Trẻ sốt kèm rét run, run cầm cập: có phải co giật không, làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Rét run khi sốt thường xảy ra lúc nhiệt độ đang lên: con thấy lạnh, nổi da gà, run cầm cập, nhưng vẫn tỉnh, nhìn theo và trả lời bố mẹ; cơn run thường hết trong vài phút đến khoảng nửa giờ khi nhiệt độ lên tới đỉnh. Co giật thì khác: con mất ý thức, mắt trợn hoặc nhìn một chỗ, gọi không đáp, tay chân giật theo nhịp. Trong lúc con run, đắp chăn mỏng, không chườm lạnh. Đi khám ngay trong ngày nếu cơn run kéo dài quá 30 phút hoặc lặp lại mỗi lần sốt; gọi 115 hoặc 113 nếu con co giật quá 5 phút, li bì, thở nhanh, da tái nổi vân tím hay tay chân vẫn lạnh khi đã hết run.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con mất ý thức, gọi không đáp, mắt trợn hoặc nhìn một chỗ, tay chân giật: đó là co giật. Đặt con nằm nghiêng, bấm giờ, gọi 115 hoặc 113 nếu cơn quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc đây là lần đầu con co giật.
- Tay chân con vẫn lạnh bất thường khi đã hết run, hoặc da tái, xám, nổi vân tím, môi tím.
- Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, lú lẫn, mềm nhũn.
- Con thở nhanh, thở rên, rút lõm lồng ngực.
- Đang sốt mà nhiệt độ tụt xuống dưới 36°C, người lạnh, con mệt lả.
- Con sốt cao, rét run, đau hông lưng hoặc đau bụng kèm nôn nhiều, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất đi khi ấn một chiếc cốc thủy tinh lên.
- Con dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Cơn rét run kéo dài quá 30 phút.
- Con rét run nhiều lần trong ngày, mỗi cơn sốt lại run lạnh.
- Con kêu tiểu buốt, đi tiểu nhiều lần, nước tiểu đục hoặc có mùi hôi.
- Con sốt, rét run sau khi đi rừng, ngủ rẫy, ở vùng biên giới hay từ nước có sốt rét về trong vòng 12 tháng: đi khám trong ngày và xin xét nghiệm sốt rét.
- Sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, nhất là vào mùa sốt xuất huyết (tháng 6 đến tháng 11 ở miền Bắc, quanh năm ở miền Nam).
- Sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại.
Vì sao đang sốt mà con lại rét run
Khi cơ thể bắt đầu sốt, não đặt lại mức nhiệt cao hơn. Để đạt mức đó, mạch máu ngoài da co lại và các cơ run lên để sinh nhiệt. Vì vậy con thấy lạnh, nổi da gà, răng đánh cầm cập, tay chân mát trong khi ngực, lưng sờ vào rất nóng.
Khi nhiệt độ lên tới đỉnh, con hết run, mặt đỏ, tay chân ấm lại, có khi vã mồ hôi. Đo nhiệt độ lúc này thường thấy cao hơn lúc đang run.
Rét run hay co giật: cách phân biệt
- Rét run: con vẫn tỉnh, nhìn theo bố mẹ, gọi vẫn trả lời, có thể nói là lạnh. Cơn run đều, nhỏ, khắp người.
- Co giật do sốt: con đột ngột mất ý thức, mắt trợn ngược hoặc nhìn một chỗ, người cứng lại rồi giật nhịp nhàng tay chân, có khi sùi bọt mép, tím môi, tiểu ra quần. Gọi không đáp, ôm giữ không làm dừng giật. Sau cơn con lơ mơ, ngủ một lúc.
- Nếu không chắc, hãy xử trí như co giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì chặt tay chân, bấm giờ và quay video nếu được.
Khi nào rét run đáng lo
Rét run kéo dài, lặp đi lặp lại hoặc rất dữ dội có thể đi kèm nhiễm khuẩn như nhiễm trùng đường tiểu lên thận, viêm phổi, nhiễm trùng máu; ở người từng đến vùng có sốt rét, có thể là sốt rét. Con cần được khám nếu cơn run quá 30 phút hoặc mỗi lần sốt lại run.
Dấu hiệu nguy hiểm là tay chân vẫn lạnh, da tái hoặc nổi vân tím khi đã hết run, con mệt lả, li bì, thở nhanh, ít đi tiểu. Đây có thể là nhiễm trùng nặng hoặc sốc, nhất là vào mùa sốt xuất huyết khi con vừa hạ sốt; cần đi cấp cứu ngay.
Chăm con trong lúc rét run
- Ôm con, nói chuyện cho con yên tâm. Đắp một tấm chăn mỏng cho con dễ chịu; khi con hết run thì bỏ chăn ra, mặc quần áo mỏng, thoáng.
- Không ủ kín nhiều lớp, không đóng kín cửa: ủ ấm làm nhiệt độ lên cao thêm.
- Không chườm lạnh, không lau nước lạnh hay cồn, không tắm trong lúc con đang run.
- Nếu con khó chịu và nuốt được, có thể cho thuốc hạ sốt; không cần chờ hết run mới cho.
- Đo lại nhiệt độ sau khi con hết run khoảng 20–30 phút, ghi lại giờ và nhiệt độ.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi con run bao lâu, bao nhiêu lần, có mất ý thức không, rồi khám tìm nguyên nhân gây sốt. Tùy tình trạng, con có thể được thử nước tiểu, xét nghiệm máu, xét nghiệm sốt xuất huyết hay sốt rét. Đoạn video bố mẹ quay được giúp bác sĩ phân biệt rét run với co giật.
Chăm sóc con tại nhà
- Đắp chăn mỏng khi con run, bỏ ra khi con hết run; sau đó mặc đồ mỏng, phòng thoáng.
- Cho con uống nhiều nước, bú mẹ nhiều lần hơn; uống oresol pha đúng hướng dẫn trên gói nếu con nôn hoặc tiêu chảy.
- Nếu con khó chịu vì sốt, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ; tính theo cân nặng, không theo tuổi.
- Không dùng ibuprofen khi chưa loại trừ sốt xuất huyết, không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Ghi lại giờ bắt đầu và kết thúc cơn run, nhiệt độ, thuốc đã dùng, giờ con đi tiểu.
- Nếu con từng bị sốt co giật, cả nhà nên biết cách đặt con nằm nghiêng và khi nào gọi 115 hoặc 113.
Hiểu lầm thường gặp
- Con run cầm cập là đang co giật, phải nhét thìa vào miệng.
- Rét run thì con vẫn tỉnh và trả lời được. Dù là co giật cũng không bao giờ cho gì vào miệng con; đặt con nằm nghiêng và bấm giờ.
- Con run là bị lạnh, phải ủ thật ấm, đắp chăn dày cho ra mồ hôi.
- Run là do sốt đang lên, không phải do trời lạnh. Đắp chăn mỏng cho dễ chịu, hết run thì bỏ ra; ủ dày làm sốt cao hơn.
- Rét run thì cạo gió, xoa dầu nóng khắp người cho ấm.
- Những cách này không làm hết sốt, có thể làm trầy, bỏng da. Theo dõi con và đi khám khi cơn run kéo dài hoặc lặp lại.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sốt rét run có nguy hiểm không?
Thường không, nếu cơn run ngắn và con vẫn tỉnh táo. Nên đi khám khi cơn run quá 30 phút hoặc lặp lại mỗi lần sốt, và đi cấp cứu khi con li bì, thở nhanh, da tái nổi vân tím hay tay chân vẫn lạnh khi đã hết run.
+Con đang run có cho uống thuốc hạ sốt được không?
Được, nếu con tỉnh và nuốt được. Dùng paracetamol đúng liều theo cân nặng; không cho uống khi con đang co giật hoặc chưa tỉnh.
+Rét run có phải là sắp co giật không?
Không. Rét run và co giật là hai việc khác nhau; phần lớn trẻ rét run không bị co giật. Nhưng trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi có thể co giật khi sốt, nên bố mẹ cần biết cách phân biệt và sơ cứu.
+Có nên tắm hay lau người khi con đang rét run không?
Không. Chờ con hết run và ổn hơn rồi mới tắm nhanh bằng nước ấm; không dùng nước lạnh hay cồn.
+Vì sao uống thuốc hạ sốt xong con vã mồ hôi?
Khi nhiệt độ giảm, cơ thể thải nhiệt bằng mồ hôi. Lau khô, thay áo cho con, cho uống thêm nước; nếu con vã mồ hôi kèm tay chân lạnh, mệt lả thì đi khám ngay.
Nguồn tham khảo
- Fever (Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Febrile seizures — NHS (Anh)
- High temperature (fever) in children — NHS (Anh)
- Sepsis — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Sốt co giật
Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn giật kéo dài quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại sau cơn. Lần đầu con bị sốt co giật luôn cần đưa đi khám ngay để bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt.
- Trẻ sốt nhưng chân tay lạnh
Lúc cơn sốt đang lên, nhiều trẻ rét run, người nóng mà tay chân mát; khi nhiệt độ lên tới đỉnh, con hết run và tay chân ấm dần. Nhưng tay chân lạnh bất thường cũng là dấu hiệu sớm của nhiễm trùng nặng và sốc, nên bố mẹ không được ủ ấm rồi ngồi chờ. Nếu tay chân con vẫn lạnh khi đã hết run, hoặc kèm da tái, nổi vân tím, li bì, thở nhanh, hơn 6 giờ không đi tiểu, hãy gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cũng phải đi khám ngay.
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Nhiễm trùng đường tiểu
Nhiễm trùng đường tiểu là bệnh nhiễm khuẩn hay gặp ở trẻ, nhất là bé gái. Trẻ lớn thường tiểu buốt, tiểu nhiều lần, đau bụng dưới, đái dầm trở lại; trẻ dưới 2 tuổi nhiều khi chỉ sốt mà không có dấu hiệu gì khác, nên trẻ nhỏ sốt không rõ nguyên nhân cần được khám và thử nước tiểu sớm. Bệnh cần kháng sinh do bác sĩ kê để tránh tổn thương thận. Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, hoặc trẻ sốt cao kèm rét run, nôn, đau hông lưng, li bì thì đưa đi cấp cứu ngay.
- Nhiễm trùng máu
Nhiễm trùng máu (nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn huyết) là khi cơ thể phản ứng quá mức với một ổ nhiễm trùng, làm tổn thương các cơ quan; bệnh có thể nặng lên trong vài giờ. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu là thở nhanh hoặc khó thở, da môi tái, xám, tím hoặc nổi vân, sờ người rất nóng hoặc lạnh, khóc yếu hay khóc the thé, li bì khó đánh thức, bỏ bú, nôn liên tục, ít đi tiểu, đôi khi nổi ban không mất màu khi ấn cốc thủy tinh. Con có một trong những dấu hiệu này, hoặc bố mẹ thấy con khác hẳn và rất lo, hãy gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay. Được dùng kháng sinh sớm là điều quyết định.
- Sốt rét ở trẻ
Sốt rét do ký sinh trùng truyền qua muỗi đốt, chỉ một lần đốt là đủ nhiễm. Việt Nam đã gần loại trừ sốt rét, nhưng bệnh vẫn còn ở một số vùng rừng núi, biên giới và ở người trở về từ nước có sốt rét như các nước châu Phi. Con sốt, rét run, đau đầu, nôn hoặc mệt lả sau khi đi rừng, ngủ rẫy, ở vùng biên giới hay từ nước có sốt rét về trong vòng 12 tháng, cần đi khám ngay trong ngày và xét nghiệm máu tìm ký sinh trùng sốt rét. Trẻ có thể nặng lên trong 1–2 ngày: co giật, li bì, không ngồi dậy được, thở khó hay vàng da là phải cấp cứu ngay.
Chủ đề khác