Tâm lý và cảm xúc

Con được chẩn đoán ADHD, bố mẹ thấy mình cũng giống: nên làm gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

ADHD có tính di truyền rõ: cứ khoảng 4 trẻ ADHD thì có 1 trẻ có bố hoặc mẹ cũng mắc, và không ít bố mẹ chỉ nhận ra mình khi nghe bác sĩ mô tả bệnh của con. Người lớn vẫn có thể được chẩn đoán, với điều kiện các biểu hiện đã có từ trước 12 tuổi; việc này cần bác sĩ tâm thần đánh giá, không tự kết luận qua bài trắc nghiệm trên mạng. Được chẩn đoán và hỗ trợ giúp bố mẹ đỡ vất vả hơn, và giúp cả nhà nuôi dạy con ADHD tốt hơn. Nếu bố mẹ có lúc nghĩ đến chuyện muốn chết, hãy nói với người thân và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Bố hoặc mẹ có ý nghĩ muốn chết, muốn tự làm hại mình, hoặc thấy không thể giữ an toàn cho bản thân: nói ngay với một người thân ở gần, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
  • Bố mẹ sợ mình sắp đánh con, hoặc đã đánh con bị thương: rời khỏi phòng, nhờ người lớn khác trông con, đưa con đi khám nếu con bị thương; gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) để được hỗ trợ.
  • Con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình: ở bên con, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.
  • Con hoặc người lớn trong nhà uống nhầm, uống quá liều thuốc ADHD hay thuốc khác: gọi 115 hoặc 113, mang theo vỏ hộp thuốc.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bố mẹ thấy khó tập trung, hay quên, trễ hẹn, bốc đồng từ nhỏ đến giờ, và việc này làm ảnh hưởng rõ đến công việc, tiền bạc hoặc hôn nhân.
  • Bố mẹ buồn chán, lo âu, mất ngủ kéo dài từ 2 tuần, hoặc dùng rượu bia, thuốc lá nhiều hơn để chịu đựng.
  • Bố mẹ hay mất bình tĩnh, quát mắng con rồi hối hận, lặp đi lặp lại dù đã cố gắng.
  • Hai vợ chồng thường xuyên cãi nhau về cách dạy con ADHD, hoặc một người gánh gần hết việc nhà và việc học của con.
  • Bố mẹ đang mang thai hoặc có bệnh tim, tăng huyết áp và muốn hỏi về thuốc điều trị ADHD.

Vì sao bố mẹ hay nhận ra mình khi con được chẩn đoán

ADHD (tăng động giảm chú ý) có yếu tố di truyền mạnh và thường gặp nhiều người trong một gia đình. Khi ngồi nghe bác sĩ hỏi về con: hay quên, làm mất đồ, không làm xong việc, khó chờ đến lượt, nhiều bố mẹ chợt thấy đó cũng là chính mình hồi đi học, và cả bây giờ. Có khi bố hoặc mẹ được chẩn đoán cùng lúc với con.

Người lớn hôm nay lúc nhỏ ít ai được đi khám vì những chuyện này. Nhiều người bị coi là lười, cẩu thả, nghịch, hoặc đã tự tìm được cách xoay xở cho đến khi công việc, con cái và việc nhà dồn lên cùng lúc. Phụ nữ và người chủ yếu bị giảm chú ý (mơ màng, chậm, hay quên) càng dễ bị bỏ sót từ nhỏ.

ADHD ở người lớn trông như thế nào

  • Khó sắp xếp thời gian, hay trễ hẹn, hay để việc đến sát hạn mới làm.
  • Hay quên việc thường ngày, hay để lạc chìa khóa, điện thoại, ví.
  • Khó theo hết một việc dài: bắt đầu nhiều việc cùng lúc nhưng ít khi làm xong.
  • Bồn chồn, khó ngồi yên trong cuộc họp, nói nhiều, hay ngắt lời.
  • Quyết định vội mà không nghĩ đến hậu quả, như tiêu tiền, lái xe nhanh, nói điều khiến mình hối hận.
  • Cảm xúc lên xuống nhanh, dễ cáu rồi lại nguôi.

Đi khám như thế nào

Ai cũng có lúc quên, lúc mất tập trung. ADHD chỉ được nghĩ đến khi các biểu hiện nhiều hơn hẳn người khác, kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện ở nhiều nơi (ở nhà, ở chỗ làm, trong các mối quan hệ), gây khó khăn thật sự, và đã có từ trước 12 tuổi. Bài trắc nghiệm trên mạng chỉ giúp mình có câu hỏi để mang đến bác sĩ, không dùng để tự chẩn đoán.

Hãy đến khám bác sĩ chuyên khoa tâm thần. Bác sĩ sẽ hỏi kỹ về quãng đời đi học, công việc, gia đình, sức khỏe tâm thần, và có thể muốn nói chuyện với người thân biết rõ mình từ nhỏ. Mang theo học bạ, sổ liên lạc cũ nếu còn giữ: nhận xét của thầy cô ngày trước giúp ích nhiều. Bác sĩ cũng xem có lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ hay bệnh tuyến giáp làm biểu hiện giống ADHD hoặc đi kèm ADHD không.

Điều trị cho người lớn

Không phải ai có ADHD cũng cần hoặc muốn uống thuốc. Cách hỗ trợ gồm thay đổi nếp sống (vận động đều, ngủ đủ, ăn đúng bữa), sắp xếp công việc bằng lịch và danh sách việc, liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), và thuốc nếu bác sĩ thấy cần. Thuốc ADHD là thuốc kê đơn: bác sĩ chuyên khoa quyết định có dùng hay không, loại nào, liều nào, và theo dõi huyết áp, nhịp tim, giấc ngủ. Không dùng chung thuốc của con.

Người lớn có ADHD dễ bị kèm lo âu, trầm cảm và có nguy cơ tự tử cao hơn. Nếu bố mẹ thấy buồn chán kéo dài hoặc có ý nghĩ muốn chết, hãy nói với người thân và gặp bác sĩ sớm, đừng đợi đến lúc xếp được lịch khám ADHD.

Khi cả bố mẹ và con cùng có ADHD

Nuôi một đứa trẻ ADHD đòi hỏi đúng những việc người lớn có ADHD thấy khó nhất: giữ nếp sinh hoạt, nhắc lịch, kiên nhẫn và bình tĩnh. Vì vậy, khi bố mẹ được hỗ trợ, con cũng được lợi. Hãy chia việc rõ giữa hai vợ chồng theo điểm mạnh của từng người, và nhờ ông bà hoặc thầy cô chủ nhiệm phối hợp những việc cần đều đặn như kiểm tra bài, ký sổ liên lạc.

Hiểu mình cũng giúp bố mẹ thương con hơn. Một người từng bị gọi là “hư”, “đoảng” sẽ hiểu vì sao lời chê làm con đau, và có thể kể cho con nghe mình đã xoay xở thế nào. Đừng đổ lỗi cho nhau vì con “giống ai”: ADHD không do ai có lỗi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Dùng chung một lịch gia đình treo ở chỗ dễ thấy, kèm báo thức trên điện thoại cho những việc của con: giờ uống thuốc nếu có, giờ học, lịch tái khám.
  • Để chìa khóa, cặp sách, giấy tờ của cả nhà ở một chỗ cố định gần cửa ra vào.
  • Chia việc lớn thành phần nhỏ khoảng 15–20 phút, cho cả mình và con; nghỉ vài phút giữa các phần.
  • Giữ giờ ngủ đều đặn, vận động mỗi ngày, hạn chế cà phê, rượu bia và màn hình trước khi ngủ.
  • Khi thấy mình sắp nổi nóng với con, dừng lại, ra chỗ khác vài phút rồi mới nói chuyện. Không đánh con.
  • Thuốc của con và của mình (nếu có) cất riêng, có khóa, xa tầm tay trẻ; người lớn giữ và đưa thuốc cho con.

Hiểu lầm thường gặp

ADHD chỉ có ở trẻ con, người lớn thì không.
Ở nhiều người, biểu hiện kéo dài đến tuổi trưởng thành. Tăng động thường giảm đi khi lớn, nhưng khó tập trung và hay quên hay còn lại.
Đã lớn rồi, giờ đi khám cũng chẳng để làm gì.
Không bao giờ là quá muộn. Được chẩn đoán và hỗ trợ giúp nhiều người lớn làm việc, quản lý tiền bạc và giữ hòa khí gia đình dễ hơn.
Con bị ADHD là tại bố hoặc mẹ truyền cho, nên là lỗi của người đó.
Di truyền không phải là lỗi của ai. Điều bố mẹ làm được là hiểu con, hiểu mình và tìm hỗ trợ đúng cách.
Uống thử thuốc của con xem có hợp không là cách biết mình có ADHD.
Không dùng thuốc của người khác. Thuốc ADHD là thuốc kê đơn và chỉ bác sĩ mới đánh giá được có ADHD hay không.

Bố mẹ hay hỏi

+Bố mẹ có ADHD thì con có chắc chắn bị không?

Không chắc chắn. ADHD hay gặp nhiều người trong một nhà, nên anh chị em của con cũng có nguy cơ cao hơn; nếu thấy dấu hiệu ở đứa con khác, hãy đưa con đi đánh giá.

+Người lớn khám ADHD ở đâu?

Khám bác sĩ chuyên khoa tâm thần ở bệnh viện hoặc phòng khám có chuyên khoa này. Bác sĩ đa khoa có thể giúp loại trừ bệnh khác và giới thiệu đến chuyên khoa.

+Có nên nói với con rằng bố mẹ cũng có ADHD không?

Nhiều gia đình thấy việc này giúp con bớt nghĩ mình hư hay khác người. Hãy nói nhẹ nhàng, kể cả những cách bố mẹ đã học được để xoay xở.

+Mẹ đang cho con bú hoặc mang thai có uống thuốc ADHD được không?

Đây là quyết định của bác sĩ chuyên khoa sau khi cân nhắc lợi và hại. Hãy báo bác sĩ nếu đang mang thai, cho con bú hoặc định có thai.

+Bố mẹ có ADHD có nuôi dạy con ADHD được không?

Được. Bố mẹ có ADHD thường rất hiểu con. Cần thêm công cụ như lịch, báo thức, chia việc giữa hai vợ chồng và nhờ thầy cô phối hợp.

Nguồn tham khảo

  1. ADHD in adults — NHS (Anh)
  2. ADHD in Adults: 4 Things to Know — Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH)
  3. Causes of ADHD: What We Know Today — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. ADHD in children and young people — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tăng động giảm chú ý (ADHD)

    Tăng động giảm chú ý (ADHD) thuộc nhóm rối loạn phát triển thần kinh, khiến con khó tập trung, khó ngồi yên và hay làm trước nghĩ sau. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện cả ở nhà lẫn ở trường, và làm con gặp khó khăn rõ rệt trong học tập hoặc với bạn bè; trẻ dưới 4 tuổi hiếu động thường chưa thể kết luận. Nếu thấy như vậy, hãy đưa con đến bác sĩ nhi hoặc bác sĩ tâm thần nhi để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con bị thương nặng do hành động bốc đồng, uống nhầm thuốc, hoặc nói muốn chết.

  • Trẻ tăng động có cần uống thuốc

    Không phải trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) nào cũng cần uống thuốc. Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ 4–5 tuổi bắt đầu bằng hướng dẫn bố mẹ quản lý hành vi; từ 6 tuổi, khi ADHD ảnh hưởng rõ đến học tập và sinh hoạt, bác sĩ thường kết hợp thuốc với can thiệp hành vi ở nhà và ở trường. Thuốc ADHD là thuốc kê đơn, chỉ bác sĩ chuyên khoa được bắt đầu, chỉnh liều và theo dõi. Gọi 115 hoặc 113 nếu con uống quá liều, ngất, đau ngực, hoặc nói muốn chết.

  • ADHD ở tuổi teen và sinh viên

    Tăng động giảm chú ý (ADHD) thường không mất đi khi con lớn: tăng động giảm dần, nhưng khó tập trung, hay quên, trì hoãn, bốc đồng hay kéo dài qua tuổi teen và đến khi trưởng thành. Ở học sinh lớn và sinh viên, ADHD thường lộ ra khi việc học nặng hơn và con phải tự quản lý thời gian. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện đã có từ trước 12 tuổi, kéo dài, xuất hiện ở nhiều nơi và làm con gặp khó khăn thật sự; hãy đưa con đến bác sĩ tâm thần hoặc bác sĩ chuyên về ADHD để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con nói muốn chết, uống quá liều thuốc, hoặc bị tai nạn có chấn thương đầu.

  • Bố mẹ kiệt sức vì chăm con

    Chăm con nhỏ triền miên, thiếu ngủ, ít người đỡ đần có thể làm bố mẹ kiệt sức: mệt rã rời cả khi đã nghỉ, dễ cáu với con, thấy mình không còn là bố mẹ như trước, rồi tự trách. Đây là tình trạng nhiều người gặp, không có nghĩa bạn là bố mẹ tồi, và nó đỡ khi việc chăm con được chia sẻ, bạn có giấc ngủ và thời gian nghỉ thật sự. Nếu buồn chán, lo âu, mất ngủ kéo dài hơn 2 tuần, hoặc bạn thấy khó gắn bó với con, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân hay làm hại con, đặt con vào chỗ an toàn và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Bố mẹ hay quát mắng con

    Thỉnh thoảng lỡ to tiếng không làm hỏng một đứa trẻ được yêu thương. Điều gây hại là quát tháo, chửi mắng, sỉ nhục, dọa nạt diễn ra thường xuyên: trẻ dễ cư xử kém hơn, lo âu, tự ti, và ở tuổi teen dễ có biểu hiện trầm cảm, kể cả trong gia đình rất thương con. Tin tốt là khi bố mẹ đổi cách nói, xin lỗi sau mỗi lần lỡ lời và giữ lời, con thường dần lấy lại cảm giác an toàn. Nếu bố mẹ thấy mình sắp đánh con, hoặc con nói muốn chết, hãy dừng lại, giữ con an toàn và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả bố mẹ.

  • Khi nào đưa con đi khám tâm lý

    Nên đưa con đi khám tâm lý khi những thay đổi về cảm xúc hay hành vi của con kéo dài nhiều tuần, làm con hoặc cả nhà khổ sở, hoặc cản trở việc học, việc sinh hoạt ở nhà và quan hệ với bạn bè. Ví dụ: buồn bã hay cáu gắt gần như cả ngày từ 2 tuần, lo sợ đến mức không dám đi học, mất ngủ kéo dài, học sa sút rõ, thu mình, nhịn ăn, tự làm đau mình. Bố mẹ có thể bắt đầu từ bác sĩ nhi hoặc bác sĩ gia đình, phòng tư vấn tâm lý của trường, hoặc khoa tâm lý, tâm thần ở bệnh viện. Nếu con nói muốn chết, muốn làm hại mình hoặc người khác, hoặc có hành vi nguy hiểm, cần giúp ngay: ở bên con, gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Chủ đề khác