

Nguồn tham khảo

  1. Sore throat — NHS (Anh)
  2. Sore Throat (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Tonsillitis — NHS (Anh)
  4. Epiglottitis — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị viêm họng

    Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Viêm amidan ở trẻ

    Phần lớn viêm amidan ở trẻ do virus, thường kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh, kể cả khi amidan có chấm mủ trắng. Khi con sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau, nhất là trẻ từ 5 tuổi, bác sĩ sẽ xét nghiệm tìm liên cầu khuẩn và nếu dương tính thì cho kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Cắt amidan chỉ cân nhắc khi con viêm rất nhiều đợt mỗi năm hoặc amidan to gây ngừng thở khi ngủ. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Tay chân miệng

    Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.

  • Trẻ nuốt dị vật

    Nuốt pin cúc áo (pin đồng hồ, pin điều khiển, pin đồ chơi) hoặc nam châm là cấp cứu, kể cả khi con vẫn chơi bình thường và chỉ mới nghi là con nuốt: pin có thể làm bỏng thủng thực quản chỉ trong khoảng 2 giờ, còn nam châm có thể hút nhau qua thành ruột. Vật sắc nhọn cũng phải đi cấp cứu ngay. Đồng xu hay vật nhỏ, trơn mà con vẫn ăn uống, thở bình thường thì đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định có cần chụp phim. Không gây nôn, không móc họng; nếu con khó thở, gọi 115 hoặc 113.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Xịt họng, viên ngậm cho trẻ

    Phần lớn đau họng ở trẻ do virus và tự đỡ trong khoảng một tuần; thuốc xịt họng và viên ngậm chỉ làm dịu tạm thời, không chữa khỏi bệnh và không thay được kháng sinh khi con thật sự cần. Trẻ dưới 6 tuổi không ngậm viên ngậm, kẹo ngậm vì dễ hóc; thuốc xịt họng cho trẻ nhỏ chỉ dùng loại ghi rõ dành cho lứa tuổi của con, theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ, thường không quá 7 ngày. Con khó thở, thở rít, chảy nước dãi vì không nuốt được, hoặc không há được miệng thì đến cấp cứu ngay.

Chủ đề khác