Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Trẻ bị hạ đường huyết: nhận biết, sơ cứu khi con tỉnh và khi con mê

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Hạ đường huyết là khi đường trong máu xuống quá thấp, thường là dưới 4 mmol/L. Con có thể đói, run, vã mồ hôi, tái, cáu gắt, lừ đừ hoặc lú lẫn; nặng hơn là co giật, mê. Nếu con còn tỉnh và nuốt được, cho con uống ngay một cốc nhỏ nước hoa quả, nước ngọt có đường hoặc nước đường, đợi 10–15 phút rồi cho ăn thêm. Nếu con không tỉnh, co giật hoặc không nuốt được, tuyệt đối không cho gì vào miệng, đặt con nằm nghiêng an toàn và gọi 115 hoặc 113 ngay. Trẻ không bị tiểu đường mà hạ đường huyết luôn cần được bác sĩ tìm nguyên nhân.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con không tỉnh, gọi không đáp ứng, co giật, hoặc không tự nuốt được: không cho ăn uống gì, đặt nằm nghiêng an toàn, gọi 115 hoặc 113 và ở bên con.
  • Con bị tiểu đường đã được tiêm glucagon mà sau 10 phút vẫn chưa tỉnh lại.
  • Con đã uống nước đường hai lần mà vẫn lơ mơ, lú lẫn hoặc đường huyết vẫn dưới 4 mmol/L.
  • Con có thể đã uống nhầm thuốc tiểu đường của người lớn, hoặc uống phải rượu bia, kể cả khi con vẫn đang bình thường.
  • Bé nhỏ ốm, nôn, bỏ ăn nhiều giờ rồi li bì, khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con không bị tiểu đường mà có cơn run, vã mồ hôi, lả đi, đỡ ngay sau khi ăn hoặc uống đồ ngọt: đi khám trong ngày, kể cả khi con đã khỏe lại.
  • Con hay mệt lả, đau đầu, cáu gắt vào buổi sáng hoặc khi nhịn đói lâu.
  • Con bị tiểu đường và hay hạ đường huyết, nhất là về đêm, hoặc con không còn nhận ra dấu hiệu hạ đường huyết.
  • Sau một cơn hạ đường huyết nặng, kể cả khi con đã tỉnh hoàn toàn: báo ngay cho bác sĩ điều trị.
  • Con chậm lớn, hay hạ đường huyết kèm da sạm, mệt mỏi, sụt cân, hoặc gan to.

Hạ đường huyết là gì, ai hay bị

Đường (glucose) trong máu là nguồn năng lượng chính của não. Khi đường huyết xuống thấp, thường là dưới 4 mmol/L (khoảng 70 mg/dL), não thiếu năng lượng nên con có các dấu hiệu từ nhẹ đến nặng. Hạ đường huyết nặng có thể gây co giật, hôn mê và tổn thương não nếu không được xử trí kịp thời.

Hay gặp nhất là ở trẻ bị tiểu đường đang tiêm insulin hoặc dùng một số thuốc hạ đường huyết, khi con tiêm nhiều hơn cần, bỏ bữa, ăn ít tinh bột hoặc vận động nhiều mà không ăn thêm.

Ở trẻ không bị tiểu đường, hạ đường huyết ít gặp. Có thể gặp ở bé nhỏ khi ốm, nôn, bỏ ăn lâu; khi trẻ uống nhầm thuốc tiểu đường của ông bà, bố mẹ; khi trẻ uống phải rượu bia; khi nhiễm trùng nặng; và hiếm hơn là do bệnh nội tiết, bệnh chuyển hóa bẩm sinh. Hạ đường huyết ở trẻ sơ sinh có cách theo dõi riêng, do nhân viên y tế nơi sinh hướng dẫn.

Nhận ra dấu hiệu

  • Sớm: đói cồn cào, run tay, vã mồ hôi, da tái, tim đập nhanh, chóng mặt, tê môi.
  • Tiếp theo: cáu gắt, khóc vô cớ, khó tập trung, nhìn mờ, đau đầu, nói lắp bắp, đi loạng choạng như say, buồn ngủ, lú lẫn.
  • Nặng: co giật, ngất, không tỉnh.
  • Trẻ nhỏ thường không nói được mình đói hay run; bé có thể chỉ quấy, lừ đừ, mặt tái, vã mồ hôi lạnh. Khi bé đang ốm, bỏ ăn mà có những dấu hiệu này, hãy nghĩ tới hạ đường huyết.
  • Ban đêm: con ngủ mê, gặp ác mộng, ra nhiều mồ hôi, sáng dậy mệt, đau đầu.

Sơ cứu khi con còn tỉnh và nuốt được

  • Nếu có máy đo, đo đường huyết ngay. Không có máy mà con có dấu hiệu thì cứ xử trí như hạ đường huyết, không chờ đo.
  • Cho con uống ngay thứ làm tăng đường nhanh: một cốc nhỏ nước hoa quả hoặc nước ngọt có đường (không dùng loại không đường, ăn kiêng), vài thìa cà phê đường hòa nước, hoặc viên đường glucose, kẹo mềm nhai được. Trẻ nhỏ dưới 6 tuổi tránh kẹo cứng vì dễ hóc. Bác sĩ của trẻ bị tiểu đường sẽ dặn lượng cụ thể theo cân nặng.
  • Cho con ngồi nghỉ. Sau 10–15 phút đo lại hoặc xem con đã đỡ chưa; nếu chưa, cho uống thêm một lần nữa.
  • Khi con đã đỡ, cho ăn một bữa nhẹ có tinh bột như bánh mì, bánh quy, cơm, hoặc bữa chính nếu đến giờ, để đường không tụt lại.
  • Ở bên con và theo dõi thêm ít nhất vài giờ. Nếu con không bị tiểu đường, đưa con đi khám trong ngày để tìm nguyên nhân.

Sơ cứu khi con không tỉnh, co giật hoặc không nuốt được

  • Không đổ nước đường, sữa, mật ong hay bất cứ thứ gì vào miệng con: con không nuốt được và có thể sặc vào phổi.
  • Đặt con nằm nghiêng an toàn, đầu hơi ngửa để đường thở thông, nới lỏng quần áo. Nếu con đang co giật, dọn đồ cứng xung quanh, không ghì giữ con, không cạy miệng hay nhét gì vào miệng.
  • Gọi 115 hoặc 113 ngay.
  • Nếu con bị tiểu đường, nhà có glucagon và bố mẹ đã được hướng dẫn, tiêm hoặc xịt glucagon ngay theo cách đã học. Khi con tỉnh lại và nuốt được, cho uống đồ ngọt rồi ăn nhẹ.
  • Nếu con ngừng thở hoặc thở ngáp cá: bắt đầu ép tim, thổi ngạt trong khi chờ cấp cứu.
  • Mang theo vỏ thuốc nếu nghi con uống nhầm thuốc, và máy đo, sổ ghi đường huyết nếu con bị tiểu đường.

Bác sĩ sẽ làm gì

Ở bệnh viện, nếu con không uống được, bác sĩ truyền đường vào tĩnh mạch. Với trẻ không bị tiểu đường, xét nghiệm máu và nước tiểu lấy đúng lúc con đang hạ đường huyết giúp tìm nguyên nhân, nên hãy đưa con đến cơ sở y tế sớm và kể lại con đã ăn gì, nhịn đói bao lâu, có uống thuốc gì không.

Với trẻ bị tiểu đường, bác sĩ xem lại liều insulin, giờ ăn, mức vận động và dạy cả nhà, cả nhà trường cách nhận ra và xử trí sớm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Trẻ bị tiểu đường: luôn có đồ ngọt tác dụng nhanh trong cặp, túi đi chơi, đi tập; dạy con tự nhận ra dấu hiệu và báo người lớn.
  • Đưa cô giáo, y tế trường một tờ ghi dấu hiệu hạ đường huyết, cách xử trí và số điện thoại bố mẹ.
  • Cho con ăn đủ bữa, đúng giờ, không bỏ bữa sáng; ăn thêm trước khi vận động nhiều nếu bác sĩ dặn.
  • Khi bé nhỏ ốm, nôn, kém ăn: cho uống từng ngụm nhỏ nước hoa quả pha loãng, oresol pha đúng hướng dẫn hoặc bú mẹ thường xuyên, không để bé nhịn đói quá lâu.
  • Cất thuốc tiểu đường, thuốc huyết áp của người lớn và rượu bia vào tủ có khóa, ngoài tầm với của trẻ.
  • Nếu con hay hạ đường huyết, ghi lại giờ, bữa ăn trước đó, vận động và cách xử trí để mang theo khi khám.

Hiểu lầm thường gặp

Con lả đi thì đổ ngay nước đường vào miệng cho tỉnh.
Chỉ cho uống khi con còn tỉnh và tự nuốt được. Con lơ mơ, mê hoặc co giật mà bị đổ nước vào miệng có thể sặc vào phổi. Hãy đặt con nằm nghiêng và gọi 115 hoặc 113.
Cạo gió, xoa dầu, bấm huyệt nhân trung là con tỉnh lại.
Những cách này không làm tăng đường huyết và làm mất thời gian. Con tỉnh thì cho uống đồ ngọt; con không tỉnh thì gọi cấp cứu.
Trẻ không bị tiểu đường thì không bao giờ hạ đường huyết.
Ít gặp nhưng vẫn có, như khi bé ốm nhịn đói lâu, uống nhầm thuốc tiểu đường hoặc rượu bia, hay có bệnh nội tiết. Trường hợp này cần bác sĩ tìm nguyên nhân.
Ăn sô cô la, bánh ngọt là cách nhanh nhất khi hạ đường huyết.
Đồ có nhiều chất béo như sô cô la làm đường vào máu chậm hơn. Nước hoa quả, nước ngọt có đường, nước đường hoặc viên đường glucose có tác dụng nhanh hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị hạ đường huyết nên cho uống gì?

Khi con còn tỉnh và nuốt được: một cốc nhỏ nước hoa quả, nước ngọt có đường, vài thìa cà phê đường hòa nước hoặc viên đường glucose. Sau 10–15 phút nếu chưa đỡ thì cho thêm, rồi ăn nhẹ có tinh bột.

+Đường huyết bao nhiêu là hạ ở trẻ?

Thường lấy mốc dưới 4 mmol/L (khoảng 70 mg/dL) để bắt đầu xử trí ở trẻ bị tiểu đường. Với trẻ không bị tiểu đường, bác sĩ sẽ đánh giá theo kết quả xét nghiệm và hoàn cảnh cụ thể.

+Con không bị tiểu đường mà hay choáng khi đói có sao không?

Nhiều trẻ chỉ mệt khi đói, nhưng nếu con run, vã mồ hôi, lả đi và đỡ ngay khi ăn đồ ngọt thì cần đi khám để tìm nguyên nhân. Ghi lại lúc xảy ra, con đã nhịn đói bao lâu.

+Hạ đường huyết có ảnh hưởng đến não của con không?

Các cơn nhẹ được xử trí sớm thường không để lại hậu quả. Cơn nặng, kéo dài, nhất là có co giật hoặc mê, có thể gây hại cho não, nên cần cấp cứu ngay.

+Con uống nhầm vài viên thuốc tiểu đường của bà nhưng vẫn chơi bình thường thì sao?

Đưa con đi cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc. Một số thuốc tiểu đường gây hạ đường huyết sau vài giờ, có khi muộn hơn, nên con cần được theo dõi ở bệnh viện.

Nguồn tham khảo

  1. Low blood sugar (hypoglycaemia) — NHS (Anh)
  2. Low blood sugar — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  3. Diabetes in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị tiểu đường type 1

    Tiểu đường type 1 (đái tháo đường type 1) là khi tụy của con không còn làm ra insulin, nên con cần insulin mỗi ngày, suốt đời. Bệnh không do con ăn nhiều đường và không chữa bằng thuốc nam, nhưng nếu được đo đường huyết, tiêm insulin và ăn uống đúng hướng dẫn, con vẫn học, chơi thể thao và lớn lên như các bạn. Hai tình huống cần biết là hạ đường huyết (đường huyết dưới 4 mmol/L) và nhiễm toan ceton. Nếu con nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi lạ hoặc lơ mơ, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Dấu hiệu tiểu đường ở trẻ

    Bốn dấu hiệu chính của tiểu đường ở trẻ là đi tiểu nhiều (cả ban đêm, có khi đái dầm trở lại), khát và uống nước nhiều, mệt mỏi, và sụt cân dù ăn vẫn ngon. Ở tiểu đường type 1, các dấu hiệu này xuất hiện nhanh, trong vài ngày đến vài tuần. Nếu con có các dấu hiệu này, hãy đưa con đi đo đường huyết ngay trong ngày. Nếu con kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi lạ hoặc li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Học sinh ngất xỉu

    Phần lớn học sinh ngất ở trường là ngất phản xạ (ngất phế vị), do đứng lâu dưới nắng, nhịn ăn sáng, uống ít nước, thiếu ngủ hoặc sợ hãi, đau đột ngột; con thường tỉnh lại trong vòng 1 phút. Khi con ngất, đặt con nằm ngửa và nâng hai chân lên cao. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con ngất khi đang chạy, chơi thể thao hay đang nằm, không tỉnh sau 1 phút, khó thở, đau ngực, tim đập loạn, co giật, hoặc bị thương khi ngã. Con đã tỉnh và khỏe lại vẫn nên đi khám sau lần ngất đầu tiên.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

  • Co giật không sốt

    Trẻ co giật khi không sốt luôn cần được bác sĩ khám: lần đầu con co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã tự dừng. Trong lúc con giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ tay chân và bấm giờ. Nguyên nhân có thể là động kinh, hạ đường huyết, rối loạn muối trong máu, chấn thương đầu, ngộ độc, hoặc nhiễm trùng não. Ở trẻ dưới 1 tuổi, những cơn gập người hay gật đầu lặp lại thành chuỗi cũng là cấp cứu.

  • Ép tim thổi ngạt cho trẻ

    Nếu con không phản ứng khi gọi, lay nhẹ và không thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy gọi 115 hoặc 113 (bật loa ngoài) và bắt đầu ngay: mở đường thở, thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần xen 2 lần thổi, nhịp 100–120 lần mỗi phút, ép lún khoảng một phần ba bề dày ngực. Trẻ dưới 1 tuổi ép bằng hai ngón cái, hai bàn tay ôm quanh ngực; trẻ lớn hơn ép bằng gót một hoặc hai bàn tay ở nửa dưới xương ức. Nếu chỉ có một mình và chưa gọi được, làm khoảng 1 phút rồi gọi 115 hoặc 113, sau đó làm tiếp cho đến khi con thở lại hoặc nhân viên cấp cứu đến.

Chủ đề khác