Dùng thuốc cho con

Dùng lại đơn thuốc cũ, thuốc của anh chị cho con: vì sao không nên

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Không nên mua lại thuốc theo đơn cũ hay cho con uống thuốc kê cho anh chị, kể cả khi triệu chứng trông giống lần trước. Mỗi lần ốm có thể do nguyên nhân khác, liều phải tính lại theo cân nặng hiện tại của con, và thuốc kê cho người này có thể không hợp với người khác; kháng sinh thừa càng không được để dành để tự dùng. Theo quy định của Bộ Y tế, đơn thuốc dùng để lĩnh, mua thuốc trong tối đa 5 ngày kể từ ngày kê. Khi con ốm lại, hãy cho con đi khám; nếu sau khi uống thuốc con sưng môi, khó thở, li bì hay co giật, gọi 115 hoặc 113.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Sau khi uống thuốc, con sưng môi, sưng mặt, lưỡi, nổi mề đay khắp người, thở rít hoặc khó thở.
  • Con li bì, khó đánh thức, co giật, thở chậm hoặc thở yếu sau khi uống thuốc của người khác: gọi 115 hoặc 113.
  • Con uống nhầm thuốc của người lớn (thuốc huyết áp, tiểu đường, tim mạch, thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm, viên sắt) hoặc không rõ đã uống bao nhiêu: đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.
  • Da con phồng rộp, bong tróc, loét miệng, loét mắt sau khi dùng thuốc.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con ốm lại với triệu chứng giống lần trước: đi khám để bác sĩ xem lại, không tự mua theo đơn cũ.
  • Con sốt từ 2 ngày trở lên, sốt cao liên tục, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại.
  • Bố mẹ đã lỡ cho con uống thuốc cũ hoặc thuốc của anh chị mà con không đỡ, nổi mẩn, nôn hay tiêu chảy: gọi hoặc đến gặp bác sĩ, mang theo vỏ thuốc.
  • Con có bệnh mạn tính (hen, động kinh, tim, tuyến giáp) và sắp hết thuốc: hẹn bác sĩ điều trị để kê đơn mới trước khi hết, không tự mua theo đơn cũ.

Vì sao đơn cũ không dùng lại được

  • Triệu chứng giống không có nghĩa là cùng bệnh. Lần trước con viêm tai do vi khuẩn, lần này có thể chỉ là cảm lạnh do virus không cần kháng sinh, hoặc ngược lại là một bệnh cần khám kỹ hơn.
  • Liều thuốc của trẻ tính theo cân nặng, và con lớn lên từng tháng. Vì vậy với trẻ dưới 72 tháng tuổi, quy định bắt buộc bác sĩ ghi số tháng tuổi và cân nặng của con trên đơn. Liều đúng vài tháng trước có thể đã thiếu hoặc thừa.
  • Đơn thuốc chỉ dùng cho lần khám đó. Quy định của Bộ Y tế cho người bệnh lĩnh, mua thuốc trong tối đa 5 ngày kể từ ngày kê; muốn điều chỉnh thuốc, bác sĩ phải kê đơn mới thay đơn cũ.
  • Thuốc còn thừa ở nhà có thể đã hết hạn, nhất là siro đã mở nắp hay kháng sinh bột đã pha thành nước, vốn chỉ dùng được trong số ngày ghi trên nhãn.

Thuốc của anh chị, thuốc của người lớn

Thuốc kê cho anh chị được tính theo cân nặng, tuổi và bệnh của anh chị. Cho em uống cùng loại, dù giảm liều bằng mắt, vẫn dễ sai liều, và có thuốc dạng viên, dạng hàm lượng của trẻ lớn không chia nhỏ chính xác được.

Thuốc của người lớn càng nguy hiểm hơn. Một số kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc ho của người lớn không dùng cho trẻ, có loại chỉ một hai viên đã gây ngộ độc ở trẻ nhỏ. Chỉ cho con dùng thuốc được kê hoặc được dược sĩ hướng dẫn cho chính con.

Kháng sinh thừa: không để dành

Kháng sinh là thuốc phải có đơn. Tự cho con uống kháng sinh thừa khi con chưa được khám có thể che lấp dấu hiệu bệnh, làm bác sĩ khó chẩn đoán, gây tác dụng phụ không cần thiết và làm vi khuẩn kháng thuốc.

Một đợt kháng sinh dở dang ở nhà thường không đủ số ngày cho một lần bệnh mới, nên dù đúng loại cũng không đủ để chữa. Khi bác sĩ kê kháng sinh, cho con uống đủ số ngày theo đơn; phần thừa sau đợt điều trị thì bỏ đi, không giữ lại, không đưa cho con khác.

Khi con dùng thuốc dài ngày

Với bệnh mạn tính như hen, động kinh, tiểu đường, bệnh tuyến giáp, con cần dùng thuốc đều và không được hết thuốc giữa chừng. Bác sĩ có thể kê đơn tối đa 30 ngày, và với một số bệnh điều trị ổn định kéo dài, tối đa 90 ngày. Hãy hẹn tái khám trước khi hết thuốc để bác sĩ xem lại liều theo cân nặng mới.

Nếu lỡ hết thuốc mà chưa kịp khám, gọi cho bác sĩ đang điều trị hoặc đưa con đến cơ sở y tế, mang theo đơn cũ và vỏ thuốc để bác sĩ biết con đang dùng gì. Không tự mua tiếp theo đơn cũ trong nhiều tháng.

Thuốc thừa trong nhà nên xử lý thế nào

Rà tủ thuốc sau mỗi đợt con ốm. Kháng sinh thừa, siro đã mở quá hạn ghi trên nhãn, thuốc không còn nhãn hay không rõ của ai thì bỏ đi; đọc trên nhãn cách bỏ, hoặc hỏi dược sĩ. Thuốc của mỗi người nên để riêng, ghi tên rõ ràng.

Giữ lại tờ đơn và tên các thuốc con từng dùng, nhất là thuốc con từng bị dị ứng, để đưa bác sĩ xem ở lần khám sau. Tờ đơn cũ có ích để bác sĩ biết tiền sử, không phải để tự mua lại.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi con ốm lại, theo dõi các dấu hiệu cần đi khám, hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng nếu con khó chịu, cho uống đủ nước, và đưa con đi khám thay vì mở lại đơn cũ.
  • Để thuốc của mỗi người riêng, ghi tên trên hộp; thuốc của người lớn cất riêng, trên cao, có khóa.
  • Sau mỗi đợt điều trị, bỏ kháng sinh thừa và thuốc quá hạn ghi trên nhãn.
  • Ghi lại tên thuốc con từng dùng và từng bị dị ứng, đưa bác sĩ xem mỗi lần khám.
  • Với thuốc dùng dài ngày, đánh dấu ngày tái khám trước khi hết thuốc vài ngày.
  • Khi không chắc một thuốc có dùng được cho con không, mang cả hộp đến hỏi dược sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Lần trước con uống đơn này là khỏi, lần này cứ mua y như vậy.
Mỗi lần ốm có thể do nguyên nhân khác, và liều phải tính lại theo cân nặng hiện tại. Đơn cũ không dùng cho lần bệnh mới.
Thuốc của anh chị thì cho em uống nửa liều là được.
Liều của trẻ tính theo cân nặng, không chia đôi theo tuổi. Có thuốc không chia nhỏ chính xác được hoặc không dùng cho trẻ nhỏ.
Giữ lại kháng sinh thừa để con ốm ban đêm có sẵn mà uống.
Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê. Đợt thuốc dở dang không đủ liều, lại che dấu hiệu bệnh và làm vi khuẩn kháng thuốc.
Đơn thuốc có giá trị mãi, cầm đơn cũ ra hiệu thuốc là mua được.
Theo quy định của Bộ Y tế, người bệnh lĩnh, mua thuốc trong tối đa 5 ngày kể từ ngày kê, và thuốc phải kê đơn chỉ được bán khi có đơn hợp lệ.

Bố mẹ hay hỏi

+Con bị ho sổ mũi giống lần trước, có mua lại đơn cũ được không?

Không nên. Phần lớn ho sổ mũi do virus và không cần kháng sinh; nếu con sốt từ 2 ngày, thở nhanh hay mệt nhiều, hãy đưa con đi khám để bác sĩ quyết định.

+Cho em uống thuốc của anh được không nếu cùng bị viêm họng?

Không nên. Mỗi đứa trẻ cần được khám riêng, liều tính theo cân nặng của từng con. Nhiều viêm họng do virus không cần kháng sinh.

+Đơn thuốc có giá trị bao nhiêu ngày?

Theo Thông tư 26/2025/TT-BYT, người bệnh lĩnh, mua thuốc trong tối đa 5 ngày kể từ ngày kê đơn. Sau đó, nếu cần thuốc, con cần được khám và kê đơn mới.

+Siro thuốc còn thừa của lần trước có dùng lại được không?

Chỉ khi còn trong hạn dùng sau khi mở ghi trên nhãn, và đúng là thuốc bác sĩ hay dược sĩ khuyên cho lần ốm này. Kháng sinh đã pha thì bỏ phần thừa sau đợt điều trị.

+Con đang uống thuốc dài ngày mà hết thuốc thì làm sao?

Gọi bác sĩ đang điều trị hoặc đưa con đến cơ sở y tế, mang theo đơn cũ và vỏ thuốc. Lần sau, hẹn tái khám trước khi hết thuốc vài ngày.

Nguồn tham khảo

  1. Thông tư 26/2025/TT-BYT quy định về đơn thuốc và việc kê đơn thuốc hóa dược, sinh phẩm trong điều trị ngoại trú — Bộ Y tế (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ)
  2. Antibiotics — NHS (Anh)
  3. Medication Safety Tips — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Tính liều theo cân nặng

    Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng: lấy số mg cho mỗi kg nhân với cân nặng của con để ra số mg, rồi chia cho số mg có trong 1 ml (đọc trên chai) để ra số ml. Ví dụ paracetamol 10–15 mg/kg một lần: con 20 kg cần 200–300 mg; với siro 250 mg/5 ml (50 mg trong 1 ml) là 4–6 ml, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Thuốc kê đơn như kháng sinh thì dùng đúng liều bác sĩ ghi, không tự tính hay tăng giảm. Nếu con uống quá liều hoặc bố mẹ nghi đã đong nhầm, hãy đến cấp cứu ngay, mang theo chai thuốc.

  • Siro, thuốc đã mở dùng được bao lâu

    Thuốc đã mở dùng được bao lâu tùy từng loại, và câu trả lời nằm trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn, ở dòng hạn dùng sau khi mở nắp hoặc sau khi pha. Kháng sinh dạng bột pha thành nước chỉ dùng trong số ngày ghi trên nhãn, nhiều loại phải để ngăn mát tủ lạnh, và phần thừa sau đợt điều trị thì bỏ đi. Ghi ngày mở nắp lên chai; quá hạn, đổi màu, có mùi lạ, vón cục hay tách lớp không lắc tan thì không dùng. Nếu nhãn không ghi hoặc bố mẹ không chắc, hãy hỏi dược sĩ trước khi cho con uống.

  • Ngừng kháng sinh sớm khi con đỡ

    Không tự ngừng kháng sinh khi con mới đỡ: hãy cho con uống đúng liều và đủ số ngày bác sĩ kê, trừ khi chính bác sĩ bảo ngừng hoặc rút ngắn. Con thường thấy khỏe hơn sau 2–3 ngày, nhưng lúc đó vi khuẩn có thể chưa bị diệt hết, ngừng sớm dễ làm bệnh quay lại và khó chữa hơn. Nếu bố mẹ muốn ngừng vì con hết triệu chứng hay vì tác dụng phụ, hãy gọi bác sĩ đã kê đơn để hỏi. Sưng môi, sưng mặt, khó thở hay da phồng rộp sau khi uống kháng sinh là cấp cứu: gọi 115 hoặc 113.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

Chủ đề khác