Hội chứng Turner ở bé gái: dấu hiệu, chẩn đoán và theo dõi lâu dài
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Hội chứng Turner là bệnh do bé gái thiếu toàn bộ hay một phần một nhiễm sắc thể X, gặp ở khoảng 1 trong 2.000 bé gái. Gần như mọi bé đều thấp hơn bạn cùng tuổi và buồng trứng kém phát triển, nên nhiều bé không tự dậy thì; trí thông minh thường bình thường. Bệnh được khẳng định bằng xét nghiệm nhiễm sắc thể từ máu, và việc phát hiện sớm giúp bác sĩ tính điều trị chiều cao, dậy thì và khám tim, thận kịp thời. Gọi 115 hoặc 113 nếu con đau ngực hay đau lưng dữ dội đột ngột, khó thở hoặc ngất.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đau ngực hoặc đau lưng dữ dội, đột ngột, như xé, có khi lan ra sau lưng, cổ, bụng.
- Con ngất, vã mồ hôi lạnh, da tái, mạch nhanh yếu.
- Con khó thở, đau ngực, hoặc tim đập rất nhanh, không đều.
- Trẻ nhỏ bú kém, thở nhanh, da tái xám, tay chân lạnh, li bì.
- Con yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó đột ngột.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con thấp hơn hẳn các bạn cùng tuổi và thấp hơn nhiều so với chiều cao của bố mẹ, hoặc mỗi năm cao thêm chưa tới 4 cm trước tuổi dậy thì.
- Con gái đã 13 tuổi mà ngực chưa nhú, hoặc 15 tuổi chưa có kinh.
- Bé sơ sinh bị phù mu bàn tay, bàn chân, da cổ thừa thành nếp (cổ có màng), chân tóc sau gáy thấp.
- Con hay bị viêm tai, nghe kém, hoặc gặp khó khăn rõ với môn toán, hình học, định hướng không gian.
- Con đã được chẩn đoán mà quá hẹn khám tim, đo huyết áp, xét nghiệm tuyến giáp hoặc chưa được khám nội tiết nhi.
Hội chứng Turner là gì
Bình thường bé gái có hai nhiễm sắc thể X. Ở hội chứng Turner, một nhiễm sắc thể X bị thiếu hoàn toàn hoặc mất một phần. Bệnh chỉ gặp ở nữ, xảy ra ngẫu nhiên khi tạo trứng hoặc tinh trùng hay ở những lần phân chia tế bào đầu tiên, không liên quan đến việc bố mẹ làm gì trước hoặc trong thai kỳ, và không phòng được.
Hai đặc điểm gần như bé nào cũng có là thấp hơn bạn bè (thường lộ rõ từ khoảng 5 tuổi) và buồng trứng kém phát triển. Nhiều bé không tự dậy thì nếu không được điều trị hormone, và phần lớn khó có thai tự nhiên khi lớn.
Những vấn đề sức khỏe có thể đi kèm
- Tim và mạch máu: khoảng một phần ba đến một nửa số bé sinh ra có tật tim, như hẹp eo động mạch chủ hoặc bất thường van động mạch chủ. Đây là lý do mọi bé cần được siêu âm tim và theo dõi huyết áp.
- Thận: một số bé có thận hình dạng hoặc vị trí bất thường, thường không gây triệu chứng nhưng cần siêu âm kiểm tra.
- Tuyến giáp: dễ bị suy giáp hơn, nên con được xét nghiệm định kỳ.
- Xương: dễ loãng xương nếu thiếu hormone nữ, nên bác sĩ theo dõi mật độ xương.
- Tiêu hóa: nguy cơ bệnh celiac cao hơn bình thường.
- Học tập và cảm xúc: trí thông minh thường bình thường, đọc và ngôn ngữ thường tốt, nhưng một số bé gặp khó với toán, không gian, sự chú ý; một số bé tự ti, buồn bã, nhất là tuổi dậy thì.
Phát hiện và chẩn đoán
Hội chứng Turner có thể được nghi ngờ khi siêu âm thai thấy bất thường ở tim, thận hoặc vùng gáy; khi đó bác sĩ sản khoa có thể đề nghị chọc ối hoặc sinh thiết gai rau. Sau sinh, bé có thể có phù bàn tay bàn chân, cổ có màng. Nhiều bé chỉ được phát hiện khi đi khám vì chậm lớn hoặc chậm dậy thì.
Xét nghiệm khẳng định là phân tích nhiễm sắc thể (karyotype) từ mẫu máu. Vì thấp lùn có rất nhiều nguyên nhân, bé gái thấp không rõ lý do nên được bác sĩ nội tiết nhi khám và cân nhắc xét nghiệm này.
Điều trị và theo dõi
Chưa có cách chữa khỏi hội chứng Turner, nhưng điều trị giúp con lớn lên khỏe và tự tin hơn. Bác sĩ nội tiết nhi có thể cho điều trị hormone tăng trưởng để cải thiện chiều cao, và hormone nữ vào tuổi dậy thì để con phát triển ngực, có kinh, giữ xương và tử cung khỏe. Loại thuốc, thời điểm bắt đầu và liều do bác sĩ quyết định; điều trị chiều cao thường hiệu quả hơn khi bắt đầu sớm, nên đừng chờ con lớn mới đi khám.
Con cần một nhóm bác sĩ theo dõi: nội tiết nhi, tim mạch, thận, tai mũi họng, và khi cần là tâm lý, hỗ trợ học tập. Lịch khám thường gồm đo chiều cao, huyết áp, siêu âm tim, xét nghiệm tuyến giáp, kiểm tra thính lực và mật độ xương. Khi lớn, nếu muốn có con, người bệnh có thể được tư vấn về các phương pháp hỗ trợ sinh sản.
Con đi học và lớn lên
- Báo cho giáo viên biết con có thể cần thêm thời gian hoặc hỗ trợ với môn toán, hình học, bài cần định hướng không gian; đừng vội cho là con lười.
- Nếu con nghe kém, xin cho con ngồi bàn đầu và đi khám thính lực.
- Khuyến khích con vận động, chơi thể thao theo mức bác sĩ tim mạch cho phép.
- Giải thích bệnh cho con theo tuổi, bằng lời đơn giản và thật. Khi con lớn, nói dần về dậy thì, kinh nguyệt và chuyện sinh con, để con không nghe điều đó lần đầu từ người khác.
- Để ý con có bị trêu chọc vì chiều cao, có buồn bã, thu mình không; nói chuyện với con và gặp chuyên gia tâm lý khi cần.
Chăm sóc con tại nhà
- Đo chiều cao cho con mỗi 3–6 tháng, ghi lại và mang theo khi tái khám nội tiết.
- Giữ hồ sơ: kết quả nhiễm sắc thể, siêu âm tim, siêu âm thận, danh sách thuốc; mang theo khi đi khám ở nơi khác.
- Cho con dùng thuốc đúng giờ, đúng liều bác sĩ kê; không tự ngừng khi thấy con đã cao lên.
- Cho con ăn đủ bữa, đủ sữa và thực phẩm giàu canxi, vận động ngoài trời đều đặn để giữ xương chắc.
- Giữ cân nặng hợp lý, ăn nhạt, ít đồ ngọt: con dễ bị tăng huyết áp, tiểu đường hơn các bạn.
- Kết nối với các gia đình có con cùng bệnh qua nhóm hỗ trợ mà bác sĩ giới thiệu.
Hiểu lầm thường gặp
- Con bị Turner là do mẹ ăn uống hay làm việc nặng khi mang thai.
- Hội chứng Turner xảy ra ngẫu nhiên khi hình thành nhiễm sắc thể, không do bố mẹ làm gì. Tự trách không giúp con; phát hiện sớm và theo dõi đều mới giúp con.
- Trẻ bị Turner thì chậm phát triển trí tuệ.
- Phần lớn trẻ có trí thông minh bình thường. Một số gặp khó ở toán hoặc không gian, cần hỗ trợ học tập đúng chỗ.
- Con thấp thì cho uống thuốc tăng chiều cao, thực phẩm chức năng là đủ.
- Thực phẩm chức năng không thay được điều trị hormone do bác sĩ nội tiết chỉ định. Con cần được khám để biết nguyên nhân thấp.
Bố mẹ hay hỏi
+Hội chứng Turner có chữa khỏi được không?
Chưa có cách chữa khỏi, nhưng điều trị hormone và theo dõi đều giúp phần lớn trẻ lớn lên khỏe mạnh, đi học, đi làm và sống tương đối bình thường.
+Trẻ bị Turner có cao được không?
Trẻ thường thấp hơn trung bình. Điều trị hormone tăng trưởng do bác sĩ chỉ định có thể giúp con cao thêm, và thường hiệu quả hơn khi bắt đầu sớm.
+Con bị Turner có dậy thì, có kinh được không?
Nhiều bé không tự dậy thì. Bác sĩ sẽ cho hormone nữ vào tuổi phù hợp để con phát triển ngực và có kinh; một số ít bé tự dậy thì được.
+Lớn lên con có sinh con được không?
Phần lớn khó có thai tự nhiên, nhưng một số người vẫn có thai được, và có các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Nếu có thai, người bệnh cần bác sĩ tim mạch theo dõi sát.
+Lần sinh sau có bị nữa không?
Hội chứng Turner thường xảy ra ngẫu nhiên và rất hiếm khi di truyền từ bố mẹ. Hãy nói với bác sĩ để được tư vấn di truyền trước lần mang thai sau.
Nguồn tham khảo
- Turner syndrome — NHS (Anh)
- Turner syndrome — MedlinePlus Genetics (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Turner Syndrome — Viện Sức khỏe Trẻ em và Phát triển Con người Hoa Kỳ (NICHD)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Dậy thì muộn
Bé gái được coi là dậy thì muộn khi đã 13 tuổi mà ngực chưa nhú, bé trai khi đã 14 tuổi mà tinh hoàn chưa to lên. Phần lớn chỉ là chậm theo thể trạng gia đình, con vẫn dậy thì và đạt chiều cao bình thường, nhưng vẫn nên đưa con đi khám nội tiết nhi để loại trừ bệnh. Cũng nên khám khi bé gái 15 tuổi chưa có kinh, hoặc dậy thì đã bắt đầu rồi dừng lại. Đi cấp cứu ngay nếu con đau đầu dữ dội, nôn vọt, nhìn mờ hoặc co giật.
- Trẻ thấp còi, chậm tăng cân
Trẻ thấp còi khi chiều cao theo tuổi nằm dưới đường -2 độ lệch chuẩn trên biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới; chậm tăng cân khi cân nặng đứng yên hoặc tụt dần khỏi đường tăng trưởng của chính con. Cách biết chắc là cân đo đều đặn và chấm lên biểu đồ, không so với con nhà hàng xóm. Con nên đi khám khi đứng cân 2–3 tháng, sụt cân, hoặc trước tuổi dậy thì cao chưa tới 4 cm mỗi năm. Nếu con gầy rộc kèm phù hai chân, li bì, không ăn uống được, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn
Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Con số ở giữa bảng là mức trung bình; trẻ có chiều cao, cân nặng nằm trong khoảng từ −2 đến +2 độ lệch chuẩn là trong giới hạn bình thường, không cần đúng con số trung bình. Điều quan trọng hơn một lần đo là con có lớn đều theo đường của mình không. Nên đi khám nếu con dưới −2, trên +2 về cân nặng, đứng cân 2–3 tháng, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn.
- Tiêm hormone tăng trưởng
Hormone tăng trưởng là thuốc kê đơn, tiêm hằng ngày hoặc hằng tuần trong nhiều năm, chỉ dành cho trẻ có bệnh đã được chẩn đoán như thiếu hormone tăng trưởng, hội chứng Turner, hội chứng Prader-Willi, bệnh thận mạn hay trẻ sinh nhỏ không bắt kịp đà lớn. Thuốc phải do bác sĩ nội tiết nhi chỉ định sau khi đã đo theo dõi, chụp tuổi xương và làm xét nghiệm, và được theo dõi đều trong suốt quá trình dùng. Không nên tiêm cho trẻ khỏe mạnh chỉ vì bố mẹ muốn con cao hơn, và đừng tin nơi bán gói tiêm tăng chiều cao. Nếu con đang tiêm mà đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, hoặc đau hông, đau gối, đi khập khiễng, hãy đưa con đi khám ngay.
- Bệnh celiac
Bệnh celiac là bệnh tự miễn: khi ăn gluten, chất đạm có trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen, hệ miễn dịch tấn công ruột non, làm con hấp thu kém, tiêu chảy, chướng bụng, chậm lớn, thiếu máu. Bệnh gặp ở khoảng 1 trong 100 người trên thế giới nhưng được ghi nhận ít ở người Việt Nam, nên bác sĩ thường tìm các nguyên nhân hay gặp hơn trước. Chẩn đoán bằng xét nghiệm máu, có khi nội soi sinh thiết, trong lúc con vẫn ăn gluten bình thường; đừng tự cho con ăn kiêng gluten trước khi xét nghiệm. Đi viện ngay nếu con li bì, nôn liên tục, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ bị tim bẩm sinh
Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim. Nhiều thể nhẹ chỉ cần khám định kỳ, một số lỗ nhỏ tự đóng; thể nặng cần can thiệp hoặc phẫu thuật, có khi ngay sau sinh. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là bú kém, vã mồ hôi khi bú, thở nhanh, chậm tăng cân. Nếu môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hay xám đi, con khó thở, li bì hoặc mềm nhũn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác