Sốt và bệnh truyền nhiễm

Dấu hiệu nhiễm trùng máu ở trẻ: khi nào phải đi cấp cứu ngay

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Nhiễm trùng máu (nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn huyết) là khi cơ thể phản ứng quá mức với một ổ nhiễm trùng, làm tổn thương các cơ quan; bệnh có thể nặng lên trong vài giờ. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu là thở nhanh hoặc khó thở, da môi tái, xám, tím hoặc nổi vân, sờ người rất nóng hoặc lạnh, khóc yếu hay khóc the thé, li bì khó đánh thức, bỏ bú, nôn liên tục, ít đi tiểu, đôi khi nổi ban không mất màu khi ấn cốc thủy tinh. Con có một trong những dấu hiệu này, hoặc bố mẹ thấy con khác hẳn và rất lo, hãy gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay. Được dùng kháng sinh sớm là điều quyết định.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con thở rất nhanh, thở khó, thở rên, bụng hóp vào dưới sườn khi thở.
  • Da, môi hoặc lưỡi tái, xám, tím, hoặc da nổi vân loang lổ; với trẻ da sẫm, xem ở lòng bàn tay, lòng bàn chân.
  • Ban hoặc chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cạnh cốc thủy tinh lên.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C, con 3–6 tháng tuổi từ 39°C, hoặc ở bất kỳ tuổi nào thân nhiệt dưới 36°C, sờ người lạnh, run.
  • Con khóc yếu, khóc the thé hoặc khóc liên tục; không phản ứng như mọi khi, bỏ bú, li bì, khó đánh thức.
  • Con co giật, hoặc nôn liên tục.
  • Hơn 6 giờ con không đi tiểu (với trẻ sơ sinh: sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt).

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đang có một nhiễm trùng như viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, vết thương hay vùng da sưng đỏ lan rộng, mà sốt cao hơn, mệt hơn hoặc không đỡ: đi khám lại ngay trong ngày.
  • Rốn của bé sơ sinh đỏ tấy lan ra da bụng, có mủ, mùi hôi.
  • Con sốt kèm đi tiểu buốt, đau bụng, nôn, hoặc vết thương sưng nóng, chảy mủ.
  • Con từng bị nhiễm trùng máu trong 12 tháng qua và nay lại sốt, sờ nóng lạnh hoặc run.
  • Con có bệnh làm giảm miễn dịch, đang điều trị ung thư, dùng corticoid kéo dài, hoặc không có lá lách, mà bị sốt: liên hệ ngay bác sĩ điều trị.

Nhiễm trùng máu là gì

Hầu như nhiễm trùng nào cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng máu, hay gặp nhất là nhiễm trùng do vi khuẩn: viêm phổi, nhiễm trùng đường tiểu, nhiễm trùng da hoặc vết thương, viêm ruột thừa, viêm màng não. Hệ miễn dịch phản ứng quá mức, gây viêm lan khắp cơ thể, làm tụt huyết áp và tổn thương các cơ quan như phổi, thận, tim.

Không điều trị kịp thời, bệnh có thể chuyển thành sốc nhiễm trùng và tử vong. Vì bệnh có thể nặng lên trong vài giờ, mọi dấu hiệu cảnh báo đều cần được đưa đi cấp cứu ngay, không chờ xem có đỡ không.

Trẻ nào dễ bị

  • Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 12 tháng tuổi. Nhiễm trùng máu trong 4 tuần đầu đời (nhiễm khuẩn sơ sinh) là một nguyên nhân hàng đầu gây bệnh nặng và tử vong ở trẻ sơ sinh.
  • Trẻ có bệnh làm giảm miễn dịch, đang hóa trị, dùng corticoid hay thuốc ức chế miễn dịch, trẻ không có lá lách hoặc bị bệnh hồng cầu hình liềm.
  • Trẻ có vết thương, vết bỏng, nhiễm trùng da, hoặc đang đặt ống thông.
  • Trẻ chưa được tiêm đủ vắc xin.

Vì sao khó nhận ra ở trẻ nhỏ

Lúc đầu, nhiễm trùng máu rất giống những lần ốm thông thường như cảm, sốt virus, rối loạn tiêu hóa. Trẻ sơ sinh có khi không sốt mà ngược lại người lạnh, chỉ bú kém, ngủ nhiều, thở nhanh hoặc vàng da sớm trong ngày đầu.

Không phải trẻ nào cũng có đủ mọi dấu hiệu, và ban không mất màu khi ấn cốc ít gặp trong nhiễm trùng máu. Điều đáng tin nhất là cảm nhận của bố mẹ: con khác hẳn mọi lần ốm, mệt đi rất nhanh. Khi đó hãy đi cấp cứu, và nói rõ với bác sĩ rằng bố mẹ lo con bị nhiễm trùng máu.

Ở bệnh viện con sẽ được làm gì

Con sẽ được truyền kháng sinh qua tĩnh mạch càng sớm càng tốt, thường trước khi có kết quả xét nghiệm, kèm truyền dịch, thở oxy và theo dõi sát, có khi ở khoa hồi sức. Bác sĩ lấy máu, nước tiểu, có thể chọc dò tủy sống, chụp X-quang hoặc siêu âm để tìm ổ nhiễm trùng và đổi sang kháng sinh phù hợp khi biết vi khuẩn.

Sau khi khỏi, nhiều trẻ cần thời gian hồi phục từ vài tuần đến vài tháng. Một số trẻ mệt kéo dài, nghe kém, khó tập trung, lo âu hoặc dễ nhiễm trùng lại; bố mẹ đưa con tái khám đúng hẹn và báo bác sĩ những thay đổi này.

Phòng nhiễm trùng máu cho con

  • Tiêm đủ các vắc xin trong tiêm chủng mở rộng, trong đó vắc xin phối hợp có thành phần Hib lúc 2, 3, 4 tháng; vắc xin phế cầu đang được đưa vào chương trình theo từng tỉnh, nơi chưa có thì có thể tiêm dịch vụ.
  • Rửa tay bằng xà phòng trước khi bế, cho bé bú hay chăm rốn; người đang ốm hạn chế bế trẻ sơ sinh.
  • Giữ rốn bé sạch, khô, không bôi đắp gì khi bác sĩ không dặn.
  • Rửa sạch, che kín các vết đứt, vết trầy cho đến khi lành; đưa con đi khám khi vết thương sưng đỏ, có mủ.
  • Đưa con đi khám sớm khi nghi viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, và dùng kháng sinh đúng, đủ theo bác sĩ kê; không tự mua kháng sinh.
  • Chăm sóc tốt các bệnh mạn tính của con theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi con có một dấu hiệu cảnh báo, không theo dõi ở nhà: gọi 115 hoặc 113, hoặc nhờ người khác chở con đến cơ sở cấp cứu gần nhất ngay.
  • Trên đường đi, giữ ấm vừa phải cho trẻ sơ sinh, cho bé bú nếu bé còn bú được.
  • Mang theo sổ khám, thuốc con đang dùng; ghi nhớ giờ con bắt đầu sốt, lần cuối con đi tiểu hay có tã ướt.
  • Không cạo gió, chích lể, đánh cảm hay xông lá; những cách này làm mất thời gian và khó nhận ra ban xuất huyết.
  • Khi con chỉ sốt, chưa có dấu hiệu nặng, có thể dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ; trẻ dưới 3 tháng sốt thì đi khám ngay, không tự cho thuốc ở nhà rồi chờ.
  • Sau khi con xuất viện, cho con nghỉ ngơi, ăn ngủ đủ, tái khám đúng hẹn và đi khám sớm khi con sốt lại.

Hiểu lầm thường gặp

Nhiễm trùng máu là do máu bẩn, phải lọc máu hay uống thuốc mát máu.
Nhiễm trùng máu bắt đầu từ một ổ nhiễm trùng như phổi, đường tiểu, da, và cần kháng sinh truyền ở bệnh viện. Các loại thuốc mát máu, thanh nhiệt không chữa được bệnh và làm chậm việc đi viện.
Con không sốt cao thì không thể bị nhiễm trùng nặng.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị nhiễm trùng máu có khi chỉ hơi sốt, thậm chí người lạnh dưới 36°C. Thân nhiệt thấp kèm li bì, bỏ bú là dấu hiệu cấp cứu.
Cứ cho uống kháng sinh ở nhà là phòng được nhiễm trùng máu.
Tự dùng kháng sinh khi không cần không phòng được bệnh, còn làm vi khuẩn kháng thuốc và che lấp triệu chứng. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê.

Bố mẹ hay hỏi

+Nhiễm trùng máu ở trẻ có chữa được không?

Được, nhất là khi con được dùng kháng sinh và điều trị ở bệnh viện sớm. Càng chậm, nguy cơ biến chứng và tử vong càng cao, nên đừng chờ ở nhà.

+Nhiễm trùng máu có lây không?

Bản thân nhiễm trùng máu không lây, nhưng một số vi khuẩn gây ra nó, như não mô cầu, có thể lây. Bác sĩ sẽ hướng dẫn người nhà nếu cần thuốc phòng.

+Trẻ sơ sinh bị nhiễm trùng máu có dấu hiệu gì?

Bé bú kém hoặc bỏ bú, ngủ li bì, khó đánh thức, sốt hoặc người lạnh, thở nhanh, rên, da tái hoặc nổi vân, vàng da sớm. Có dấu hiệu nào trong số này thì đưa bé đi cấp cứu ngay.

+Xét nghiệm gì để biết nhiễm trùng máu?

Bác sĩ thường cho xét nghiệm máu, cấy máu, xét nghiệm nước tiểu, có khi chọc dò tủy sống và chụp X-quang. Kháng sinh thường được bắt đầu trước khi có kết quả để không mất thời gian.

+Con từng bị nhiễm trùng máu, sau này có dễ bị lại không?

Có thể dễ bị nhiễm trùng hơn một thời gian. Khi con sốt hoặc sờ người nóng lạnh, run trong năm sau khi khỏi bệnh, hãy đưa con đi khám sớm và kể với bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  1. Sepsis — NHS (Anh)
  2. Sepsis in Infants & Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Meningitis — NHS (Anh)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ dưới 3 tháng bị sốt

    Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan. Ở tuổi này, nhiễm trùng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, nhiễm trùng đường tiểu có thể chỉ biểu hiện bằng sốt. Đừng tự cho con uống thuốc hạ sốt rồi chờ; nới bớt quần áo, đo lại ở nách bằng nhiệt kế điện tử và đưa con đến cơ sở y tế có khám nhi. Nhiệt độ dưới 36°C, bú kém, li bì hay thở nhanh cũng là lý do đi ngay.

  • Trẻ sốt nhưng chân tay lạnh

    Lúc cơn sốt đang lên, nhiều trẻ rét run, người nóng mà tay chân mát; khi nhiệt độ lên tới đỉnh, con hết run và tay chân ấm dần. Nhưng tay chân lạnh bất thường cũng là dấu hiệu sớm của nhiễm trùng nặng và sốc, nên bố mẹ không được ủ ấm rồi ngồi chờ. Nếu tay chân con vẫn lạnh khi đã hết run, hoặc kèm da tái, nổi vân tím, li bì, thở nhanh, hơn 6 giờ không đi tiểu, hãy gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cũng phải đi khám ngay.

  • Viêm màng não mô cầu

    Não mô cầu là vi khuẩn có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, và làm một đứa trẻ đang khỏe trở nặng chỉ trong vài giờ. Dấu hiệu hay gặp là sốt, đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, sợ ánh sáng, li bì, tay chân lạnh, và ban đỏ tím không mất màu khi ấn cạnh cốc thủy tinh lên. Khi con có những dấu hiệu này, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay, không chờ ban mọc hay đủ mọi triệu chứng. Người sống chung hoặc tiếp xúc gần với người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế ngay để được tư vấn thuốc phòng.

  • Trẻ bầm tím, chấm đỏ dưới da

    Chấm đỏ li ti hoặc mảng bầm tím xuất hiện mà con không va chạm gì là dấu hiệu chảy máu dưới da (xuất huyết dưới da) và luôn cần bác sĩ khám. Cách kiểm tra nhanh: ấn mạnh cạnh một chiếc cốc thủy tinh trong lên chỗ nổi; nốt vẫn còn nhìn thấy qua thành cốc là xuất huyết. Nếu có chấm xuất huyết kèm sốt, con mệt, li bì, tay chân lạnh, hoặc nốt lan nhanh, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay vì có thể là nhiễm não mô cầu, nhiễm trùng huyết hoặc sốt xuất huyết nặng. Con vẫn khỏe mà có chấm xuất huyết hay bầm tím mới không rõ lý do thì đi khám ngay trong ngày để làm xét nghiệm máu.

  • Chăm sóc rốn sơ sinh

    Cuống rốn thường khô và tự rụng khi con được khoảng 1–2 tuần tuổi, có bé sớm hơn hoặc muộn tới 3 tuần. Cách chăm tốt nhất là giữ rốn sạch và khô, để hở, không băng kín, không bôi gì lên rốn khi bác sĩ không dặn. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu vùng da quanh rốn tấy đỏ lan rộng, sưng, chảy mủ hôi, rốn chảy máu không cầm, hoặc con sốt, lạnh người, bỏ bú, li bì.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

Chủ đề khác